دسته: خردسال و کودک

کودکان خردسال دنیا را با گذاشتن اشیا در دهانشان کشف می‌کنند. علت اصلی ِ سالانه بیش از یک میلیون مورد مسمومیت تصادفی در کودکان زیر شش سال همین است. با تشخیص و حفاظت از مواد سمی و آگاهی نسبت به اقدامات لازم هنگام ِ تماس، استنشاق، یا بلعیدن این مواد می‌توانید کودک خود را ایمن نگه دارید.

چطور بفهمم کدام مواد سمی هستند؟

تشخیص این که کدام مواد خطرناکند و کدام نیستند، همیشه راحت نیست و مواد سمی ممکن است در معرض دید نباشند. جستجوی اتاق به اتاق لوازم غیرخوراکی خانه را آغاز کنید، و از چیزهای موجود در خارج و داخل کشوها، قفسه ها و کمدها فهرست برداری کنید. بعد مطمئن شوید که همه مواد سمی برچسب خورده باشند و در جایی دور از دست کودک نگهداری شوند.
در اینجا بعضی از مواد خطرناک که کودکان زیر شش سال معمولا می بلعند را می‌آوریم:
• لوازم آرایشی و بهداشتی مثل دهانشویه، محصولات زیبایی ناخن، موبر، و کرم بچه (هرگز کرم نوزاد یا محصولات مشابه را در دسترس کودک نگذارید – در بعضی موارد کودکان بر اثر وجود کرم نوزاد در ریه هاشان مرده‌اند)
• داروهای تجویزی مثال داورهای قلب و فشار خون، داروهای ضد افسردگی، قرص خواب، داروهای دیابت، مسکنها و داروهای بدون زمان مصرف خاص
• محصولات پاک کننده شامل تمیزکننده راه آب، گازپاک کن، شوینده کاسه توالت، سفیدکننده، مایع ظرفشویی، جلادهنده مبلمان، و شوینده زنگ
• داروهای کاهنده درد مثل استامینوفن یا ایبوپروفن، که در صورت مصرف در دوزهای بالا می‌توانند مسمومیت‌زا باشند (هرگز به کودک آسپیرین ندهید چون ممکن است باعث سندروم ری شود، نوعی بیماری نادر مغزی کلیوی که ممکن است مرگبار باشد)
• داروی سرفه و سرماخوردگی
• مکمل‌های ویتامین مخصوصا قرصهای آهن
• گیاهان خانگی 
• شوینده رنگ، لایه‌بردار رنگ، نفت سفید، و مایع شوینده شیشه اتومبیل
• آفت کشها
• الکل

چگونه اطمینان پیدا کنم که هیچ ماده خطرناکی در دسترس کودکم نیست؟

هیچوقت سم‌زدایی از خانه دیر نیست، حتی اگر تازه به فکرش افتاده باشید. هرچه کودک بزرگتر می‌شود، غفلت پدر و مادر به دردسرهای بیشتری می‌انجامد. 
همه داروها و مواد مضر را دور از دسترس نگهدارید. همه کشوهای حاوی سم را محفوظ نگه دارید، حتی آنهایی که دور از دسترس به نظر می‌رسند و قفل یا چفت ایمنی دارند. سم‌شناسان  کودکان خردسال زیادی را سراغ دارند که یک صندلی زیر پای خود در آشپزخانه گذاشته‌اند، سر پیشخان یا حتی یخچال رفته‌اند و کشویی نزدیک به سقف را هم باز کرده‌اند. شاید فرزند شما قبل از اینکه متوجه باشید بتواند چنین کاری بکند.
داروهای قدیمی یا تاریخ‌گذشته را دور بریزید. داروهای قدیمی را در توالت یا راه‌آب نریزید، چون ممکن است منبع تامین آب شما را آلوده کنند. می‌توانید از داروخانه بپرسید آیا داروهای تاریخ‌گذشته را از شما می‌گیرند یا نه. اگر چنین گزینه هایی موجود نیست، می‌توانید داروها را به سطل زباله بریزید – اما اول دقت کنید آنها را جایی بریزید که در دسترس کودکتان نباشد.
به ظرفهای دارای محافظ کودک اعتماد نکنید. محافظ کودک به معنی ضدکودک نیست. خوشبختانه سرپوش محافظ امکان باز کردن ظرف توسط کودک را آنقدر به تاخیر می‌اندازد که بزرگترها متوجه شوند و به موقع دخالت کنند. به یاد داشته باشید: هیچ در بطری‌ای آنقدر مطمئن نیست که کودک راهی برای گشودن آن نیابد. متخصص بیماریهای کودکان مارک ویدام هشدار می‌دهد «هیچ بعید نیست که کودکی دوساله که نیم ساعت تنها مانده بتواند بهترین تمهیدات کارخانه ها را بشکند»
داروها، آفت‌کشها، و حتی مواد شوینده را در ظروف اصلی شان نگهداری کنید. هرگز محصولات زهردار یا سمی را در ظروف بدون برچسب که قبلا برای نگهداری مواد غذایی به کار رفته‌اند نگه ندارید.
کیف، اثاثه و سبد خرید را دور از دست کاوشگر کودک نگهدارید. قوطی رنگی رژ لب  یا یک بسته قرص روکشدار ممکن است به چشم کودک آب نبات باشد. کیف خود را در قفسه‌ای مرتفع بگذارید و قبل از رفتن سراغ هرکار دیگر ابتدا مواد خطرساز را از سبد خرید خود خارج کنید.
هرگز به هیچ نوع دارو نگویید آب نبات. حتی اگر کودکی دارید که علاقه‌ای به خوردن سربت سینه ندارد، هیچ وقت نگویید که شربت سینه غذایی خوشمزه است. کودکان با تقلید از شما می‌آموزند، پس دارویتان را وقتی بخورید که بچه‌ها تماشا نمی‌کنند. برای امنیت بیشتر، به کودک خود یاد بدهید قبل از خوردن هرچیزی اول از بزرگترها اجازه بگیرد.
قبل از خرید محصولات خانه، برچسب ها را بخوانید و از موادی با کمترین سم ممکن استفاده کنید. حتی کاملترین تمهیدات محافظ کودک جای نظارت شما را نمی گیرد. پس موقع بازدید از خانه دوستان و اقوام بخصوص اگر برای کودک محافظت نشده است حساسیت بیشتری نشان دهید. 

چطور بفهمم کودک پیش دبستانی‌ام دچار مسمومیت غذایی شده است؟

تشخیص مسمومیت غذایی که معمولا در نتیجه‌ی خوردن غذا یا آب آلوده به یکی از انواع باکتریهای مضر به وجود می‌آید، از ویروس شکمی که از طریق دستهای آلوده به دهان منتل می‌گردد دشوار است. علایم آنها هم یکی هستند: گرفتگی عضلات شکمی، تهوع، استفراغ، اسهال، و اغلب تب، لرز، درد، و سردرد.
اگر کودک پیش دبستانی شما دچار مسمومیت غذایی شود، علایم طی دو تا 48 ساعت بعد از خوردن غذا ظاهر می‌شود و معمولا یک یا دو روز ادامه می‌یابد اما در موارد شدیدتر ممکن است تا یک هفته یا بیشتر ادامه پیدا کند

چطور بفهمم کودکم به چه نوع مسمومیت غذایی دچار شده است؟

آزمایش خون، مدفوع، و باقیمانده غذا در موارد لزوم به تشخیص باکتری کمک می‌کند، اما پزشکان اغلب نیازی به عامل اصلی ندارند چون در هر صورت راه درمان یکی است. (درواقع، روش درمان ویروس شکمی هم مشابه همین است). البته استثنائاتی هم وجود دارد. مثلا اگر در مدفوع کودک خردسال خون دیده شود، دکتر دستور آزمایش خون می‌دهد تا از عدم وجود باکتریهای خطرناک ایجادکننده‌ی مسمویت غذایی مثل ای کولی  یا سالمونلا مطمئن شود.
طبق نظر مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC)، رایج ترین عفونت های غذایی آنهایی هستند که بر اثر باکتری‌های کامپیلوباکتر، سالمونلا، و ای کولی 0157:H7 و نیز دسته‌ای از ویروسها موسوم به نورو ویروس به وجود می آیند. نوع کمتر رایج بوتولیسم است، که البته اگر معالجه نشود می‌تواند خطرزا باشد. در اینجا نگاهی اجمالی به این باکتری‌ها خواهیم داشت:
کامپیلوباکتر: پرابتلاترین باکتری غذایی است. معمولا از طریق گوشت خام یا نیمه‌خامِ ماکیان یا شیر غیرپاستوریزه منتقل می‌شود، اما کودک ممکن است از طریق آب آلوده هم به آن مبتلا شود. معمولا از فرد به فرد دیگر منتقل نمی‌شود، اما امکان آن وجود دارد. (اگر فرزند شما به این باکتری مبتلاست و اسهال دارد، احتمال دارد هنگام پاکیزه کردن کودک مبتلا شوید).
احتمال تماس با باکتری از طریق مدفوع سگ یا گربه هم وجود دارد. کامپیلوباکتر اغلب تشخیص داده نمی‌شود چون گاهی هیچ علایمی ندارد؛ اما از علایم آن می‌توان به تهوع و استفراغ، اسهال (گاهی خونی)، انقباض و درد در ناحیه شکم، و تب اشاره کرد. اغلب دو تا پنج روز ادامه پیدا می‌کند اما ممکن است به ده روز هم بکشد.
سالمونلا: ممکن است در تخم مرغ خام یا عسلی، گوشت چهارپایان و ماکیان، شیر خام و محصولات لبنی و غذاهای دریایی یافت شود و از طریق توزیع‌کنندگان مواد غذایی انتشار یابد. خزندگانی مثل لاک پشت، مارمولک و مار هم می‌توانند ناقل سالمونلا باشند. در بیشتر موارد اگر کودک شما به سالمونلا مبتلا شده باشد، علایم تب، اسهال، و انقباضهای شکمی خواهد داشت. همین‌طور ممکن است دانه‌های صورتی روی پوستش ظاهر شود.
علایم معمولا طی هشت تا 48 ساعت بعد از تماس ظاهر می‌شوند و یکی دو روز طول می‌کشند، البته ممکن است بیشتر از یک هفته هم دوام پیدا کند و باکتری ممکن است ماهها در بدن باقی بماند. دوسوم ِ مبتلایان به سالمونلا زیر بیست سال دارند. در فردی با سیستم امینی ضعیف، سالمونلا ممکن است به جریان خون حمله کند و خطرات جانی در پی داشته باشد.
ای کولی: از طریق غذا یا آب آلوده به مقادیر میکروسکوپی از مدفوع گاو شیوع پیدا می کند. (اگر کسی ای‌کولی داشته باشد و دستها را بعد از رفتن به دستشویی نشوید، ممکن است بیماری را به فرد دیگر منتقل کند). ای‌کولی موجب اسهال شدید و گاه خونی، و انقباضات شدید شکمی می‌شود اما تب ندارد.
اشرشیاکولی نژادهای مختلفی دارد. نژاد ای کولی 0157:H7 نوع خاصی است که بیماری حادتر و طولانی‌مدت تری ایجاد می‌کند. ای کولی 0157:H7 در نوزادان و کودکان خردسال می‌تواند کشنده باشد و اغلب نیاز به بستری شدن دارد. علایم از هشت تا 48 ساعت بعد از آن که کودک غذای آلوده به باکتری را خورد ظاهر می‌شود و دو تا پنج روز ادامه دارد.
نورو ویروس: به ویروس شبه‌نورواک یا کالیسی‌ویروس هم موسوم است، چون به خانواده ویروسی کالیسی‌ویرید تعلق دارد. این ویروس بسیار رایج اغلب به درستی تشخیص داده نمی‌شود چون تست آزمایشگاهی آن به سهولت امکان پذیر نیست. تهوع شدید نشانه بارز آن است و معمولا به ناگهان حدود 24 تا 48 ساعت بعد از تماس با ویروس بروز می‌کنند؛ البته علایم آن ممکن است بعد از 12 ساعت اول هم ظاهر شوند.
نورو ویروس از طریق غذای آلوده، لوازم آشپزخانه و سطوح منتقل می‌شود. از آنجا که بسیار مسری است، به راحتی در خانه و از طریق لوازم مصرفی روزانه انتقال پیدا می‌کند. و از آنجا که نورو ویروس نژادهای گوناگون دارد نمی‌توان در مقابل آنها مصونیت پیدا کرد. علایم نورو ویروس خودبخود بعد از یکی دو روز ناپدید می‌شود، اما باید دقت کنید که در این مدت آب بدن کودک بر اثر استفراغ کم نشود.
بوتولیسم: موارد آن نادر است، هرسال تنها حدود 110 مورد در ایالات متحده امریکا گزارش می‌شود. عامل آن باکتری کلوستریدیوم بوتولونیوم است که در خاک یافت می‌شود. اما در بیشتر موارد از طریق مواد غذایی که با شیوه نادرست کنسرو و نگهداری شده‌اند، بخصوص سبزیجات کنسروشده خانگی، گوشت نمک سودِ ران و فیله خوک، ماهی خام یا دودی، عسل، و شربت نشاسته ذرت منتقل می‌گردد. 
بوتولیسم در کودکان زمانی اتفاق می‌افتد که کودک باکتری یا تخم‌هایش را بخورد و تخمها در روده او رشد پیدا کنند. (به همین خاطر است که نباید قبل از تولد یک سالگی نوزاد به او عسل خوراند). علایم بوتولیسم شامل یبوست، ضعف، پلکهای افتاده، و مشکل در بلع می‌باشد. (با وجود ضعف، کودک کاملا هشیار است). بوتولیسم اگر درمان نشود ممکن است منجر به فلج ماهیچه‌و دستگاه تنفس شود. علایم در 36 ساعت اول بروز پیدا می‌کنند.

چه وقت باید با دکتر تماس بگیرم؟

بهتر است به محض شک به مسمومیت غذایی کودکتان با دکتر تماس بگیرید. وی با توجه به علایم کودک تصمیم می‌گیرد که نیازی به مراجعه به مطب هست یا خیر. علایم زیر را با دکتر در میان بگذارید:
• تب بالای 103 درجه فارنهایت
• تهوع بیش از سه روز
• سردرد شدید یا درد شکم
• خون در استفراغ یا مدفوع
• شکم سفت و متورم
همچنین اگر فرزندتان یکی از علایم متعارف دهیدراسیون (کم شدن آب بدن) شامل کاهش ادرار، خوابالودگی  یا بهانه‌گیری شدید، دست و پاهای یخ و رنگ‌پریده، یا عطش شدید را نشان داد، با پزشک تماس بگیرید. اگر چنین اتفاقی افتاد، پزشک احتمالا کودکتان را در بیمارستان (یا شاید فقط چند ساعتی) بستری می‌کند تا آب از دست داده بدنش را طی هیدراسیون مجدد IV بازگرداند. نگران نشوید. احتمالا بعد از چند روز مرخص می‌شود و سلامتش را به دست می‌آورد.
اگر حدس می‌زنید فرزندتان دچار مسمومیت غذایی شده و پزشک در دسترس نیست، تلفنی با دکتر صحبت کنید و یا کودک را به مرکز اورژانس برسانید.

برای کم کردن عوارض کودکم چه کنم؟

در صورت ابتلای فرزندتان به مورد حاد مسمومیت غذایی با اسهال و استفراغ، بهتر است او را در خانه نگه دارید تا استراحت کند و مایعات و الکترولیتهای از دست داده بدن (نمک و املاح معدنی) را بازیابی کند. معمولا پزشکان مصرف بدون نسخه‌ی محلولهای الکترولیت خوراکی را توصیه می‌کنند  و بهتر است در طول روز اندک اندک نوشیده شود. پزشک بر اساس سن و وزن کودکتان به شما خواهد گفت که به چه مقدار از این مایعات احتیاج دارد. (اما از خوراندن آبمیوه و سودا پرهیز کنید چون عوارض بیماری را تشدید می‌کنند).
اگر کودک تب یا بدن‌درد دارد، مقدار مناسبی استامینوفن یا ایبوپروفن به او بدهید. هرگز به کودکتان آسپیرین ندهید چون او را مستعد ابتلا به سندروم ری‌Reye’s Syndrome می‌کند که بیماری نادر اما خطرناکی است.

چه وقت کودکم می‌تواند دوباره غذای عادی بخورد؟

به محض کاهش یا توقف اسهال و استفراغ و بازگشتن اشتهای کودک، دکتر توصیه می‌کند که مصرف محلولهای الکترولیت را متوقف و همزمان افزودن تدریجی مایعات دیگر مثل شیر و غذاهای سالم را آغاز کنید. به رفتارهای کودکتان توجه کنید، خودش به شما می‌گوید چه وقت گرسنه می‌شود.
آکادمی طب کودکان امریکا (AAP) توصیه می‌کند کودکانی که از بیماریهای شکمی بهبود یافته‌اند باید هرچه زودتر رژیم غذایی عادی را از سر بگیرند – رژیمی که شامل همه طبقات غذایی مثل مجموع کربوهیدراتها (نان، برشتوک، و برنج) گوشت بدون چربی، ماست، میوه‌جات، و سبزیجات باشد. از غذاهای چرب اجتناب کنید.
مطالعات نشان داده‌اند که از سرگیری سریع رژیم غذایی استاندارد بلافاصله بعد از رفع علایم حاد بیماری می‌تواند مدت نقاحت کودک را نصف روز کاهش دهد چوت مواد غذایی ضروری را جهت مقابله با عفونت به بدن او می‌رساند. از سوی دیگر، اگر کودک شما چند روز به خاطر بی‌اشتهایی حاصل از بیماری نتوانست از مواد غذایی خوب استفاده کند نگران نشوید. فقط سعی کنید نگذارید آب بدنش را از دست بدهد

چگونه از کودک در برابر ابتلای مجدد به بیماریهای غذایی محافظت کنم؟

واقعیت آن است که حفاظت از کودک مقابل همه باکتریهای مقیم در موادغذایی غیرممکن است. اما می‌توانید با رعایت ایمنی در تهیه مواد غذایی از مقدار این تماسها بکاهید. این راهها را امتحان کنید:
• همیشه قبل از تهیه غذا یا بعد از رفتن به دستشویی یا سرپا گرفتن کودک یا تعویض کهنه ی بچه، دستهای خود را با آب گرم و صابون بشویید. به کودکتان یاد دهید بعد از استفاده از دستشویی و قبل از غذاخوردن دستهایش را بشوید. تا وقتی که خودش به خوبی بتواند دستهایش را بشوید در این کار کمکش کنید .
• گوشت چهارپایان، ماکیان و ماهی را قبل از پختن خوب آب بکشید و همه سطوح آشپزخانه را هم بعد از کار با آب داغ کف‌دار بشویید.
• هرگز غذای پخته شده مثل استیک را دوباره در بشقاب یا تخته‌ی خردکن که قبلا به مواد خام آلوده شده نگذارید.
• جهت آب کردن یخِ مواد منجمد آنها را در یخچال بگذارید و نه روی پیشخان یا سینک. گوشت قرمز و سفید را که بیش از یکی دو روز بصورت خام فریز شده مصرف نکنید.
• غذایی که بو یا ظاهر غیرعادی دارد نخورید.
• از غذاهای تاریخ گذشته، غذاهای بسته بندی درشکسته، یا قوطی‌های کنسرو قر شده یا فرورفته پرهیز کنید.
• غذا را بیشتر از یک ساعت قبل از خوردن یا نوشیدن بیرون یخچال نگه داری نکنید.
• مطمئن شوید که غذا خوب پخته شده است. گوشت گاو باید 160 درجه فارنهایت، ماکیان حداقل 180 درجه فارنهایت، و ماهی حداقل 140 درجه فارنهایت حرارت ببیند.
• موقع گرم کردن غذا مطمئن شوید که کاملا داغ شده باشد (فقط گرمش نکنید)
• غذای داغ را بصورت داغ و غذای سرد را بصورت سرد مصرف کنید.
• از دادن شیر، آبمیوه، و پنیر غیرپاستوریزه یا گوشت خام به کودک پرهیز کنید.
• اگر خودتان مواد غذایی خود را کنسرو می‌کنید، مراحل کار را به دقت انجام دهید.
• گوشت و ماهی خود را از مغازه های معتبر تهیه کنید.

• موقع سفر به خارج کشور از غذاهای داغ و تازه پخت استفاده کنید – و نه سبزیجات خام یا میوه‌های با پوست ؛ فقط آب جوشیده شده بنوشید. 

بهترین راه برای درمان بریدگی یا خراش کودک خردسالم چیست؟

دست‌هایتان را خوب بشویید، سپس محل جراحت را بررسی کنید. اگر زخم خونریزی دارد، با یک باند یا حوله تمیز روی آن به طور مستقیم فشار بیاورید تا بند بیاید. (اگر پس از ده دقیقه فشار مستقیم خونریزی بند نیامد، کودک خود را به اورژانس برسانید.)

پس از توقف خونریزی، بررسی کنید که آیا شیشه، آشغال یا هرگونه جسم خارجی دیگر در زخم باقی مانده است یا خیر. اگر چیزی دیدید، سعی کنید آن را با جریان آب سرد بیرون بیاورید. اگر نتیجه نداد، با استفاده از موچین به دقت آن را خارج کنید.

سپس زخم را به آرامی با صابون و آب گرم خوب بشویید و با استفاده از یک پارچه تمیز به آرامی خشک کنید. اگر کودک اجازه نمی‌دهد زخمش را بشویید، از او بخواهید آن را در یک ظرف بزرگ پر شده از آب فرو ببرد ت تمیز شود.

فوت کردن روی زخم می‌تواند موجب آرام شدن کودک شود اما کار درستی نیست زیرا می‌تواند میکروب‌های بیشتری، از جمله باکتریهای دهان را وارد آن کند.

آیا باید از داروی ضدعفونی استفاده کنم؟

این کار ضروری نیست اما استفاده از یک پماد آنتی‌بیوتیک، مانند Bacitracin پس از شستشو و خشک کردن زخم، می‌تواند موجب کاهش خطر بروز عفونت شود. از الکل صنعتی، پراکسید هیدروژن، ید یا مرکورکروم استفاده نکنید. این مواد نه تنها موجب افزایش درد کودک می‌شوند، بلکه ممکن است فرآیند ترمیم زخم را نیز کند کنند.

بهترین راه برای پانسمان یک بریدگی یا خراش چیست؟

بریدگی‌ها یا خراش‌های کوچک اگر در معرض هوای آزاد قرار بگیرند، زودتر خوب می‌شوند؛ لذا می‌توانید از باندپیچی صرف‌نظر کنید مگر اینکه زخم در منطقه‌ای باشد که احتمال آلوده شدن آن یا کثیف کردن لباس‌های کودک وجود داشته باشد.

برای بریدگی‌ها و خراش‌های عمیق‌تر، از یک چسب زخم معمولی استفاده کنید اما قبل از آن مطمئن شوید که پوست تمیز و خشک است. اگر روی یک بریدگی را می‌پوشانید، چسب زخم را به گونه‌ای قرار دهید که پوست دو طرف بریدگی را به آرامی در کنار هم قرار دهد. مواظب باشید پانسمان آنقدر محکم نباشد که جلوی گردش خون را بگیرد.

هر روز پانسمان را بردارید (یا در صورت امکان، هر وقت که پانسمان خیس می‌شود) و وضعیت بهبود زخم را بررسی کنید. اگر پوست هنوز هم تازه به نظر می‌رسد یا زخم هنوز هم باز است، مجددا آن را پانسمان کنید.

پس از دلمه بستن یا بسته شدنِ محل بریدگی، دیگر نیازی به پانسمان نیست. اما اگر کودک دائم می‌خواهد دلمه‌اش را بکند، شاید بهتر باشد از پانسمان برای حفاظت از زخم استفاده کنید.

برخی از پزشکان توصیه می‌کنند که روی زخم در طول شب باز بماند تا کمی خشک شود. البته اگر جراحت شدید است یا احتمال دارد که لباس‌ها یا بدن کودک را آلوده کند، بهتر است روی زخم را بپوشانید.

چگونه می‌توانم درد را کاهش دهم؟

اگر کودک شما درد دارد، می‌توانید یک مسکن مخصوص کودکان مانند استامینوفن یا ایبوپروفن کودکان به او بدهید. همان مقداری از دارو را مصرف کنید که روی برچسب آن نوشته شده است. هرگز به کودک خود آسپیرین ندهید زیرا می‌تواند در کودکانی که بیماری ویروسی دارند، یک مشکل نادر اما جدی به نام سندرم رایز (Reye’s Syndrome) ایجاد کند.

چه وقت باید با پزشک تماس بگیرم؟

اگر پس از 10 دقیقه فشار محکم، خونریزی متوقف نشد، کودک را به اورژانس برسانید. همچنین اگر فکر می‌کنید کودک به بخیه نیاز دارد یا یک شیء خارجی (مثلا آشغال یا سنگ‌ریزه) در زخم گیر افتاده که نمی‌توانید با اقدامات ذکر شده و براحتی آن را بیرون بیاورید، حتما او را به اورژانس ببرید.

از پزشک بخواهید تا همه جراحت‌های روی صورت کودک را معاینه کند، زیرا جای بریدگی‌های کوچک نیز می‌توانند روی صورت باقی بمانند. همچنین اگر یک حیوان یا کودک دیگر فرزند شما را گاز گرفته و پوست او را پاره کرده است، او را نزد پزشک ببرید زیرا ممکن است به درمانی خاص نیاز داشته باشد.

برای زخم‌های عمیقی که در اثر سوراخ شدن ایجاد می‌شوند یا بریدگی‌هایی که با اشیاء کثیف ایجاد شده‌اند، پزشک مشخص خواهد کرد که آیا کودک به واکسن کزاز نیاز دارد یا خیر.

خواه پزشک زخم کودک شما را بررسی و معاینه کرده باشد یا خیر، شما باید جراحت را زیر نظر داشته باشید. اگر نشانه‌های عفونت (مثلا قرمزی، چرک، ترشح، ورم یا گرم شدن اطراف محل زخم) را مشاهده کردید، از پزشک بخواهید تا آن را معاینه کند. ممکن است برای درمان به آنتی‌بیوتیک نیاز باشد.

یک بریدگی چه وقت به بخیه نیاز دارد؟

بریدگی‌هایی که عمیق و باز به نظر برسند، خصوصا اگر پوست لبه‌های بریدگی نامنظم شکاف خورده باشد، احتمالا به بخیه نیاز دارند. مواردی که احتمالا به بخیه نیاز دارند عبارتند از بریدگی‌های روی صورت و روی قسمت‌هایی از بدن که عضله آنها کشیده است یا با حرکت سفت می‌شود، مثل کف دست‌ها و انگشت‌ها.

برای اینکه بخیه به بهترین نحو نتیجه دهد، جراحت کودک باید ظرف هشت ساعت پس از بریدگی (یا حتی زودتر)، بخیه شود تا از خطر بروز عفونت یا باقی ماندن جای زخم، پیش‌گیری شود. اگر در این باره شک دارید، از پزشک بخواهید تا زخم را معاینه نماید. 

چگونه می‌توانم بفهمم که یکی از استخوان‌های کودک خردسالم شکسته است؟

استخوان‌های کودکان انعطاف‌پذیرتر بوده و بهتر از استخوان‌های افراد بزرگسال می‌توانند ضربات را تحمل کنند و در نتیجه، به سادگی نمی‌شکنند. اما اگر یک استخوان تحت فشار شدید قرار بگیرد باز هم امکان شکستن آن وجود دارد. البته فهمیدن اینکه آیا استخوان شکسته است یا نه، ممکن است برای شما دشوار باشد، اما برخی از نشانه‌های شکستن استخوان عبارتند از:

• صدای شکستن

• کبودی شدید

• ورم

• حساسیت شدید نسبت به لمس

• درد شدید، خصوصا در صورتی که فقط در یک منطقه باشد

• کوفتگی

• افزایش درد در صورت حرکت

• عدم توانایی یا تمایل برای استفاده از این عضو (اما اگر کودک می‌تواند عضو یا انگشتش را حرکت بدهد، بدین معنا نیست که آن استخوان قطعاً سالم است)

• در صورتی که عضو یا مفصل، کج، خم یا خارج از جای طبیعی خود به نظر برسد.

اگر کودک شما فقط اندکی ورم داشته و هیچ‌کدام از سایر نشانه‌های شکستگی استخوان را ندارد، می‌توانید روی جراحت را یخ بگذارید و صبر کنید تا مشخص شود آیا جراحت بهتر می‌شود یا نه. اگر جراحت بهتر نشد یا حتی بدتر شد، بایستی او را برای معاینه به نزد پزشک ببرید. البته اگر اطمینان ندارید، بهتر است جانب احتیاط را نگه داشته و کودک خود را برای معاینه نزد پزشک متخصص ارتوپد ببرید.

شکستگی چیست؟

این واژه برای شکستگی‌ها (در هر اندازه‌ای) به کار می‌رود. چند واژه دیگر که ممکن است در این زمینه بشنوید، عبارتند از:

• Greenstick Fracture: یا شکستگی از نوع ترکه سبز که در آن یک طرف از استخوان خم می‌شود یا می‌شکند. این وضعیت در وسط استخوان‌های بلند اتفاق می‌افتد، مثلا در بازوها یا پاها.

• Torus Fracture: یک طرف از استخوان روی خودش خم می‌شود، اما مشکلی برای طرف دیگر ایجاد نمی‌شود. در این حالت، استخوان در واقع نشکسته است بلکه ضعیف شده است. (اکثر شکستگی‌ها در کودکان، از نوع Greenstick یا Torus هستند)

• شکستگی کامل (Complete Fracture): استخوان به طور کامل می‌شکند.

• شکستگی بدون جابجاشدگی (Non-displaced Fracture): استخوان به طور کامل می‌شکند اما دو تکه استخوان در جای خود و در امتداد یکدیگر باقی می‌مانند.

• شکستگی همراه با جابجاشدگی (Displaced Fracture): انتهای استخوان‌ها (در محل شکستگی) جدا می‌شوند و دیگر در امتداد یکدیگر قرار ندارند.

• شکستگی بسته (Closed Fracture): پوست روی استخوان شکسته‌شده سالم مانده است.

• شکستگی باز یا مرکب (Open or Compound Fracture): استخوان شکسته از زیر پوست بیرون می‌زند.

• مو برداشتن (Stress or Hairline Fracture): به حالتی گفته می‌شود که بواسطه فشار مکرر بر روی استخوان، در آن ترک ایجاد شود.

آیا باید با اورژانس تماس بگیرم؟

اگر جراحتی به گردن، پشت، لگن یا جمجمه کودکتان وارد شده است، با اورژانس تماس بگیرید. سعی نکنید کودک را حرکت دهید.

اگر کودک شما تصادفی داشته که موجب شده است یک استخوان شکسته پوستش را پاره کند و شکستگی باز اتفاق افتاد است، با اورژانس تماس بگیرید یا او را با حداقل حرکت در عضو مجروح به اورژانس بیمارستان برسانید. یک شکستگی باز خطرناک‌ترین نوع شکستگی است، زیرا خطر خونریزی و عفونت وجود دارد. اگر کودک شما به شکستگی باز دچار شده، به محل جراحت دست نزنید یا آن را فوت نکنید. می‌توانید محل جراحت را با گاز استریل بپوشانید تا زمانی که مراقبت‌های اورژانس به سراغ او بیاید.

همچنین اگر جراحت‌های واضح در سینه یا شکم دارد یا اگر هر کدام از نشانه‌های زیر را از خود بروز داده است، سریعا با اورژانس تماس گرفته یا او را به اورژانس برسانید:

• ضربان ضعیف، تند یا نامنظم نبض

• پوست سرد یا آبی‌رنگ

• تنفس سریع و سطحی

• گیجی یا بی‌هوشی

• مشاهده خون در سرفه یا استفراغ خونی

اگر کودک شما شکستگی‌ای دارد که خطرناک نیست، با متخصص اطفال تماس بگیرید. او احتمالا از شما می‌خواهد که کودک را به مطب او ببرید یا شما را به یک اورژانس (و احتمالا رادیولوژی) راهنمایی می‌کند.

در همین حال، تا جایی که می‌توانید سعی کنید کودک‌تان را آرام کنید. هرگز سعی نکنید استخوان شکسته را صاف کرده یا وضعیت آن را تغییر دهید. در صورتی که می‌توانید، بهتر است از حرکت عضو و کودک جلوگیری کنید تا مبادا بواسطه حرکت، آسیب تشدید شود.

البته اگر تلاش برای بی‌حرکت کردنِ ناحیه آسیب‌دیده منجر بدان می‌شود که کودک مضطرب شده و بیشتر حرکت کند، نگران نباشید؛ فقط او را به اورژانس برسانید. پیش از رفتن، هیچ خوردنی یا نوشیدنی به کودک ندهید زیرا اگر او به جراحی احتیاج داشته باشد، پزشکان باید صبر کنند تا معده اش خالی شود و سپس داروی بیهوشی را به او تزریق نمایند.

اگر نتوانم فورا کمک پزشکی خبر کنم، چه کار باید بکنم (مانند دور بودن تا نزدیک‌ترین بیمارستان)؟

اگر جعبه کمک‌های اولیه با خود دارید، مسکن‌های معمولی کودکان (مانند استامینوفن یا ایبوپروفن) می‌توانند به کاهش درد کمک کنند. برای تسکین موقتی درد علاوه بر مصرف دارو، می توانید از روش زیر استفاده کنید:

– یخ موجب کاهش درد و تورم می‌شود. اگر کیسه یخ ندارید، مقداری یخ را در پارچه یا پلاستیک بپوشانید و آنها را با چکش یا کوبیدن روی یک چیز سخت (مثل یک دیوار سیمانی یا آجری) خرد کنید. یا می توانید از نخودفرنگی یا باقلای یخزده استفاده کنید. هر بار کیسه یخ را به مدت 20 دقیقه در نزدیکی محل جراحت نگه دارید.

– باند پیچی یا فشار ملایم به ناحیه آسیب دیده نیز ورم را کاهش می‌دهد. پس از اینکه محل جراحت را با یخ خنک کردید، یک باند کِشی یا پارچه‌ای را دور عضو مجروح بپیچید. باند باید محکم، اما نه بیش از حد سفت، بسته شود: باید بتوانید یک انگشت خود را بین باند و پوست فرو کنید. دائما سفتی باند را بررسی کنید (اگر تورم این ناحیه ادامه پیدا کند، باندپیچی ممکن است دردناک شود).

– بالاتر قرار دادن عضو مجروح نیز درد و تورم را کاهش می‌دهد. اگر می‌توانید، کودک خود را در حالت درازکش و بی‌حرکت قرار دهید، و یک بالش زیر عضو آسیب‌دیده بگذارید، به صورتی که این عضو حدودا 15 سانتی‌متر بالاتر از قلبش قرار گیرد.

– بی‌حرکت کردن عضو با استفاده از یک تکیه گاه مناسب هم به کاهش درد کمک می‌کند. باز هم کافی است که کودک را آتل‌بندی کنید، البته اگر موجب نمی‌شود که کودک برای مقاومت در برابر کار شما بیشتر پیچ و تاب بخورد و البته اگر واقعا نمی‌توانید او را به اورژانس برسانید. یک چیزی پیدا کنید که بتوانید به عنوان آتل مورد استفاده قرار دهید: یک شیء محکم و صاف که بتواند تکیه‌گاه باشد مانند یک خط‌کش، لوله داخلی دستمال کاغذی لوله ای یا مجله یا کتاب لوله‌شده. سعی کنید چیزی پیدا کنید که اندکی بزرگتر از استخوان و مفصلی باشد که می‌خواهید آتل‌بندی کنید. یک پوشک یا پارچه نرم دور آن ببندید تا به پوست آسیب نرسد، سپس از نوارهای پارچه‌ای، بند کفش، دستمال یا کراوات برای نگه داشتن آن در کنار عضو استفاده نموده و آن را به مفصل‌های بالا و پایین جراحت ببندید.

نکاتی در مورد آتل‌های مرسوم:

• برای آتل‌بندی پا، یک تخته را در قسمت بیرونی پا (از کفل تا پاشنه) قرار دهید. یک تخته دیگر نیز در داخل پا (از کشاله ران تا پاشنه) قرار دهید. سطح داخلی تخته‌ها را که در تماس با پوست است با پارچه یا پوشک بپوشانید تا از پای کودک محافظت شود. سپس با استفاده از نوارهای پارچه‌ای، تخته‌ها را در محل کشاله ران، ران، زانو و قوزک پا به یکدیگر ببندید یا با لوله کردن یک پتو و قرار دادن آن بین دو پای کودک، یک آتل درست کنید. سپس پاها را در محل کشاله ران، ران، زانو و قوزک پا، به یکدیگر ببندید.

• اگر مشکوک به شکسته شدن بازو، دنده یا ترقوه هستید، بازوی طرف آسیب‌دیده را در یک بند حمایل (از جنس پارچه یا دستمال) قرار داده و آن را دور شانه طرف دیگر بیندازید.

• برای انگشت شکسته، یک تکه دستمال یا پارچه را بین انگشت آسیب‌دیده و یکی از انگشتان سالم قرار داده و دو انگشت را به هم ببندید.

آیا شکستگی استخوان‌های بچه‌ها، سریع‌تر از استخوان‌های شکسته در افراد بزرگسال ترمیم می‌شوند؟

بله. در واقع استخوان شکسته کودک معمولا اگر فقط در یک قالب مناسب و بیحرکت قرار گیرد به خوبی بهبود خواهد یافت، در حالی که افراد بزرگسال غالبا برای ترمیم آن منطقه به جراحی نیاز دارند.

البته اگر شکستگی استخوان کودک در محل صفحه رشد استخوان قرار داشته باشند (جایی که سلول‌های جدید استخوانی تولید می‌شوند)، ممکن است مشکلات درازمدت رشدی ایجاد نمایند. در اینصورت پزشک از شما خواهد خواست که این منطقه را برای مدت یک سال یا بیشتر مورد نظارت قرار دهد، تا مطمئن شود که روند بهبود به خوبی طی می‌شود.

بهترین راه برای جلوگیری از شکستن استخوان‌ها چیست؟

باید مطمئن شوید که خانه شما کاملا ایمن است. همچنین باید از یک صندلی ماشین ایمن که به درستی نصب شده است استفاده کنید. هنگامی که کودک به دوچرخه‌سواری، اسکیت یا اسکی می‌پردازد نیز مطمئن شوید که لباس‌ها و تجهیزات ایمنی و محافظتی لازم را پوشیده است. 

ضربه مغزی چیست؟

هنگامی که یک جراحت بسته در سر (یعنی جراحتی که در آن هیچ شیئی وارد جمجمه نمی‌شود) موجب تغییر در عملکرد طبیعی مغز شود، به آن ضربه مغزی می‌گوییم. این جراحت می‌تواند ناشی از یک ضربه شدید، سقوط یا تکان دادن شدید باشد.

کودکی که دچار ضربه مغزی شده است ممکن است هوشیاری خود را از دست داده یا در بینایی، حافظه یا حفظ تعادل با مشکلاتی مواجه شود. شاید این موارد ترسناک به نظر برسند اما در اکثر موارد جزئی و موقتی بوده و کودک به طور کامل بهبود پیدا می‌کند.

چگونه می‌توانم بفهمم که کودک من دچار ضربه مغزی شده است؟

پس از وارد شدن جراحت به سر، بررسی کنید که آیا هر یک از نشانه‌های زیر رُخ می‌دهند یا خیر:

• از دست دادن هوشیاری

• سردرد

• سرگیجه

• گیجی یا منگی

• تهوع

• استفراغ

• کج‌خلقی

• خروج مایع (شفاف یا خونی) از بینی، دهان یا گوش‌ها

چه وقت باید با اورژانس تماس بگیرم؟

اگر تنفس کودک شما پس از وارد آمدن ضربه به سرش، نامنظم شده، تشنج دارد، یا بیش از چند دقیقه بیهوش شده است، فورا تقاضای کمک کنید. او را حرکت ندهید مگر اینکه در خطر آسیب بیشتر قرار داشته باشد. اگر نفس نمی‌کشد، احیای قلبی- ریوی را اجرا کنید و اگر خونریزی دارد، محل جراحت را با یک پارچه تمیز پوشانده و آن را فشار دهید.

چه وقت باید با پزشک تماس بگیرم؟

وقتی بچه‌ها می‌افتند معمولا به سرشان ضربه وارد می‌شود و در اکثر موارد دلیلی برای نگرانی وجود ندارد. اما اگر کودک شما هوشیاری خود را از دست داد، او را برای معاینه نزد پزشک یا به اورژانس ببرید.

گاهی اوقات حتی بواسطه یک ضربه کوچک نیز مغز آسیب می‌بیند. همچنین اگر ضربه‌ای به سر کودک وارد شد و در یکی دو روز بعد یکی از موارد زیر را مشاهده کردید، او را برای معاینه به نزد پزشک ببرید:

• اگر سردرد، گیجی ، حواس‌پرتی یا استفراغ مداوم دارد. البته سردردی که با استامینوفن برطرف شود یا یک بار استفراغ پس از افتادن یا زمین خوردن، طبیعی است اما هیچ‌کدام از این موارد نباید ادامه پیدا کنند.

• اگر در روز به طور غیرمعمول خواب‌آلوده است یا در شب بیدار نمی‌شود. (بهتر است اولین شب پس از ضربه یا سقوط کودک، چند بار در شب او را بیدار کنید تا مطمئن شوید که بیدار می‌شود.

• اگر در هماهنگی اعضای بدن، توانایی روحی یا قوت اعضایش مشکل دارد (مثلا ضعف در بازوها یا پاها، مشکل در صحبت، گیجی یا مشکل بینایی).

آیا ضربه مغزی می‌تواند منجر به آسیب دائمی مغزی شود؟

تنها در برخی موارد نادر امکان چنین چیزی وجود دارد. اما در صورتی که پیش از برطرف شدن نشانه‌های ضربه مغزی اول، یک ضربه مغزی دوم رخ دهد، می‌تواند خطرناک باشد و خطر آسیب مغزی و حتی مرگ، افزایش پیدا می‌کند. پس اگر کودک خردسال شما دچار ضربه مغزی شد و هوشیاری خود را از دست داد، احتمالا پزشک به شما توصیه خواهد کرد که برای چند هفته نگذارید زیاد تحرک داشته باشد.

چگونه می‌توانم از بروز ضربه مغزی در کودکم جلوگیری کنم یا احتمال وقوع آنرا کاهش دهم؟

سعی کنید مراقبت رفتارهای خطرناک، مثل دویدن روی سطوح خیس در کنار استخر شنا، باشید. مواظب باشید که زمین بازی او، در کنار اسباب‌بازی‌ها، از ماسه، لاستیک یا خرده‌چوب پر شده باشد.

هنگام دوچرخه‌سواری از او بخواهید که کلاه ایمنی بر سر بگذارد. در ماشین، همواره او را در یک صندلی ایمنی (که به نحو مناسب نصب شده است) قرار دهید. و به ایمن‌سازی خانه خود به طرز مناسب برای کودکی همسنِ او ادامه دهید. 

اگر کودک من زمین خورد و یکی از دندان‌هایش آسیب دید، چکار باید بکنم؟

کودک فعال شما، زمانی که بازی می‌کند تا توانایی‌های فیزیکی خود را بسنجد، حتما هر از چند گاهی با صورت به زمین می‌خورد. گاهی اوقات ممکن است به یکی از دندان‌های او ضربه وارد شود.

ابتدا باید مطمئن شوید که هیچ جراحت دیگری (مثلا به صورت یا سر او) وارد نشده است که نیاز به درمان اورژانسی داشته باشد. در صورتی که چنین جراحاتی مشاهده کردید، با اورژانس تماس بگیرید.

اگر لثه‌های او خونریزی دارند، چند دقیقه (یا تا وقتی که خونریزی متوقف شود) آن را با یک گاز استریل تر فشار دهید. یک آب‌میوه یخ‌زده می‌تواند تورم را کاهش دهد و البته حواس کودک را نیز از درد پرت می‌کند. اگر در طی هفته آینده هرگونه مساله غیرمعمولی در لثه‌ها یا دندان‌های کودک مشاهده کردید یا نشانه‌های عفونت (مانند تب یا تورم و حساسیت محل جراحت به لمس و…) را مشاهده نمودید، فورا با پزشک تماس بگیرید.

اگر به یکی از دندان‌های کودک ضربه وارد شد آیا باید او را نزد دندان‌پزشک ببرم؟

اگر دندان‌ها و لثه‌های کودک شما سالم به نظر می‌رسند و کودک درد ندارد، احتمالا سالم بوده و نیازی به معاینه توسط دندانپزشک نخواهد داشت. اما اگر به نظر می‌رسد که یکی از دندان‌های او از جای خود خارج شده است، باید دندانپزشک آن را معاینه کرده و مشخص کند که نیاز به اقدام خاصی دارد یا خیر.

اگر دندان او شکسته است، او را فورا نزد دندانپزشک ببرید. اگر می‌توانید تکه دندان را پیدا کنید، آن را هم پیش پزشک ببرید. اگر ضربه شدید موجب تورم در اطراف لبها شده است می‌توانید از کمپرس سرد روی دهان کودک (اما نه مستقیما روی دندان) استفاده کنید تا از تورم جلوگیری شود. حتی اگر تکه شکسته‌شده کوچک بوده و ظاهرا کودک را اذیت نمی‌کند بهتر است برای معاینه به دندان‌پزشک مراجعه کنید. او می‌تواند مشخص کند که آیا ترک‌های زیرین یا دیگر آسیب‌هایی که شما نمی‌توانید ببینید وجود دارند یا خیر. او همچنین می‌تواند با پر کردن دندان یا استفاده از مواد ترمیمی، دندان را ترمیم نماید.

اگر دندان کودک بر اثر ضربه خیلی شل شده است می‌توانید با دندان‌پزشک تماس بگیرید. او ممکن است تصمیم بگیرد دندان را بیرون بیاورد تا مبادا در اثر افتادن دندان در ته حلق، کودک دچار خفگی شود.

اگر یکی از دندان‌های کودک کاملا از جایش درآمد، چه باید بکنم؟

اگر آن دندان شیری بوده است نگران نباشید زیرا نهایتا یک دندان دائمی در جای آن درخواهد آمد. دندان‌های شیری از آن رو اهمیت دارند که به کودک شما کمک می‌کنند تا غذا بخورد و حرف بزند و جای دندان دائمی را پر می‌کنند تا آن دندان در زمان مناسب رشد کند و بیرون بیاید. از دندانپزشک بخواهید تا کودک را معاینه کند تا مشخص شود که دندان‌های زیرین او آسیب دیده‌اند یا نه و دندان‌های دائمی جای کافی برای رشد دارند یا خیر.

اگر کودک شما یکی از دندان‌های دائمی‌اش را از دست داد، اگر می‌توانید دندان را پیدا کرده و آن را به آرامی با آب بشویید. (مراقب باشید که آن را خراش ندهید، چون ممکن است برخی از بافت‌ها یا ریشه‌های مهم دندان را از بین ببرید.) اگر ممکن است، دندان را در محل آن قرار داده و همانجا نگه دارید. سپس نزد دندان‌پزشک بروید. اگر نمی‌توانید دندان را سر جایش قرار دهید، آن را داخل شیر گذاشته و همراه خود ببرید.

آیا دندان‌پزشک می‌تواند این دندان را سر جایش بگذارد؟

هرچه سریع‌تر به نزد دندان‌پزشک بروید (بهتر است در کمتر از 30 دقیقه این کار را بکنید)، احتمال موفقیت بیشتر می‌شود. دندانپزشک دهان کودک را تمیز کرده و سعی خواهد کرد دندان را سر جایش قرار دهد. همچنین ممکن است یک آتل کوچک کنار آن قرار دهد تا دندان را (تا زمانی که ریشه‌هایش دوباره سفت می‌شوند) سر جایش نگه دارد. در این مدت، کودک شما احتمالا باید (حداقل در ابتدای کار) از رژیم غذایی نرم استفاده نماید و ممکن است آنتی‌بیوتیک برای او تجویز شود. دندان‌پزشک ظرف حدود یک هفته مجدد دندان را معاینه خواهد کرد تا ببیند که آیا می‌توان آتل را درآورد یا خیر و باز هم دندان را به طور مرتب معاینه خواهد نمود. اگر ریشه‌ها دوباره سفت نشوند، گاهی اوقات نوعی خاص از درمان ریشه (root canal) می‌تواند کمک کند.

چگونه می‌توانم از آسیب رسیدن به دندان‌های کودک خردسالم پیشگیری کنم؟

شما هیچ‌گاه نمی‌توانید به طور کامل امکان بروز حوادث را از بین ببرید، اما می‌توانید با رعایت احتیاط‌های زیر تا حد زیادی از بروز سوانح جدی جلوگیری نمایید:

• خانه خود را برای کودک ایمن کنید.

• هنگامی که کودک ورزش‌های شدید تر را آغاز کرد، مراقب باشید که همواره از حفاظ دهان استفاده کند.

• به او یاد بدهید هنگامی که از فواره‌ها آب می‌خورد مراقب باشد (در این موارد، احتمال از دست دادن یک دندان به خاطر برخورد یک شی فلزی زیاد است).

• به کودک خود یاد بدهید که در بازی با وسایل بیرون از خانه مراقب بوده و فاصله خود را با سایر بچه‌ها حفظ کند. مثلا به او بگویید که پشت تاب نایستد یا در نردبان‌ها یا سرسره‌ها از بچه‌ها جلو نزند (دوسوم از حوادث سرسره‌ها به مشکلات دهانی منجر می‌شوند).

• همواره مراقب باشید که کودک به نحو صحیح در صندلی ماشین قرار گرفته است.

• اگر دندان‌های جلوی کودک پیش آمده‌اند، از یک دندان‌پزشک یا متخصص ارتودونسی بخواهید که آنها را معاینه کند. دندان‌های پیش‌آمده بیشتر از سایر دندان‌ها در معرض خطر قرار دارند.

• به کودک خود یاد بدهید زمانی که اشیاء محکم (مثل آب‌نبات یا مسواک) را در دهان دارد، ندود.

سندرم رایز چیست؟

سندرم رایز یک بیماری نادر است که کودکان هنگامی که در حال بهبود از یک بیماری ویروسی (مانند آنفولانزا، سرماخوردگی یا آبله‌مرغان) هستند بدان دچار می‌شوند. هرچند عامل این بیماری ناشناخته است، مطالعات نشان داده‌اند کودکانی که به بیماری ویروسی مبتلا باشند و از آسپیرین استفاده کنند، احتمال بیشتری دارد که به سندرم رایز مبتلا شوند.

اگر می‌خواهید جانب احتیاط را رعایت کرده باشید (چون هرگز بطور قطعی نمی توانید مطمئن باشید که آیا علامت‌های بیماری در کودک شما ناشی از یک بیماری ویروسی است یا نه)، هیچ‌گاه به کودک خود آسپیرین ندهید.

سندرم رایز می‌تواند در هر فردی و در هر سنی بروز کند، اما معمولا کودکان چهار تا دوازده ساله را هدف قرار می‌دهد و هرچند می‌تواند در هر زمانی از سال رخ بدهد، اما میزان بروز آن در ماه‌های شیوع آنفولانزا (دی، بهمن و اسفند) بیشتر است.

سندرم رایز تا حدودی بواسطه اینکه نادر است، درست تشخیص داده نمی‌شود. به عنوان مثال ممکن است با انسفالیت، مننژیت، استفاده بیش از حد از دارو، سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) یا مسمومیت اشتباه گرفته شود.

سندرم رایز به همه اندام‌های بدن آسیب می‌رساند اما بدترین آسیب را به کبد و مغز می‌زند. اگر این سندرم مورد معالجه قرار نگیرد، بیماری می‌تواند به سرعت به از کار افتادن کبد، آسیب مغزی و حتی مرگ منجر شود.

اگر فکر می‌کنید کودک شما ممکن است سندرم رایز داشته باشد متوجه باشید که یک موضوع اورژانسی است، پس به سرعت پزشک او را خبر کنید، او را به اورژانس برسانید یا با اورژانس تماس بگیرید. تشخیص سریع بیماری می‌تواند شانس زنده ماندن کودک را تا حد زیادی افزایش دهد.

نشانه‌های سندرم رایز چیست؟

نشانه‌های سندرم رایز ممکن است در مدت ابتلا به یک بیماری ویروسی ظاهر شوند، اما معمولا یک تا دو هفته پس از آن بروز می‌کنند. کودکی که به سندرم رایز مبتلا است، ممکن است تب داشته باشد یا نداشته باشد. سایر نشانه‌ها معمولا در مراحل بعدی بروز می‌کنند.

در کودکان، اولین نشانه معمولا استفراغ دائمی است، اما کودک ممکن است در عوض اسهال داشته باشد. سایر نشانه‌های اولیه عبارتند از: تنفس نامنظم، بیحالی یاخواب‌آلودگی.

با پیشرفت بیماری و تاثیر آن بر مغز، کودک ممکن است پرهیجان یا بیش‌فعال شود. همچنین ممکن است دچار تشنج یا صرع شود، به کما برود و اگر معالجه نشود، ممکن است بمیرد.

البته کودکی که به یک بیماری دیگر (و نه به این اندازه شدید) مبتلا باشد نیز ممکن است این نشانه‌ها را از خود بروز دهد. با این حال، از آنجا که معالجه سریع اهمیت دارد، شما باید مراقب باشید.

چگونه می‌توانم از کودکم در برابر سندرم رایز محافظت کنم؟

آسپیرین ندادن به کودک، بهترین دفاع است. علت این بیماری ناشناخته است اما تحقیقات نشان می‌دهند که استفاده از آسپیرین یا داروهای حاوی آسپیرین در کودکانی که بیماری ویروسی دارند یا به تازگی از یک بیماری ویروسی بهبود پیدا کرده‌اند، می‌تواند منجر به بروز این سندرم شود. در واقع، 90 تا 95 درصد از مبتلایان به این سندرم، در یکی از بیماری‌های ویروسی اخیر خود از آسپیرین استفاده کرده‌اند.

سندرم رایز واگیردار نیست، پس لازم نیست نگران آن باشید که کودک شما این بیماری را از دیگری بگیرد.

برای مراقبت از سلامت کودک، احتیاطهای زیر را رعایت کنید:

• هیچ‌وقت به کودک خود (یا افراد زیر 19 سال) آسپیرین ندهید. در عوض، از استامینوفن یا ایبوپروفن برای کاهش درد یا تب استفاده کنید. (اگر کودک کمتر از 3 ماه دارد، هیچ‌گونه دارویی را بدون توصیه پزشک به او ندهید.)

• اگر به کودک شیر می‌دهید، داروی حاوی آسپیرین را مصرف نکنید زیرا این دارو از طریق شیر مادر نیز منتقل می‌شود.

• برچسب‌های داروها را به دقت بخوانید تا از استفاده تصادفی از آسپیرین برای کودک پرهیز کنید: بسیاری از داروهایی که در داروخانه‌ها بدون نسخه فروخته می‌شوند، مانند داروهای معده یا داروهای سرماخوردگی و سینوزیت، حاوی آسپیرین هستند. واژه‌هایی همچون سالیسیلات، استیل‌سالیسیلات، اسید استیل‌سالیسیلیک، سالیسیلامید و فنیل سالیسیلات ممکن است به جای آسپیرین استفاده شوند.

 قسمتی از بدن کودک خردسال من بریده شده است. از کجا می‌توانم بفهمم که به بخیه نیاز دارد یا نه؟

اگر شک دارید، به اورژانس بروید تا بریدگی را معاینه کنند.

در حالت کلی، یک جراحت عمیق، بزرگ یا باز (عمیق‌تر از5/0 سانتی‌متر یا بزرگ‌تر از 1 سانتی متر) به بخیه نیاز دارد تا از بروز عفونت جلوگیری کند، باقی ماندن جای زخم را به حداقل برساند و خونریزی را متوقف کند.

در موارد زیر نیز باید کودک را به اورژانس برسانید:

• اگر بریدگی خونریزی دارد و پس از فشار مستقیم بر روی زخم با یک پارچه تمیز یا باند نتوانسته‌اید خونریزی را ظرف 10 دقیقه متوقف کنید.
• در صورتی که باقیمانده‌ای (همچون آشغال یا سنگ‌ریزه) در جراحت باقی مانده است که با صابون و آب گرم پاک نمی‌شود.
• اگر جراحت از نوع سوراخ‌شدگی است یا در اثر یک شی کثیف یا زنگ‌زده ایجاد شده است.
• اگر جراحت در اثر گاز گرفتن یک حیوان یا یک کودک دیگر ایجاد شده است.

از آنجا که پوست کف دست و انگشت‌ها در حالت کشیده شده قرا می گیرند، برای ترمیم به بخیه نیاز دارد، حتی اگر بریدگی آنها چندان هم بزرگ نباشد. زخم‌های روی صورت نیز ممکن است برای حداقل کردن اثر جای زخم، به بخیه نیاز داشته باشند.

برای اینکه بهترین نتیجه به دست آید، بخیه بایستی ظرف شش تا هشت ساعت انجام شود زیرا بعد از آن ممکن است بخیه به خوبی نگیرد و عفونت کند.

در بیمارستان چه اتفاقاتی خواهد افتاد؟

بسته به نوع شیئی که موجب بریدگی کودک شده است ممکن است انجام عکس برداری یا رادیوگرافی ضرورت یابد تا مشخص شود آیا چیزی در داخل جراحت باقی مانده که نیاز به پاکسازی داشته باشد یا خیر.

برای بخیه زدن، پزشک باید داروی بیحسی موضعی تزریق نماید تا این منطقه بی‌حس شود. سپس جراحت را کاملا شسته و آن را با بخیه می‌بندد.

در صورتی که ناحیه بخیه در قسمتی باشد که بواسطه حرکت کشیده می‌شود (مثلا نزدیک یک مفصل)، پزشک ممکن است آن را آتل‌بندی کند تا بی‌حرکت شده و بخیه‌ها براحتی باز نشوند.

بهتر است بدانید که روشی جایگزین به جای بخیه نیز وجود دارد. در این روش از یک چسب مخصوص پوستی استفاده می شود که ظرف یک دقیقه پس از رسیدن به پوست، یک لایه چسبنده روی جراحت ایجاد می‌کند. این روش درد ندارد، سریع است، لازم نیست خشک نگه داشته شود و ظرف 7 تا 10 روز پوسته پوسته شده و خودش از بین می‌رود (بر خلاف بخیه که باید به صورت دستی درآورده شود). این چسب ها خصوصا برای بریدگی‌هایی که سطح هموار و صاف دارند، مناسب است اما برای استفاده نزدیک چشم یا دهان، یا قسمت‌هایی از بدن که مو دارند، مناسب نیست.

پزشک ممکن است برای پیشگیری از عفونت، آنتی‌بیوتیک تجویز کند. اگر جراحت بریدگی یا سوراخ شدگی توسط شی کثیف یا زنگ‌زده ایجاد شده باشد، ممکن است پزشک در مورد اینکه کودک شما واکسن کزاز را به تعداد کافی و در مواقع مناسب زده است از شما سوال کند.

چه وقت نیاز به معاینه و اقدام یک جراح پلاستیک خواهد بود؟

اگر بریدگی بزرگ یا ناهموار است یا روی صورت کودک است، می‌توانید از یک جراح پلاستیک بخواهید که نگاهی به آن بیندازد. البته اکثر بریدگی‌هایی که به بخیه نیاز دارند،جراحی پلاستیک لازم ندارند. جای این زخم‌ها اکثرا به تدریج از بین می‌روند.

پس از بخیه، چگونه باید از کودکم مراقبت کنم؟

دستورات پزشک را رعایت کنید. در صورتی که کودک پس از برطرف شدن اثر بی‌حسی، هنوز هم درد داشت، می‌توانید مقدار مناسب از استامینوفن یا ایبوپروفن را به کودک بدهید تا درد برطرف شود. (به کودک خود آسپیرین ندهید، زیرا می‌تواند منجر به بروز سندرم رایز شود.)

احتمالا پزشک از شما خواهد خواست تا محدوده بخیه را برای یک تا دو روز خشک و تمیز نگه دارید و سپس می‌توانید آن را به نرمی با آب گرم و صابون بشویید. همچنین ممکن است به شما توصیه کند که پس از شستن و خشک کردن محل جراحت، یک لایه نازک از کرم‌های آنتی‌بیوتیک را روی محل جراحت قرار دهید (مگر اینکه از چسب استفاده شده باشد). همچنین ممکن است از شما بخواهد که چند روز آن را با یک باند تمیز بپوشانید.

مراقب بروز علائم عفونت باشید: قرمزی یا رگه‌های قرمز رنگ که از محل جراحت به طرف بیرون کشیده شده‌اند، درد رو به افزایش، تب و غدد لنفاوی متورم در اطراف یا نزدیک به محل جراحت. اگر هر یک از این نشانه‌ها را مشاهده کردید، سریعا با پزشک کودک خود تماس بگیرید.

برخی از بخیه‌ها به خودی خود جذب بدن می‌شوند در حالی که برای کشیدن برخی دیگر باید مجددا به پزشک مراجعه کنید. سعی نکنید خودتان بخیه‌ها را بکشید. به سادگی ممکن است که بخشی از بخیه بیرون نیاید و اگر کودک همکاری نکند ممکن است صدمه‌ای به بدن او وارد شود. بعلاوه بهتر است پزشک نگاهی به محل جراحت بیندازد تا مطمئن شود که روند ترمیم زخم به طور طبیعی طی می‌شود و زمان کشیدن بخیه‌ها رسیده است.

پس از اینکه بریدگی کودک بهبود یافت، حداقل تا چند ماه کرم‌های ضدآفتاب روی آن بمالید تا از پوست جدید محافظت شده و جای زخم تا حد امکان باقی نماند.