دسته: خردسال و کودک

مننژیت چیست؟

پرده یا غشایی که روی بافت مغز و طناب نخاعی را می پوشاند و در حد فاصل بین استخوان جمجمه و مغز، یا بین مهره ها و نخاع قرار می گیرد مننژ نام دارد و به التهاب این لایه پوشاننده مننژیت می گویند. مننژیت اغلب توسط ویروسها یا باکتریها ایجاد می شود. اگر مننژیت بر اثر باکتری ایجاد شود مننژیت عفونی و اگر بواسطه ویروس یا سایر عوامل باشد مننژیت غیر عفونی نامیده می شود.

مننژیت در بچه های 2 تا 3 ماهه را مننژیت نوزادی می نامند. مننژیت در نوزادان چه با عامل ویروس و یا باکتری خطرناک است. اما در بچه های بزرگتر مننژیت ویروسی خفیف تر است و معمولا طی 10 روز خود به خود بهبود پید می کند. مننژیت باکتریایی معمولا شدیدتر است و می تواند مساله جدی به حساب آید.

اکثر ویروسهایی که در بچه ها سبب مننژیت می شوند ا زگروه انتروویروسها هستند.

بطور مثال ویروسی (بنام کوکساکی) که در بیماریهای پشت دست، پا و دهان دیده می شود و می تواند عامل مننژیت باشد، انتروویروس است. از ویروسهای دیگر، هرپس سیمپلکس (عامل بیماری تب خال و سرماخوردگی های شدید و حاد) را می توان نام برد. از باکتریهای عامل مننژیت هم می توان استرپتوکوک بتا همولیتیک (GBS) و هموفیلوس آنفولانزا تیپ B را نام برد.

چقدر احتمال دارد فرزند تب دار من مننژیت داشته باشد؟

خیلی کم، اما اگر شما شک دارید که او مننژیت دارد، جهت معاینه حتما و سریعا او را نزد پزشک ببرید. سالانه تعداد زیادی از کودکان، نوجوانان و بالغین به مننژیت مبتلا می شوند که درصد کمی از آنها را کودکان کم سن تشکیل می دهند. اما به هر حال هر کس ممکن است در هر سنی مبتلا به مننژیت شود.

علائم مننژیت چیست؟

علائم این بیماری کمی گمراه کننده است و ممکن است خیلی راحت متوجه علائم آن نشوید، زیرا علائم آن در تمام افراد یکسان نیست و در همه به یک صورت ظاهر نمی شود. اما خوشبختانه نشانه هایی دارد: تب، سفتی گردن، سر درد و حساسیت به نور.

اگر فرزند شما مننژیت داشته باشد اغلب تحریک پذیر و بیقرار است و ممکن است از غذا خوردن امتناع ورزد. ممکن است اسهال و استفراغ داشته باشد. دستهایش سرد باشد، دانه های قرمز پوستی در تمام بدنش دیده شود یا پوستش نقطه نقطه ای باشد که ممکن است بی رنگ یا آبی شود. ممکن است اختلال در تنفس داشته باشد و یا تشنج کند.

کاری که می توانید برای تشخیص سریعتر بیماری بکنید این است که از فرزندتان بخواهید سرش را پائین بیاورد و چانه اش را به سینه اش بچسباند (برساند)؛ اگر او نتوانست این کار را انجام دهد یا با درد زیاد این کار را انجام داد به احتمال زیاد مننژیت دارد و بلافاصله باید به پزشکش اطلاع دهید یا او را به اورژانس ببرید. در واقع هرگاه کوچکترین احتمالی از ابتلا فرزندتان به مننژیت داشتید باید سریعا او را نزد پزشک ببرید. درمان سریع و به موقع بسیار حائز اهمیت است. هر گونه تاخیر در درمان می تواند منجر به کری، عقب ماندگی ذهنی و مرگ بشود.

کاری که پزشکان در معاینه برای تشخیص اولیه مننژیت انجام می دهند این است که کودک را به پشت می خوابانند و درحالی که دست را زیر گردن وی قرار داده اند سر کودک را بلند می کنند. در صورت ابتلا به مننژیت گردن کودک خم نمی شود و بدن همراه با سر بالا می آید.

اگر فرزندم مننژیت گرفته باشد چطور می توانم بفهمم چقدر بیماریش جدی و حاد است؟

از آنجا که علائم مننژیت ویروسی و باکتریایی خیلی شبیه به هم هستند، فقط یک پزشک می تواند دراین مورد به شما جواب دهد. اگر پزشک شما مشکوک باشد که فرزندتان مبتلا به مننژیت است اقدام به کشیدن مایع نخاعی می کند (در پزشکی به LP معروف است).

برای کشیدن مایع نخاعی، کودک را به حالت جنینی می خوابانند، زانوها را خم و به داخل شکم می کشانند و اقدام به کشیدن مایع نخاعی از ناحیه کمر می کنند. کودکِ بیمار و تحریک پذیر، معمولا دوست دارد دراین وضعیت بخوابد یا دراز بکشد. خطر کشیدن مایع نخاعی خیلی کمتر از آن است که به نظر می رسد و در واقع فواید حاصل از این اقدام تشخیصی (در صورت ابتلا به مننژیت) قابل مقایسه با عوارض ناشی از مننژیت تشخیص داده نشده و بدون درمان است.

پزشک جهت کاهش درد و سوزش ناشی از ورود سوزن مخصوص، ممکن است یک بی حسی موضعی بدهد و سپس یک سوزن کوچک توخالی در فضای بین مهره ای وارد کرده و اقدام به کشیدن مایع نخاعی (به مقدار خیلی کم) بکند و آن را برای آزمایش به آزمایشگاه بفرستد (اگر شما برای زایمانتان بی حسی اپیدورال گرفته باشید بخوبی می دانید جای آن نقطه کجاست). آزمایش خون و ادرار نیز برای تشخیص کمک کننده است.

آنالیز اولیه که در یک تا دو ساعت اول صورت می گیرد یک اطلاعات اولیه در مورد بیماری به پزشک می دهد. آنالیز بعدی اطلاعات دقیق و قطعی در مورد اینکه آیا فرزند شما مننژیت دارد یا خیر به پزشک می دهد و اینکه اگر مننژیت دارد آیا ویروسی است یا باکتریایی و چه نوع باکتری مسبب آن بوده است. گزارش کامل معمولا در عرض 72 ساعت آماده خواهد شد. اما گزارش اولیه طی 48- 24 ساعت آماده می شود. اگر کودک خیلی بیمار باشد پزشک معالج منتظر نتایج آزمایشها نخواهد ماند؛ او درمان اولیه را شروع می کند تا اینکه نتایج آزمایش ها آماده شود و نشان دهد که مننژیت ویروسی است و باکتریایی نیست.

بهترین درمان چیست؟

درمان بر اساس عامل بوجود آورنده متفاوت خواهد بود.

اگر مننژیت ویروسی باشد، معمولا سیستم ایمنی کودک به قدری قوی است که بتواند بر علیه آن مبارزه کند و سبب بهبود می شود، اغلب آنتی بیوتیک لازم نیست، اگر چه پزشک معمولا داروهایی برای تسکین تجویز می کند.

می توانید اسباب راحتی و تسکین او را فراهم کنید، مانند اقداماتی که در مورد بیمار آنفولانزایی انجام می دهید استراحت کافی، مصرف مایعات فراوان، استفاده از دارو برای کاهش درد و تب کمک کننده خواهد بود.

در بعضی موارد لازم است کودک چند روز در بیمارستان بستری شود تا علائم و حال عمومی او مرتبا چک شود.

مننژیت باکتریایی:

داستان مننژیت باکتریایی چیز دیگری است، باید باکتری مهاجم و بیماری زا را از بدن کودک دور کرد، پزشک برای بیمار سرم گذاشته و داخل سرم آنتی بیوتیک قوی می ریزد. لازم است کودک در حالیکه سرم یا آنژیوکت به او وصل است، حدود 2 هفته در بیمارستان بستری باشد. ممکن است پر دردسر و دشوار باشد اما اگر درمان در ساعات اولیه انجام شود 85% بیماران شفا پیدا می کنند.

به همین علت است که گفته می شود بسیار مهم است که در همان ساعات اولیه که احساس کردید کودکتان علائم مننژیت دارد به پزشک او اطلاع دهید.

کودکان چگونه به مننژیت مبتلا می شوند؟

توضیح ساده ای برای اینکه چرا یک کودک به مننژیت مبتلا می شود در حالیکه کودک دیگری مبتلا نمی شود نمی توان داد. باکتری عامل مننژیت در دهان و حلق اکثر کودکان و بزرگسالان سالم، دیده می شود بدون اینکه مشکلی ایجاد کند. کودکان با نقص ایمنی، بیماری گلبول داسی شکل و آسیبهای جدی به سر، بیشتر از بقیه در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند؛ اگر چه هر کسی ممکن است به مننژیت مبتلا شود.

خوشبختانه مننژیت از نظر واگیری و سرایت مثل آنفولانزا نیست. اگر فرزند شما مننژیت دارد فقط کسانیکه با او ارتباط نزدیکی دارند باید مواظب باشند و این مسائل را رعایت کنند: از بوسیدن او پرهیز کنند، وسایل و اسباب غذا خوردن و آشامیدنی مشترک نداشته باشند، تمام افراد خانواده دستها را بخوبی شستشو دهند. اگر فرزندتان مننژیت باکتریال دارد احتمالا پزشک به افراد خانواده پیشنهاد می کند یک دوره آنتی بیوتیک جهت پیشگیری از مننژیت استفاده کنند.

آیا مننژیت قابل پیشگیری است؟

نه بطور صد در صد، اما تا حدی می توان از ابتلا پیشگیری کرد. مهمترین کاری که می توانید انجام دهید این است که کودکانتان را بر علیه این بیماری واکسینه کنید.

البته در ایران واکسن بر علیه مننژیت جزو برنامه واکسیناسیون کشوری نیست اما در برخی از کشورها واکسن هموفیلوس آنفولانزا تیپ B یا بیماری Hib در برنامه رایج واکسیناسیون وجود دارد و مننژیت کودکی را بطور چشمگیری کاهش داده است. این واکسن در 2 و 4 و 6 ماهگی زده می شود و دوز آخر آن نیز پیش از 18-12 ماهگی زده می شود.

واکسن دیگری نیز بر علیه نوع دیگری از مننژیت که شدیدا کشنده است و عامل آن باکتری پنوموکوک است، وجود دارد.

واکسن دیگری نیز بر علیه باکتری نایسریا مننژیتایدیس وجود دارد که عامل شایع دیگری در بروز مننژیت است. این واکسن معمولا برای بچه های 12-11 سال استفاده می شود، اما برای بچه های کوچکتر که احتمال برخورد و خطر ابتلا با این باکتری را دارند و یا در موارد شیوع بیماری هم قابل استفاده است. 

من چگونه می توانم بفهمم فرزندم به عفونت گوش مبتلا شده است؟

درد اولین علامت است. ممکن است فرزند شما بگوید که گوش درد دارد یا خود شما متوجه شوید که او گوشش را می کشد. ابتلاء اخیر به سرماخوردگی یا سینوزیت نیز در تشخیص کمک کننده است. او ممکن است تب داشته باشد یا اصلا تب نداشته باشد.

علائم زیر را ممکن است در او ببینید:

• کاهش اشتها. عفونت گوش ممکن است جویدن و بلع را دردناک کند.
• تغییر در عادت خوابیدن. دراز کشیدن و خوابیدن ممکن است موجب افزایش درد در سمت گوش بیمار شده و اختلال در خوابیدن بوجود آورد.
• اسهال و استفراغ. ویروسی که موجب عفونت گوش می شود ممکن است بر دستگاه گوارش نیز اثر بگذارد.
• خروج مایع زرد یا نسبتا سفید از گوش. البته در اکثر بچه ها ااتفاق نمی افتد اما می تواند نشانه ای از وجود سوراخ کوچک در پرده گوش باشد که از طریق آن چرک و عفونت به بیرون تخلیه می شوند. در اکثر موارد بعد از بهبود و پاک شدن گوش از عفونت، این سوراخ خود به خود ترمیم خواهد شد.
• بوی نامطبوع. شما ممکن است یک بوی عفونت و نامطبوع از گوش عفونی شده احساس کنید.
• اشکال در شنیدن صداها. تجمع مایع در گوش میانی ممکن است مانع شنیدن اصوات شود.
• ایجاد اختلال در حفظ تعادل بدن. گوش در حفظ تعادل، کمک کننده است. بنابراین ممکن است شما احساس کنید که فرزندتان قادر به حفظ تعادل خودش نیست و نسبت به قبل کمی دچار مشکل شده است.

عفونت گوش چقدر شایع است؟

عفونت گوش بعد از سرماخوردگی شایع ترین بیماری کودکان است. در حقیقت سه چهارم کودکان قبل از اینکه به 3 سالگی برسند، یکبار دچار عفونت گوش شده اند.

عامل عفونت گوش چیست؟

عفونت گوش معمولا توسط باکتری ایجاد می شود. اما ویروس ها نیز می توانند عامل آن باشند. این وضعیت هنگامی رخ می دهد که مایع پشت پرده گوش تجمع پیدا می کند و سپس عفونی می شود. بطور طبیعی هر مایعی که در این ناحیه جمع شود، توسط شیپور استاش (لوله یا مجرایی که گوش میانی را با حلق ارتباط می دهد) تخلیه می شود. اما اگر شیپور استاش دچار انسداد شود – که در سرماخوردگی، سینوزیت و حتی آلرژی بطور شایعی این اتفاق می افتد– این مایع در گوش میانی گیر می افتد و تخلیه نمی شود.

میکروبها محیطهای تاریک و گرم و مرطوب را دوست دارند، بنابراین گوش میانی که از مایع پر شده است، محل خوبی برای رشد و تغذیه آنها به حساب می آید. همانطور که عفونت بدتر می شود، التهاب در پشت و پرده گوش بیشتر شده و ایجاد درد می کند. تب در صورتی دیده می شود که بدن فرزند شما سعی کند بر علیه عفونت مبارزه کند. در چنین شرایطی که التهاب گوش میانی با تجمع مایع، درد، قرمزی پرده گوش و بعضی اوقات تب بروز می کند، در پزشکی عفونت حاد گوش میانی یا acute otitis media نامیده می شود. (AOM)

از آنجا که در بچه ها شیپور یا لوله استاش کوتاه است (کمتر از یک و نیم سانتیمتر) و بطور افقی است آنها خیلی مستعد به عفونت گوش میانی هستند.همینطور که آنها بزرگ می شوند، لوله بلندتر شده و بیشتر عمودی می شود و خروج یا تخلیه مایع آسانتر صورت می گیرد.

چه وقت من باید با دکتر تماس بگیرم؟

اولین علائم عفونت گوش را که دیدید با دکتر تماس بگیرید. او از شما می خواهد که نزد او بروید و گوش فرزندتان را با وسیله ای که اتوسکوپ نامیده می شود معاینه می کند. اگر پرده گوش کودک قرمز، متورم و مرطوب به نظر برسد، به احتمال بسیار زیاد عفون گوش میانی را مطرح می کند. ممکن است او بخواهد گوش فرزندتان را با دستگاهی بنام pneumatic otoscope معاینه کند. در این معاینه حرکت پرده گوش را در پاسخ به جریان های کوچک هوا که توسط دستگاه آزاد می شود، ملاحظه می کنند. اگر پرده گوش در مقابل این جریان های هوا حرکتی نداشت بدین معنی است که تجمع مایع در گوش میانی وجود دارد و ممکن است گوش میانی عفونی شده باشد.

پزشک برای درمان عفونت فرزند من چکار می کند؟

درمان به علائم بستگی دارد. توصیه می شود که اگر کودک بین 2 تا 12 سال باشد به او آنتی بیوتیک داده شود. اگر علائم حاد است و پزشک به تشخیص عفونت حاد گوش میانی اطمینان دارد بهتر است تخلیه انجام شود. اگر پزشک اطمینان ندارد یا کودک علائم حاد ندارد، پزشک می تواند او را به مدت 48-24 ساعت تحت نظر بگیرد و ببیند آیا بدون مصرف آنتی بیوتیک علائم او بهتر شده است یا نه؟ 80% بچه ها با تشخیص عفونت حاد گوش میانی بدون دریافت آنتی بیوتیک بهتر می شوند. اما معمولا پزشک برای اینکه نمی تواند کودک را به دقت تحت نظر داشته باشد و برای جلوگیری از بروز عوارض در صورت شک قوی هم آنتی بیوتیک تجویز می شود. هر چه کودک بیمار تر به نظر برسد لازم است اقدامات احتیاطی بیشتری بکار برد و دارو را زودتر شروع کنید.

اگر برای فرزند شما دارو تجویز شده است آن را بطور کامل به او بدهید و دوره درمان را کامل کنید. بعد از یک هفته او را برای ویزیت مجدد نزد پزشک معالج ببرید تا از موثر بودن داروها اطمینان پیدا کند.

بخاطر داشته باشید آنتی بیوتیک سبب کاهش درد در 24 ساعت اوّل نمی شود، در واقع اثر تسکین دهندگی آن به تدریج و بعد از 24 ساعت اول شروع می شود. برای کاهش درد بهتر است از مقدار مناسب استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کنید. (هرگز به فرزندتان آسپرین ندهید زیرا او را مستعد سندرم Reye’s می کند که نادر اما کشنده است).

کمپرس گرم یا قطره گوش نیز ممکن است برای او مفید باشد (از پزشک فرزندتان در مورد بهترین قطره گوش سؤال کنید) بالا نگه داشتن سرش هنگامیکه دراز کشیده یا خوابیده است نیز می تواند کمک کننده باشد.

اگر درمان با آنتی بیوتیک را شروع کرده اید و یا هنوز شروع نکرده اید و حال عمومی او بعد از چند روز بهتر نشد  اگر هنوز تب دارد، یا هر یک از علائم هنوز وجود دارد و حالش بدتر شده است  به پزشکش اطلاع دهید. ممکن است او لازم بداند آنتی بیوتیک فرزندتان را تغییر دهد.

برا ی پیشگیری از عفونت گوش چه می توانیم بکنیم؟

عفونت گوش به خودی خود مسری و واگیردار نیست، اما عفونت دستگاه تنفسی که قبل یا به همراه آن است مسری است. بچه های سنین مدرسه بیشتر در معرض ابتلا به عفونت گوش هستند زیرا با میکروبهای بیشتری در تماس هستند. برای کاهش سرایت و پخش میکروب دستهایتان را همیشه بعد از رفتن به توالت و قبل از آماده کردن غذا بشوئید؛ همینطور به کودکانتان آموزش دهید هر بار قبل از غذا خوردن دستهایش را بشوید.

راههای دیگری که می تواند از عفونت گوش جلوگیری کند:

• اگر فرزند شما مکررا دچار عفونت گوش می شود، بخصوص بعد از ابتلا به آنفولانزا موضوع را با پزشک معالجش در میان بگذارید شاید او لازم بداند که فرزندتان واکسن آنفولانزا دریافت کند. (اگر چه واکسن آنفولانزا برای تمام کودکان توصیه نمی شود)
• فرزندتان را از تمام انواع دودهای تنباکو و سیگار دور نگه دارید. دود سیگار ریسک ابتلا به عفونت گوش را بالا می برد. در حقیقت اگر او بطور معمول در معرض دود قرار دارد بیشترین ریسک را برای ابتلا به عفونت های عود کننده گوش دارد. اجازه ندهید کسی در منزل شما سیگار بکشد و فرزندتان را از محیط های آلوده به دود سیگار دور نگه دارید.

فرزند من مکررا عفونت گوش می گیرد، آیا جراحی یا روش دیگری برای درمان وجود دارد؟

اکثر بچه ها یکبار عفونت گوش می گیرند اما اگر کودکی علیرغم مصرف درست آنتی بیوتیک، مکررا دچار عفونت گوش میانی شود ممکن است کاندید خوبی برای قرار دادن لوله در گوش باشد.این عمل که به نام میرنگتومی (myringotomy) نامیده می شود برای جلوگیری از عود مکرر بیماری در بسیاری از کودکان مورد استفاده قرار می گیرد. این عمل با بیهوشی انجام می شود. متخصص گوش و حلق وبینی یک برش کوچک روی پرده گوش ایجاد می کند و یک لوله کوچک در آن شکاف قرار می دهد. این لوله فشار را آزاد می کند و مانند یک دریچه عمل می کند و اجازه می دهد هوا داخل شود و مایعات خارج شوند، در نتیجه باکتری نمی تواند در آن محیط رشد کند. این لوله در واقع یک مجرای استاش مصنوعی است که اجازه می دهد گوش تنفس کند تا اینکه شیپور استاش اصلی بتواند عمل خود را به درستی انجام دهد. ممکن است پزشک معالج فرزند شما این روش را برای او توصیه کند زیرا کودکی که دائما مایع در گوشش وجود دارد نه تنها مورد مناسبی برای عفونت مکرر گوش است بلکه ممکن است دچار کاهش شنوایی نیز بشود. البته هنوز تمام پزشکان بر ضرورت انجام این عمل توافق ندارند و بعضی پزشکان اعتقاد دارند که این عمل واقعا ضروری بنظر نمی رسد.

کودکانی که عفونت مکرر گوش یا عفونت مقاوم به درمان های عادی دارند ممکن است در آینده دچار کاهش شنوایی و مشکلاتی در زندگی می شوند، بخصوص وقتیکه در محیط شلوغی مثل کلاس درس بخواهند به صدایی گوش دهند. بعضی از این کودکان، بخصوص آنهایی که تأخیر رشد دارند یا کسانیکه تأخیر در گفتار دارند، بیشتر مستعد ابتلا به مشکلات رفتاری هستند. البته طول مدت اختلال شنوایی و شدت آن، هر دو از عوامل مهمی در انتخاب روش میرنگوتومی به حساب می آیند.

در مورد اینکه شما چه تصمیمی بگیرید، آیا از لوله گوش برای فرزندتان استفاده کنید یا خیر، بطور کلی هنوز نمی توان جواب قطعی داد. با پزشک معالج فرزندتان صحبت کنید، مزایا و مضرات آن را در نظر بگیرید و سپس تصمیم گیری کنید.

آیا عفونت گوش مساله جدی است؟

بله، می تواند جدی باشد. عفونت گوش درمان نشده یا حاد می تواند منجر به پارگی پرده گوش کودک شود. البته پارگی پرده گوش اغلب اتفاق نمی افتد و معمولا در صورتیکه اتفاق بیفتد خود به خود و به سرعت ترمیم پیدا می کند. اما به این نکته توجه داشته باشید در صورتیکه این مساله برای فرزندتان رخ داد، او را جهت پیگیری و اطمینان از ترمیم پارگی پرده گوشش مجددا نزد پزشک ببرید. عفونت مکرر گوش می تواند منجر به کاهش شنوایی و به جا گذاشتن زخم و اثر آن شود. در موارد نادر عفونت گوش درمان نشده، می تواند منجر به عفونت استخوان جمجمه در پشت گوش (ماستوئیدیت) یا مننژیت شود.

پلک فرزند من صورتی رنگ است و ترشحات دلمه بسته دارد. آیا چشم او عفونت کرده است؟

اگر سفیدی یک یا دو چشم فرزندتان و لبه تحتانی هر یک از پلک هایش قرمز است به احتمال زیاد ملتحمه چشم او دچار التهاب شد است که به عنوان چشم صورتی یا قرمز نیز نامیده می شود. کونژیکتیویت وقتی رخ می دهد که عفونت یا مواد آلرژن یا بعضی مواد محرک سبب تحریک و التهاب غشا شفافی می شود که سفیدی چشم و داخل پلک را پوشانده است. هنگامی که سیستم ایمنی چشم فرزندتان بطور طبیعی بر علیه عوامل خارجی و عفونت فعالیت می کند، واکنش ملتحمه سبب اشک آلود شدن چشم همراه با ترشحات دلمه بسته می شود. درمان به موقع کونژیکتیویت مهم و قابل اهمیت است. بنابراین بلافاصله بعد از اینکه این علائم را مشاهده کردید با پزشک فرزندتان تماس بگیرید.

چطور می توانم بفهمم که عامل ایجاد کننده کونژیکتیویت چه بوده است؟

پزشک معالج فرزندتان چشمهای او را معاینه می کند و با سؤالاتی که از شما می پرسد عوامل احتمالی موجود را بررسی می کند:

اگر کونژیکتیویت فرزند شما به همراه سرماخوردگی باشد، احتمالا ویروس عامل کونژیکتیویت است. ویروسها شایع ترین علت و عامل کونژیکتیویت هستند.

اگر چشمان فرزندتان ترشحات ضخیم زرد رنگ دارد که موجب دلمه بسته و موجب چسبندگی پلک ها شده باشد، احتمالا عامل آن باکتری مثل استافیلوکوک، استرپتوکوک یا هموفیلوس است.

اگر چشمهای فرزندتان متورم شده، خارش دارد و علاوه بر چشمان قرمز، اشک ریزش و آبریزش بینی نیز داشته باشد آلرژی و حساسیت به مواد محرک مثل گرد و غبار، گرده گلها یا دود سیگار مطرح است. کونژیکتیویت آلرژیک معمولا عفونی نمی شود؛ اما اگر فرد مرتب در معرض آلرژن باشد احتمال عفونت نیز وجود دارد.

چطور می توانم کونژیکتیویت را درمان کنم؟

درمان کونژیکتیویت به عامل ایجاد کننده آن بستگی دارد.

کونژیکتیویت ویروسی:

کونژیکتیویت ویروسی معمولا در عرض یک هفته خود به خود بهبود پیدا می کند. پزشک به شما توصیه خواهد کرد که با آب گرم چشمان او را شستشو داده و ترشحات خشک شده را به آرامی با آب گرم پاک کنید. اگر چشمان او بعد از دو هفته بهتر نشد حتما به پزشکش اطلاع دهید.

اگر فرزندتان کونژیکتیویت ویروسی یا باکتریایی داشته باشد کمپرس گرم ممکن است سبب کاهش درد و راحتی او شود. با یک پارچه پاک و استریل که با آب گرم خیس شده است بطور آرام هنگامیکه او در حال گوش دادن به موسیقی یا داستانی است چشمان او را پاک کنید.

کونژیکتیویت باکتریایی:

اگر عامل کونژیکتیویت باکتری باشد پزشک معالج برای حدود 7 روز قطره و پماد آنتی بیوتیک تجویز می کند. ممکن است شما فکر کنید استفاده از پماد راحتتر از قطره است. دستهای خود را تمیز بشویید سپس به آرامی پلک پایین چشم فرزندتان را کمی پایین بکشید و سپس یک لایه پماد در طول پلک تحتانی بمالید.

وقتیکه فرزندتان پلک می زند یا پلکهایش را می بندد پماد داخل چشمش می رود.

اگر از قطره استفاده می کنید آنرا در گوشه داخلی چشمش بچکانید. وقتیکه چشمهایش بسته است چکاندن قطره راحتتر است و بعد از باز کردن چشمها قطره داخل چشم می رود.

قبل و بعد از چکاندن قطره حتما دستهایتان را بشویید. هرگز این داروها را مشترکا با فرد دیگری استفاده نکنید. داروهای قدیمی و استفاده شده کاملا استریل نیستند و ممکن است عفونت را بدتر کنند.

دارو را بطور منظم و تا پایان طول درمانی که پزشک تعیین کرده است استفاده کنید؛ حتی اگر علائم و نشانه های بیماری تخفیف یافته یا برطرف شده باشد. آنتی بیوتیک را قطع نکنید در غیر این صورت ممکن است عفونت عود کند. پزشک احتمالا به شما توصیه می کند قبل از استفاده از دارو چشمهای فرزندتان را با آب گرم بشویید و ترشحات خشک شده را از روی چشمش پاک کنید زیرا وجود مایع عفونی روی چشم می تواند اثر آنتی بیوتیک را کم کند، بعلاوه فرزند شما ممکن است از کمپرس گرم لذت ببرد.

کونژیکتیویت آلرژیک:

ازآنجائیکه تماس فرزند شما با یک ماده آلرژن سبب این نوع کونژیکتیویت شده است، بهتر است آن آلرژن را شناخته و فرزندتان را از آن دور نگه دارید. اگر کونژیکتیویت آلرژیک سبب سلب آرامش و آسایش فرزندتان شود ممکن است پزشک معالجش برای او قطره تجویز کند (بعضی از آنها فقط برای چند روز باید استفاده شوند. اطلاعات کافی را در این مورد از پزشک یا داروساز بخواهید) و اگر فرزندتان آلرژی دیگری غیر از کونژیکتیویت داشته باشد، ممکن است پزشک او آنتی هیستامین خوراکی داروهای دیگر ضد آلرژی را تجویز کند. کمپرس سرد نیز در این موارد کمک کننده است.

 سرما خوردگی کودک من به جای اینکه بهتر شود در حال بدتر شدن است. چرا؟

اگر گرفتگی بینی فرزند شما در حال بهتر شدن نیست، ممکن است دچار التهاب یا عفونت سینوسها یا سینوزیت شده باشد. سرماخوردگی تنها عامل مستعد کننده و ایجاد کننده سینوزیت نیست. بچه های مبتلا به آلرژی دستگاه تنفسی خیلی مستعد ابتلا به عفونت سینوس هستند بدون اینکه سرما خورده باشند.

اگر فرزند شما مبتلا به سینوزیت شود، باید چند علامت یا تمام علائم زیر را داشته باشد:

•  گرفتگی بینی که برای 10 روز یا بیشتر طول بکشد.
•  ترشحات غلیظ زرد یا سبز رنگ از بینی.
•  سرفه در طی روز که شب هنگام بدتر شود.
•  تورم اطراف بینی و چشمها که اغلب کبود و براق به نظر می رسد.
•  درد در گونه یا پشت پیشانی و بینی
•  شروع تب خفیف

اگر شما شک دارید که فرزندتان سینوزیت دارد همین الان او را نزد پزشک ببرید زیرا جهت درمان سینوزیت و پاک شدن سینوسها باید آنتی بیوتیک بگیرید.

چطور سرماخوردگی یا آلرژی میتواند موجب سینوزیت شود؟

با کمی اطلاعات و دانش در مورد آناتومی بدن می توانیم بفهمیم چقدر راحت و آسان سینوسها عفونی می شوند. سینوسها حفره هایی خالی هستند که از هوا پرشده اند و در بالا و زیر چشمها و دو طرف بینی قرار گرفته اند و تنها راه خروجی آنها به داخل فضای بینی است. وقتیکه شما سرماخوردگی یا آلرژی دارید، لایه و پوشش نازک و طبیعی دیواره سینوس شما متورم می شود. بعضی اوقات این تورم مسیر بین سینوس و بینی را مسدود میکند و مشکلات از اینجا شروع می شود. سینوسها مکانی گرم، مرطوب و تاریک هستند و این شرایط برای رشد باکتری بسیار مناسب است. وقتیکه تجمع و رشد باکتری به اندازه کافی رسید آنگاه شما مبتلا به سینوزیت شده اید.

سینوزیت چگونه درمان می شود؟

فرزند شما لازم است برای 3-2 هفته آنتی بیوتیک بگیرد. اگر بعد از این مدت علائم فروکش نکرد و بهتر نشد و یا مجددا عود کرد، پزشک فرزندتان ممکن است آنتی بیوتیک دیگری را برای او تجویز کند. خوشبختانه در نهایت، آنتی بیوتیکی که سینوزیت او را درمان کند پیدا می کنید. بعضی اوقات سینوزیت ممکن است مقاوم شده باشد مثل عفونت گوش، آنگاه درمان آن مشکل می شود.

اگر فرزند شما از سینوزیت مزمن رنج می برد، ممکن است بیماریی زمینه ایی، مثل آلرژی تشخیص نداده و درمان نشده، داشته باشد. بعضی از مشکلات آناتومی بینی که مانع تخلیه ترشحات می شود مثل انحراف بینی یا عفونت مزمن آدنوئید (بافت لنفاوی پشت بینی) که سبب نفوذ باکتری داخل سینوس می شود، می توانند زمینه ساز ابتلا به سینوزیت در کودکان باشند. برای درمان چنین مواردی ممکن است پزشک معالج فرزندتان او را به یک متخصص گوش و حلق و بینی معرفی کند.

پزشک متخصص گوش و حلق و بینی ممکن است توصیه کند که رادیوگرافی یا سی تی اسکن از سینوس های فرزندتان بگیرد و سپس درمان های مخصوص را شروع کند. درمانهای مختلفی که ممکن است در این موارد ارائه شوند عبارتند از شستشوی سینوسها (شستشوی سینوسها با محلول سالین زیر بیهوشی عمومی)، جراحی و برداشتن آدنوئید (بعضی اوقات همزمان با شستشوی سینوسها انجام می شود) و یا جراحی آندوسکوپیک سینوسها (روشی که کمی تهاجمی تر از روش های قبلی است. در این روش مسیری که تخلیه طبیعی سینوسها از طریق آن به داخل بینی انجام می شده و حالا مسدود شده است را جراحی می کنند تا سینوسها کمتر دچار انسداد شوند).

برای پیشگیری از سینوزیت چه کاری می توان انجام داد؟

ازآنجا که سینوزیت در واقع یک عفونت ثانویه است که معمولا به دنبال سرماخوردگی ها یا آلرژی ها رخ می دهد، شما می توانید با درمان اولیه این بیماریها از ابتلا به سینوزیت جلوگیری کنید.

بطور مثال وقتی که فرزندتان سرماخوردگی دارد فضای خانه را مرطوب نگه دارید. رطوبت از التهاب و ضخامت دیواره سینوس جلوگیری می کند و ترشحات را رقیق نگه می دارد. همینطور مایعات فراوان به فرزندتان بدهید، نوشیدن مایعات فراوان نیز همین اثر را دارد. اگر مشکوک هستید که فرزندتان مبتلا به آلرژی است در مورد روشهای مختلف درمان دارویی و تغییرات محیطی که می توانید برای فرزندتان انجام دهید با پزشک مشورت کنید. ابتلای طولانی مدت به آلرژی زمینه مساعدی را جهت ابتلا به سینوزیت فراهم می کند و درمان آلرژی در پیشگیری از سینوزیت موثر است. خانه خود را پاک و عاری از مواد آلرژی زا نگه دارید. مثل دود سیگار، گرد و غبار و ذرات سوخته. زیرا این مواد سبب تحریک دیواره سینوس و انسداد مسیر آن به بینی می شوند که خود زمینه ساز التهاب سینوسها و سینوزیت است.

نهایتا اگر فرزند شما مبتلا به سینوزیت شده خیلی نگران نشوید زیرا بیماری نسبتا شایعی است و هر سال میلیونها نفر مبتلا به سینوزیت می شوند که خوشبختانه راههای پیشگیری و درمان زیادی نیز دارد.

سیستم ایمنی فرزند شما هنوز در حال تکامل است و بطور همزمان او با ویروسهای مختلفی روبرو می شود. در واقع سیستم ایمنی او با هر بار سرما خوردگی فقط می تواند در مقابل یکی از 200 نوع ویروس سرما خوردگی که با آن برخورد می کند، پاسخ داده و ایمنی پیدا کند. تمام سرماخوردگی هائی را که در سراسر عمرتان به آن مبتلا شده اید در نظر بگیرید! فرزند شما باید با همه آنها – و حتی تعداد بیشتر – مواجه شود تا نسبت به همه ویروسهای سرما خوردگی ایمنی پیدا کند.

اگر فرزند شما به پیش دبستانی یا دبستان می رود، اجبارا و قطعا انواع ویروسهای سرماخوردگی را از دوستان و همکلاسی هایش می گیرد. دستان و انگشتان او با ویروسهای مختلف تماس پیدا می کند، سپس انگشتان با دهان و بینی و چشمانش تماس می یابد و ویروس محل مناسبی برای جایگزینی و رشد پیدا می کند.

گاهی اوقات امکان دارد هنگام غذا خوردن با دوستش که سرما خورده است شریک شود یا دوستش به سمت او عطسه یا سرفه می کند و او از هوایی که آلوده به ذرات آب دهان و ویروس است تنفس می کند و بدین ترتیب به ویروس آلوده می شود.

بچه ها بطور متوسط 6 تا 10 بار در سال دچار سرما خوردگی می شوند. در خانواده هایی که بچه های در سنین پیش دبستانی یا دبستان دارند تعداد سرماخوردگی ها ممکن است به 12 بار در سال هم برسد در حالیکه بزرگسالان ممکن است تنها 2 تا 4 بار در سال سرما بخورند.

ممکن است که فرزند شما در پائیز یا زمستان بیشتر سرما بخورد که علت آن سرمای هوا و گرم کردن درون خانه است که باعث خشک شدن مخاط بینی شده و جایگزینی ویروس سرما خوردگی را راحتر می کند. همچنین وقتی هوای بیرون سرد است، او بیشتر در محیط بسته می ماند که در این حالت امکان انتقال ویروس از فردی به فرد دیگر بیشتر است.

چگونه می توانم تشخیص دهم که فرزندم سرما خورده و مبتلا به آنفولانزا یا آلرژی نشده است؟

افتراق این بیماریها واقعا گاهی مشکل است! زیرا گاهی این بیماریها علائم یکدیگر را تقلید می کنند و فرد را به راحتی گول می زنند.

کودک مبتلا به سرماخوردگی آبریزش بینی با موکوس شفاف دارد که ممکن است غلیظ هم بشود. ترشحات ممکن است در طول یک هفته سبز یا خاکستری شود. ممکن است گرفتگی بینی یا سرفه خفیف یا تب پائین هم دیده شود. گرفتگی بینی و سرفه معمولا قبل از تب دیده می شود. به عبارت دیگر اگر فرزند شما تب بالا همراه با علائم جدی دیگر دارد بنظر می رسد بیماری ویروسی دیگری داشته باشد. کودکی که مبتلا به آنفولانزا می شود ممکن است اسهال یا استفراغ نیز داشته باشد.

اگر فرزند بیمار شما تب دار است و هنگامیکه تب او پائین می آید بتواند بطور عادی ( یا حتی نزدیک به عادی) غذا بخورد و بازی کند، احتمالا بیماری او در حد یک سرماخوردگی ساده است. اما اگر با وجود کاهش تب هنوز هم بیمار و بدحال به نظر می رسد، مساله جدی تر از سرماخوردگی است.

خارش، آبریزش بینی و اشکریزش از علائم اصلی آلرژی هستند. حملات عطسه و یا خارش پوست که برای هفته ها یا ماهها ادامه داشته باشد نیز وجود آلرژی را در کودک شما تائید می کنند. در اینصورت ترشحات بینی فرزند شما به جای اینکه غلیظ شود یا تغییر رنگ به زرد و سبز و خاکستری بدهد (مانند آنچه در سرماخوردگی دیده می شود)، شفاف باقی خواهد ماند. بعلاوه آلرژی باعث تب در کودک نمی شود و معمولا در بهار و تابستان و حتی پائیز هم دیده می شود.

برای درمان سرما خوردگی کودکم چه می توانم بکنم؟

هیچ داروئی نمی تواند باعث شود که ویروس سریعتر از بدن او خارج شود، اما شما می توانید تمهیداتی را بکار برید که فرزندتان احساس بهتری داشته باشد و از همه مهمتر اینکه از ابتلا او به عفونت باکتریایی و بدتر شدن حال عمومی اش جلوگیری کنید. در درجه اول کودک شما باید به مقدار زیادی استراحت کرده و مایعات کافی دریافت کند. به او آموزش دهید که چگونه می تواند با آرام فین کردن محتویات بینی اش را تخلیه کند، بدین ترتیب از تجمع ترشحات و گرفتگی بینی جلوگیری می کند. در روز به دفعات و قبل از خوردن غذا و بعد از رفتن به توالت دستهایش را بشوید.

توصیه های دیگری که با انجام آنها می توانید به او کمک کنید:

• از یک دستگاه بخور ساز گرم یا مرطوب کننده سرد برای مرطوب کردن فضای اتاق استفاده کنید. او را به حمام ببرید و آب داغ را باز کنید تا بخور گرم در حمام ایجاد شود. بخور کافی حدود 15 دقیقه در فضای حمام یا اتاق می تواند کمک بزرگی بکند. وان آب گرم نیز می تواند همین نتیجه را داشته باشد به خصوص اگر مقداری روغن نعنا یا اکالیپتوس به آب اضافه کنید که یک راه مطمئن و آرامش بخش برای درمان موقت گرفتگی بینی است.

• هنگام خواب سر او را در سطحی بلندتر یا کمی مایل نگه دارید. می توانید از یک بالش بزرگتر یا گذاشتن یک پتوی تا شده زیر بالش معمولی او استفاده کنید. خوابیدن در این حالت می تواند باعث بهبود تخلیه ترشحات پشت حلق شود و خواب راحتتری را داشته باشد، ولی در این کار زیاده روی نکنید. اگر کودکتان در هنگام خواب مرتبا غلت می زند پس ممکن است در جای خود چرخیده و پاهایش بالاتر از سر او قرار گیرد و به این ترتیب همه زحمات شما از انجام این کار از بین برود.

آیا می توانم به فرزندم داروهایی را که احتیاجی به نسخه پزشک ندارند بدهم؟

بهتر است قبل از این کار با پزشک مشورت کنید و ببینید او چه دارویی را به شما پیشنهاد می کند. انواع مختلفی از داروهایی که بطور رایج برای سرماخوردگی استفاده می شود وجود دارد که هر یک اثر خاصی دارد و برخی بطور ترکیبی و حاوی چند داروست. ممکن است پزشک یک یا چند نمونه از آنها را برای شرایط کودک شما برگزیند. ممکن است آنها را چند بار در روز یا فقط در صورت لزوم یا در بعضی از مواقع مانند شبها که علائم موجود مانع از استراحت او (یا شما) می شوند تجویز کند.

دقت کنید که از دادن چند داروی مختلف برای درمان علائم متفاوت بپرهیزید زیرا اکثر آنها حاوی مواد مشابهی (مثل استامینوفن) بوده و تجویز هم زمان آنها باعث دو یا چند برابر شدن دوز مصرفی آن ماده خاص می شود.

شاید بخواهید از آنتی هیستامینهای موجود در داروخانه ها استفاده کنید که باعث می شوند فرزند شما راحتر بخوابد. اما به خاطر داشته باشید که این داروها ممکن است در برخی افراد به جای آرام کردن، سبب تحریک و بیقراری شود.

اگر فرزند شما تب دارد، می توانید به او استامینوفن یا ایبوپروفن مخصوص اطفال بدهید. هرگز به او آسپیرین ندهید زیرا ممکن است خطر بروز سندرم “رِی” که یک وضعیت نادر اما کشنده است را افزایش می دهد.

به یاد داشته باشید که این داروها نمی توانند دوره بیماری را کوتاه کنند بلکه از عوارض بعدی مثل سینوزیت یا عفونت گوش جلوگیری می کند.

چه درمانهای دیگری می تواند علائم سرماخوردگی را کاهش دهد و باعث راحتی کودکم در دوره بیماری شود؟

اضافه کردن چند قطره روغن نعنا (menthol) یا اکالیپتوس یا کاج (pine) به دستگاه بخور یا در وان حمام می تواند باعث کاهش احتقان بینی شود.

محلول رقیق و ولرم چای بابونه (chamomile) می تواند باعث تسکین او شود.

هرگز از افدرا یا افدرین که یک داروی ضد احتقان گیاهی است استفاده نکنید. قدرت اثر این دارو در افراد مختلف بسیار متفاوت است و ممکن است باعث واکنشهای نامناسب مانند افزایش فشار خون، ضربان نامنطم قلب، تشنج، حمله قلبی و سکته مغزی در افراد بزرگسال شود. همیشه قبل از تجویز هر داروئی به فرزند خود با پزشک او مشورت کنید.

چه موقع لازم است با پزشک تماس بگیرم؟

• اگر تب بالای 39 درجه سانتیگراد دارد.

• اگر 5 تا 7 روز بعد از شروع بیماری علائم او بدتر شده (به جای اینکه بهتر شود) و یا اگر علائم سرما خوردگی بیشتر از 14 روز طول کشیده است.

• اگر سرفه او بدتر شده و یا همراه با خس خس سینه (ویزینگ) و یا تنفس های بریده بریده است؛ زیرا این علائم می تواند نشان دهنده ابتلا به آسم، عفونت ریه (پنومونی) یا سایر عفونتهای دستگاه تنفسی باشد.

• اگر فرزندتان به شما بگوید که گوش درد دارد یا متوجه شوید که هنگام خوردن غذا یا فرو دادن آب دهان گوش او درد می گیرد یا حتی گوشش را کشیده یا می مالد باید به پزشک مراجعه کنید زیر این علائم می تواند نشانه عفونت گوش باشد.

• اگر بیقرار و بی توجه باید یا خیلی خسته بنظر برسد.

چه کار می توانم بکنم تا باعث کاهش تعداد دفعات سرما خوردگی فرزندم شوم؟

شما نمی توانید کاری کنید که او اصلا سرما نخورد، اما می توانید کارهائی انجام دهید تا او کمتر در معرض خطر بیماری قرار گرفته و سیستم دفاعیش تقویت شود. ویروسهای سرماخوردگی در داخل مخاط خشک بینی راحت تر نفوذ می کنند پس دقت کنید که مایعات کافی دریافت می کند و استراحت کافی دارد و غذاهای مفید و مقوی می خورد.

تا جائی که می توانید فرزند خود را از کودکان و بزرگسالان بیمار دور نگه دارید.

به او آموزش دهید تا دستهایش را قبل از خوردن بشوید و خودتان هم قبل از آماده کردن غذا دستهایتان را بشوئید.

دود سیگار می تواند فرزند شما را در معرض خطر بیماریهای دستگاه تنفسی فوقانی قرار دهد. کودکتان را از افراد سیگاری دور نگه دارید و همینطور از ماندن آنها در مکانهایی که افراد در آنجا سیگار می کشند جلوگیری کنید. بچه هایی که با افراد سیگاری زندگی می کنند بیشتر از بچه های دیگر سرما می خورند و سرماخوردگی آنها بیشتر هم طول می کشد.

1.      شیوه ی ” پاداش دهی “

این شیوه زمانی کارآمد است که کودک قبل از خوابیدن بی قراری می کند و آرام نمی گیرد و شما تصمیم می گیرید که از یک روش ملایم برای تغییر این شرایط استفاده کنید. این شیوه بر پایه ی “پاداش دهی” بنا شده است. کودک را تا تختش همراهی کنید، به او شب به خیر بگویید و او را ببوسید. به کودک قول دهید که بعد از یک دقیقه دوباره برمی گردید و او را می بوسید به شرط آنکه روی تختش دراز بکشد. از اتاق خارج شوید و بلافاصله برگردید و دوباره کودک را ببوسید. اگر کودک تلاش می کند تا بلند شود، عصبانی نشوید بلکه او را با آرامش و مهربانی سرجایش قرار دهید. و به او یادآوری کنید که او را تنها در صورتی او را می بوسید که روی تختش دراز بکشد. این شیوه می تواند به شکل یک بازی اجرا شود، خواهید دید که زمان لازم برای خواباندن کودک در اتاقش هر شب کمتر می شود. زمانی که احساس کردید کودک در حال به خواب رفتن است دیگر به اتاقش نروید.

ممکن است در شب های اول مجبور شوید کودک را 100 یا 200 بار ببوسید و حتی تا 3 ساعت این شیوه را ادامه دهید تا کودک به خواب برود. سعی کنید خونسرد و آرام باشید و اگر مشکلی در ناحیه کمر دارید می توانید به جای بوسیدن کودک سر و یا دست او را نوازش کنید.

2.      شیوه ی ” جدا سازی تدریجی “

از این شیوه زمانی استفاده کنید که وابستگی کودک به شما زیاد است و پیش بینی می کنید که به زمان بیشتری برای آموزش نیاز دارید. از آنجا که کودک تغییرات کوچک و جزیی را راحت تر می پذیرد، در این شیوه به طور تدریجی  تنها خوابیدن را به کودک آموزش  خواهید داد.برای شروع، کنار تخت کودک بنشیند تا زمانی که کودک به خواب برود، در شب بعد کمی دورتر از تخت بنشینید و هر شب ته تدریج این فاصله را بیشتر کنید تا جایی که از اتاق خارج شوید و جلوی در اتاق و در دیدرس کودک بنشینید به طوری که بتوانید با کودک حرف بزنید. در زمان اجرای این شیوه بهتر است با کودک ارتباط چشمی و فیزیکی برقرار نکنید. خواندن یک کتاب برای کودک می تواند مفید باشد. به یاد داشته باشید که نوازش کودک قبل از خواب باعث آرامش بیشتر کودک می شود.

3.      شیوه ی ” رفت و برگشتی “

اگر طاقت گریه ی کودک را ندارید اما تصمیم دارید که کودک را در زمان خواب از خود جدا کنید، این شیوه به شما توصیه می شود. کودک را به رختخواب ببرید و به او توضیح دهید که می خواهید از اتاق خارج شوید اما نزدیک اتاق او حضور خواهید داشت و از او بخواهید که در تختش باقی بماند. به او شب به خیر بگویید و از اتاق خارج شوید. اگر کودک از جایش بلند شد و شروع به گریه و بی تابی کرد، به اتاق برگردید و او را دوباره در تخت بگذارید و مجددا به او شب به خیر بگویید و از اتاق خارج شوید. این کار را تا زمانی که کودک به خواب رود ادامه دهید. سعی کنید از ارتباط چشمی خودداری کنید و با صدای آرامش بخش برای گفتن شب به خیر استفاده کنید. ثبات رفتار و تن صدای شما تاثیربسیار مثبتی خواهد داشت. بنابراین صبر خود را از دست ندهید و به یاد داشته باشید که اگر عصبی باشید نمی توانید به کودک آرامش و حس اطمینان بدهید.

4.      شیوه ی ” Ferber “

در صورتی که  همه ی راه ها را امتحان کرده اید اما نتیجه نگرفته اید، این شیوه به شما کمک می کند تا به کودک کمک کنید که در اتاقش بخوابد. بعد از گفتن شب به خیر، کودک را ببوسید و از اتاق خارج شوید. اگر کودک شروع به گریه کرد، بعد از 30 ثانیه برگردید و او را آرام کنید، بهتر است کودک را از تختش بلند نکنید. دوباره از اتاق خارج شوید و در صورتی که کودک باز هم گریه کرد، پنج دقیقه صبر کنید و بعد از آن به اتاق بروید و او را آرام کنید. بیشتر از 30 ثانیه در اتاق نمانید و دوباره خارج شوید. هر بار که از اتاق خارج می شوید 5 دقیقه بیشتر بیرون بمانید. در شب اول حداکثر زمانی که بیرون از اتاق خواهید ماند را 15 دقیقه در نظر بگیرید. در شب دوم از 10 دقیقه شروع کنید و حداکثر زمان را 20 دقیقه در نظر بگیرید. زمان بیرون ماندن از اتاق را تا جایی افزایش دهید که به 30 دقیقه برسید. زمان 30 دقیقه ای را تا وقتی که کودک در برابر این شیوه مقاومت می کند ادامه دهید تا به نتیجه برسید. استفاده از این شیوه ممکن است برای والدین استرس زا باشد، بنابراین توصیه می شود که پدر و مادر به صورت یک شب در میان مسولیت اجرای این روش را بر عهده بگیرند. 

به گزارش بیا نی نی، محققان دانشگاه پنسیلوانیا با انجام یک مطالعه دریافتند، مادران افسرده و مضطرب احتمالا به خاطر نگرانی‌های مداوم خود، خواب نوزادشان را مختل می‌کنند.

این امر به خاطر این است که نگرانی و اضطراب این مادران موجب می‌شود وقتی نوزاد خواب است آنها را بلند کرده و غذا دهند. این مادران بیشتر به خاطر آرامش عاطفی خود و نه فرزندشان، شب هنگام نوزاد را از تختش خارج کرده و به محل خواب خود می‌برند.

داگلاس تتی مجری این تحقیقات می‌گوید این مطالعه نشان دهنده تاثیرات افسردگی مادر در شب هنگام بر خواب نوزاد است.

این مادران اغلب نوزاد را به محل خواب خود می‌برند چرا که نگرانند به غذا نیاز داشته باشد و یا شاید احساس ناراحتی کند.

به گفته محققان مشکلات خواب اغلب تاثیراتی فراتر از اوان کودکی دارد و می‌تواند تاثیر منفی بر جنبه‌های مختلف رشد از جمله عاطفی، رفتاری و عملکرد تحصیلی داشته باشد.

چرا بچه دبستانی‌‌ها سر ساعت نمی‌خوابند

اگر شما مانند بسیاری از والدین هستید، حتماً با این داستان آشنایی کامل دارید. فرزندتان را سر ساعت 9 به تختخواب می‌برید، بغلش می‌کنید و او را می‌بوسید و خواب‌های خوشی را برایش آرزو می‌کنید. روزی طولانی بوده است اما میز شام همچنان در انتظار است، قبض‌هایی مانده که باید پرداخت شود و به اندازه‌ی کافی وقت نداشته ‌اید که استراحت کنید اما در عوض این که باقیمانده‌ی شب را به کارهای روزمره تان بپردازید مدام در حال رفت‌وآمد به اتاق خواب فرزندتان هستید تا به طریقی او را خواب کنید. بالاخره به خواب می‌رود اما حدود سه ساعت بعد از این که پایش را به اتاق خواب گذاشت.

تشویق‌ کردن: ساعت خواب معمولا برای یک بچه ‌دبستانی اوقات سختی است. او در حال رشد است و برنامه‌ی روزانه‌اش پیچیده‌تر از گذشته شده و به همین دلیل به استراحت بیشتری احتیاج دارد. جودی میندل، استادیار روانشناسی دانشگاه سنت جوزف در فیلادلفیا و نویسنده‌ی کتاب خواب در تمام طول شب، می‌گوید: “بچه‌ها در این سن دلواپسانی بی‌تاب و پریشان هستند.او ممکن است نگران برنامه‌ی درسی فردا باشد یا از این هراس داشته  باشد که فردا در امتحان چه نمره‌ای می‌آورد. ممکن است از بچه‌ قلدر مدرسه در اتوبوس بترسد یا نگران درکیری بهترین دوست‌اش با او باشد. تعجبی ندارد ناگهان از خواب بیدار شود و با اشیاء اطرافش شروع به حرف‌ زدن کند!

در رابطه با مسائل زمان خواب، چه کاری از دست شما برمی‌آید

وقتی را برای حرف‌زدن با فرزندتان در مورد ماجراهایی که در روز داشته است، کنار بگذارید. فرزند دبستانی شما ممکن است خیلی ساده، به این جهت بدخوابی داشته باشد که بخواهد در مورد ماجراهایی که در طول روز در مدرسه داشته است، با شما صحبت کندبه خصوص اگر تمام مدت روز را کار کرده‌اید، قبل از خواب ساعتی را کنار بگذارید تا با فرزندتان در مورد مسائل مدرسه صحبت کنید و آخرین خبرها را از مسایل زندگی اجتماعی‌اش بشنوید. شاید  اگر شانس این را داشته باشد که خودش را تخلیه کند، راحت‌تر به خواب رود.

یک برنامه برای ساعت خواب تنظیم کنید به طوری که بتوانید با کامپیوتر آن را تزیین یا بر روی کاغذ چسبی با مداد رنگی آن را نقاشی کنید. این برنامه باید در مورد کارهایی باشد که باید  هنگام خواب انجام شوند و باید به ترتیب اولویت باشد مثلاً دستشویی رفتن، مسواک ‌زدن، خواندن کتاب،  یک لیوان آب و ادامه دو دقیقه گوش‌ دادن به یک موزیک ملایم. قبل از شروع برنامه، چند بار ساعت خواب را یاد آوری کنید .سعی کنید نگذارید وقت‌اش را تلف کند.

در او انگیزه ایجاد کنید.وقتی فرزندتان به موقع به رختخواب رفت، باید برایش جایزه در نظر بگیرید. در ضمن باید برایش معلوم کنید که این جایزه را به چه دلیل به او می دهید. وقتی با برنامه جلو می‌رود، تحسین‌اش کنید، در تقویم یادداشت کنیدو جایزه‌ی کوچکی برای او در نظر بگیرید مثلاً اجازه بدهید 15 دقیقه بیشتر تلویزیون تماشا کند یا تلفنی با یکی از دوستانش  صحبت کند. اگر یک هفته به موقع خوابید و طبق برنامه عمل کرد، یک چیز مخصوص برایش بگیرید مثلاً یک کتاب تازه یا یک گردش بیرون‌ ازخانه با بهترین دوست‌اش. حتی بد نیست با او معامله کنید مثلاً ژتون برای هر بار به‌ موقع خوابیدن و البته ماندن در رختخواب یا کم‌ کردن ژتون به ازای هر بار دیرخوابیدن یا ازرختخواب بیرون آمدن وقتی چراغ‌ها خاموش شدند. به ازای تعداد مشخصی از ژتون‌ها، اجازه بدهید با کامپیوتر بازی کند یا یک آویز تزئینی دیگر به کیف مدرسه اش آویزان کند.

محدوده انتخاب‌هایش را بیشتر کنید. خودداری از رفتن به رختخواب روش موثری است که بچه ها برای دفاع از خودشان یا رسیدن به خواسته‌هایشان در پیش می گیرند. پس بد نیست راه‌های قابل‌قبولی پیدا کنید که به وسیله‌ی آن بتواند از خودش دفاع کند. بگذارید کمی خودمختاری داشته باشد مثلاً اگر قبل از خوابیدن می‌خواهد مجله‌  ورق بزند یا فصلی از هری پاتر را بخواند، یا میل دارد قبل از خواب  آب بخورد. دقت کنید انتخاب‌هایی را پیش رویش بگذارید که خودتان آنها را قبول داریدمثلا  اگر قرار باشداز او بپرسید آیا دلش می خواهد الان به رختخواب برود یا نه احتمالاً جواب دلخواه‌تان را نمی شنوید.

آرام اما جدی باشید. حتی اگر فرزندتان گریه کرد یا خواست استثناءهایی در برنامه‌ قائل شوید، بر موضع خود پافشاری کنید. اگر حوصله تان سر رفت، اعمال زور نکنید. با آرامش و خونسردی صحبت کنید اما وقتی مهلت به سر رسید پافشاری کنید، وقت تمام شد! اگر در مقابل درخواست‌اش “خواهش می‌کنم، فقط پنج دقیقه‌ی دیگه” کوتاه بیایید، بدانید که فردا شب هم همین درخواست را می شنوید.

زمان تماشای تلویزیون را محدود کنید. طبق نظر میندل بچه‌هایی که سر شب تلویزیون تماشا می‌کنند بیشتر از بقیه برای رفتن به رختخواب و خوابیدن دردسر دارند. تعجبی ندارد بچه‌هایی که در اتاق‌شان تلویزیون دارند خوب نمی خوابند. این فقط مربوط به برنامه‌های خشن نمی‌شود و به نظر می‌رسد هر برنامه‌ی تلویزیونی به جای این که بچه‌ها را آرام کند آنها را پرانرژی می‌کند. پس ساعات تماشای تلویزیون را محدود کنید، به خصوص وقتی که که به ساعت خواب نزدیک می‌شوید.

برای موفقیت پله به پله پیش بروید. نباید انتظار داشته باشید که فرزندتان ‌ یکباره یاد بگیرد که  طبق برنامه‌ی شما به رختخواب برود و تمام شب را آرام سر جایش بخوابد. هر بار یک قدم بردارید. اگر دوست دارد در تختخواب شما بخوابد، بد نیست اولین قدم این باشد که او را تشویق کنید در رختخواب خودش بخوابد. قدم دوم می تواند این باشد که بیرون آمدن های متعددش از رختخواب را به یک بار در شب کاهش دهید یا فقط یک بار شما را صدا بزند بدون اینکه از تختش خارج شود. روشی را در پیش بگیرید که قدم‌به‌قدم وآهسته و پیوسته به هدف نهایی‌تان (خوابیدن کودک در تمام طول شب بدون اینکه یک‌بار هم از جایش بیرون بیاید) برسید.

حل مشکل. تلاش کنید بفهمید که چرا برای فرزندتان سخت است که سرش را به بالش بچسباند. به نگرانی‌هایش در طول روز دقت کنید تا متوجه شوید وقتی که خورشید غروب می‌کند چه چیز ممکن است باعث آزارش شود. از او بپرسید چه اعتراض به‌خصوصی راجع به ساعت خواب دارد. به این خاطر است که خسته نیست؟ ترسیده است؟ اتاق خیلی ساکت است؟ اگر از تاریکی می‌ترسد، یک چراغ‌قوه به او بدهید. بگذارید به یک موزیک ملایم با صدای کم گوش دهد. به صحبت هایش گو کنید. از همه‌ی اینها گذشته،اگر برنامه ای پیشنهاد می‌کند که می‌تواند مفید  باشد، شانس بیشتری برای موفقیت  ایجاد می‌کند.

مطمئن شوید که فرزندتان در طول روز به اندازه‌ی کافی تحرک داشته و از هوای تازه استفاده کرده است. همچنین در نظر داشته باشید که زمان خواب را یک ساعت عقب ببرید (فقط مطمئن شوید که بین 9 تا 11 ساعت در شبانه ‌روز خوابیده است،  کودک در این سنین به این مدت خواب نیاز دارد). با گنجاندن مقداری فعالیت بدنی و تغییرات گهگاه در برنامه‌ی روزانه می تواند مطمئن شوید فرزندتان و با رسیدنِ ساعت خواب به اندازة کافی خسته شده است.

کودکان نیز ممکن است دچار فشار عاطفی شوند، مثلا به دلیل جدا شدن از افرادی که آنها را دوست دارند یا به آنها اعتماد دارند. البته کودکان باید با تلخی جدایی آشنا شوند و این امر جزئی از رشد سالم و طبیعی است، ولی جدایی مکرر فشار روانی بیش از حدی به کودک وارد می سازد.

جدایی و طلاق والدین کودکان را هول زده می کند زیرا آنها را مجبور می سازد با جداییهای مواجه شوند که نمی بایستی تا سنین بالاتر یعنی نوجوانی یا جوانی با آن روبرو شوند و بدین ترتیب باعث خروج زود رس آنها از عالم کودکی می شود. جداییهای دیگری که می توانند همین اثر را داشته باشند عبارت اند از : نقل مکان به خانه ای جدید، دوستان جدید و مدرسه جدید.

طلاق فشار روانی شدیدی (علاوه بر مسائل مربوط به جدایی) بر کودک می آورد، زیرا ممکن است از نظر انتخاب بین شما و همسرتان که هر دو نیز سعی می کنید او را از دیگری بگیرید دچار مشکل شود. امروزه از آنجایی که طلاق خیلی شایع است گاهی حتی احساس احتمال آن نیز سبب فشار روانی بر کودکان می شود.

در طلاق تقریبا همیشه پسری که از پدر خود جدا می شود و دختری که از مادر خود جدا می شود بیشتر رنج می برد تا کودکانی که پس از طلاق با پدر یا مادر همجنس خود زندگی می کنند. اگر پدر خانه را ترک کند، دختر هنوز مادری را دارد که با او همسان سازی کند، ولی پسری که پدر ندارد ممکن است هرگز روند همسان سازی را به درستی طی نکند و سرانجام تصور بسیار مغشوشی از نقش خود داشته و فاقد اعتماد و اطمینان به نفس باشد.

همه کودکان پس از جدایی والدین در کوتاه مدت احساس درماندگی می کنند. در دو سال اول پس از طلاق کودکان معمولا منفی تر، لجباز تر، افسرده تر، عصبانی و پرخاشگر می شوند. وضعیت تحصیلی آنها افت می کند و ممکن است بیشتر بیمار شوند. این وقفه ممکن است مدتی طول بکشد. در یک بررسی دیده شده است که پنج سال پس از طلاق حدود یک سوم کودکان هنوز اختلالات چشمگیری مثل افسردگی را نشان می دهند.

چگونه می توانید به کودک خود کمک کنید؟

به نظر می رسد آثار جدایی در پسرها، بخصوص در کوتاه مدت بیشتر باشد. پسرها همیشه درماندگی، رفتار منفی و انحرافی و مشکلات درسی بیشتری نسبت به دختران خانواده های مشابه دارند. با این حال تمام مطلب به این بدی نسیت. بر اساس تحقیقات به عمل آمده به نظر می رسد در بعضی شرایط، تاثیر جدایی روی کودکان کمتر یا زودگذر تر است. اگر والدین قبل از طلاق کمتر مشاجره آشکار داشته باشند و پس از آن هم مراعات ادب را نسبت به یکدیگر بنماید، ناراحتی کودکان در بلند مدت کمتر خواهد بود. توافق والدین در مورد تربیت و انضباط بچه ها پس از طلاق و امکان اینکه کودک، پدر و مادری را که با او زندگی نمی کند به طور منظم ببیند و در نتیجه رابطه ای مثبت را با او حفظ کند، به این امر کمک می کند. به نظر می رسد حفظ یک سبک زندگی پایدار از جنبه های مختلف، به سازگاری کودک با طلاق کمک می کند. این پایداری شامل حمایت و امنیت مالی و عاطفی برای پدر و یا مادری که از کودک نگهداری می کند (معمولا مادر) می شود. همچنین ماندن در همان خانه و همان مدرسه، تا کودک مجبور نباشد همزمان با چند تغییر سازگار شود، بهتر است.