دسته: خردسال و کودک

کمبود هر ویتامینی در دوران رشد یک کودک می‌تواند با عوارض خطرناکی همراه باشد. یکی از مهمترین ویتامین‌های مورد نیاز بدن کودکان ویتامین ب و خانواده بزرگش است. ویتامینی که باید از طریق مواد غذایی به بدن برسد. اما کمبود ویتامین ب باعث بروز چه مشکلاتی در کودکان می‌شود؟ آیا با یک رژیم غذایی مناسب می‌توان همه ویتامین مورد نیاز بدن را جذب کرد؟

خانواده بزرگ ویتامین ب

ویتامین ب،مجموعه ای از ویتامین‌ها با استفاده‌های مختلف و علائم متفاوت است که مهمترین آنها شامل این ۸ ویتامین می‌شود: ویتامین ب۱ یا تیامین ، ویتامین ب۲ یا ریبوفلاوین، ویتامین ب۳ یا نیاسین، ویتامین ب۵ یا پانتوتنیک اسید، ویتامین ب۶ یا پیریودوکسین و پیریودوگزامین، ویتامین ب۷ یا بیوتین، ویتامین ب ۹ یا فولات، ویتامین ب ۱۲ یا کوبالامین.هرکدام از از این ویتامین‌ها وظایف جداگانه و مستقلی دارند که کمبودهر کدام می‌تواند با عوارض خطرناکی برای سلامتی کودکان همراه باشد. کمبود ویتامین B باعث نقص عملکرد سیستم عصبی در بچه‌ها می‌شود. کمبود ویتامین ب بر توانایی آن ها در یادگیری تأثير می گذارد، باعث کاهش حافظه می‌شود و تغييرات خلق و خو و گیجی از علایم کمبود آن است. پوست بسیار خشک یا بسیار چرب و اکنه هم می‌تواند از علایم کمبود ویتامین ب باشد. ویتامین‌های گروه ب نقش مهمی در رشد مغزی بچه‌ها دارند چون کمبود این گروه از ویتامین‌ها می‌تواند باعث اختلال در یادگیری، تمرکز و حافظه شود.
بیشتر بخوانید: علائم کمبود ویتامین سی در کودکان
 
اما مهمترین ویتامین‌های این خانواده برای رشد و سلامتی کودکان به شرح زیر است:

ویتامین ب ۱

این ویتامین مسئول تولید انرژی در بدن کودک است. ویتامین ب۱ برای تبدیل قند و ديگر کربوهیدرات‌ها به انرژی در بدن کودک بسیار مهم است. این ویتامین برای انتقال پیام از مغز به اعضای مختلف بدن لازم و ضروری است. کمبود تیامین باعث بی احساس شدن اعصاب مغز می‌شود. براي کودکان در حال رشد، مقدار مورد نیاز این ویتامین در حدود۵۰۰ تا ۹۰۰ ميلی گرم در هر روز است.

ویتامین ب ۲

بدن کودک برای سوخت و ساز و تولید انرژی به ریبوفلاوین نیاز دارد. ویتامین ب۲ به پردازش مواد مغذی در سیستم قلبی و عروقی از طریق تولید انرژی هوازی کمک می‌کند و سطح سلامت سلول‌ها را در وضعیت مناسبی نگه می‌دارد. این ویتامین به تقویت بینایی و سلامت پوست کمک می‌کند. کمبود ریبوفلاوین می‌تواند به ترک خوردگی و قرمز شدن پوست و التهاب دهان، زخم دهان، گلو درد و حتی کم خونی منجر شود. همچنین کمبود ویتامین ب۲ می‌تواند منجر به اختلال عملکرد مغز شود.

ویتامین ب ۳

بدن کودک برای حفظ سلامت پوست، اعصاب و هضم غذا به نیاسین نیاز دارد. کمبود این ویتامین باعث از دست دادن حافظه می‌شود.

ویتامین ب ۵

ویتامین B5 یا اسید پانتوتنیک برای سلامتی مغز و سیستم اعصاب مرکزی کودک ضروری است.

ویتامین ب۶

برای عملکرد سیستم عصبی بدن کودک به این ویتامین نیاز زیادی دارد. این ویتامین نقش مهمی در عملکرد مناسب قلب و عروق و همچنين سیستم عصبی بدن کودک دارد. ویتامین ب۶ در هضم بهتر غذا در بدن و بالا رفتن سیستم ایمنی بدن نیز نقش مهمی دارد. این ویتامین برای عملکرد مناسب مغز کودک لازم است و خلق و خوی کودک را هم تنظیم می‌کند ، و باعث از بین رفتن استرس می‌شود. ویتامین ب ۶ به تشکیل گلبو‌ل‌های قرمز خون که اکسیژن به سراسر بدن می‌رسانند، کمک می‌کند و برای سوخت و ساز مواد غذایی و تبدیل آنها به انرژی ضروری است. اگر سطح ویتامین B6 در بدن خیلی کاهش پیدا کند، ممکن است مشکل آنمی یا کم خونی بوجود آید، یعنی سلول های قرمز خون کم شده و باعث خستگی و ضعف می‌شود. کمبود ویتامین ب ۶ توانایی بدن در مقابل عفونت ها و بیماری‌ها را کاهش می‌دهد.
بیشتر بخوانید: کم و زیاد بودن ویتامین با ما چه می‌کند؟

ویتامین ب۷

بیوتین یا همان ویتامین ب۷ به سوخت و ساز چربی‌ها و کربوهیدرات‌ها بدن کودک کمک می‌کند. این ویتامین برای حفظ و رشد موها و ناخن‌های سالم در کودکان در حال رشد لازم و ضروری است. ویتامین ب۷ به حفظ آرامش و حفظ سیستم عصبی سالم کودک کمک می‌کند. این ویتامین محلول در آب است و نیاز کودکان به این ویتامین حدود ۱۲ تا ۴۰ ميلی گرم در هر روز است.

ویتامین ب ۹

ویتامین ب ۹ به همراه ویتامین ب ۱۲ و ویتامین ث به هضم غذا و استفاده بدن از پروتئین و ساخت پروتئین در زمان لازم کمک می‌کند. اسید فولیک برای ساخت گلبول‌های قرمز خون و DNA که عمل کنترل وراثت را انجام می‌دهد، نیز لازم است. فولات همچنین در رشد بافت‌ها کمک می‌کند و باعث درست عمل کردن سلول‌ها می‌شود. این ویتامین در زمانی که بدن احتیاج به غذا خوردن دارد، باعث افزایش اشتها می‌شود و به همین ترتیب اسیدهای هضم کننده غذا را می‌سازد. کمبود فولات در زمان بچگی می‌تواند روی عملکرد مغز در بزرگ سالی هم تاثير بگذارد.

ویتامین ب۱۲

ویتامین B12 از کودک در برابر بیماری آسم محافظت می‌کند . این ویتامین، همچنين، به تولید گلبول‌های قرمز خون کمک کرده و در حفظ سیستم عصبی بدن کودکان هم نقش مهمی دارد. کمبود ویتامین ب ۱۲ در کودکان جدی است و می‌تواند با نشانه‌هایی مثل کم خونی، مشکلات حرکتی، مشکل رسیدن به نقاط عطف رشد و اختلال رشد همراه باشد که ممکن است منجر به مرگ شود. کمبود ویتامین ب ۱۲ در نوزادان نادر است اما می‌تواند رخ بدهد، البته اگر کودکی تغذیه بدون غذاهای حیوانی داشته باشد یا اگر شیر مادری که گیاهخوار است را بخورد یا بعد از دوران نوزادی همچنان فقط شیر مادرش را بخورد.

مواد غذایی سرشار از ویتامین ب را بشناسید

بدن نمی‌تواند ویتامین‌های گروه ب را برای مدت طولانی ذخیره کند، بنابراین باید آن‌ها را به طور مرتب از طریق مواد غذایی به دست بیاورد. مواد غذایی مثل:

• ماهی قزل آلا

ماهی قزل آلا منبع غنی از ریبوفلاوین، نیاسین، B6 و B12 و همچنین منبع خوبی از تیامین و اسید پانتوتنیک است.

• سبزیجات سبز رنگ

سبزیجات سبز، به ویژه اسفناج، کرفس و کاهو از بهترین منابع گیاهی فولات یا ویتامین ب ۹ هستند.

• جگر
• تخم مرغ

تخم مرغ یکی از منابع اصلی بیوتین است. بیشتر بخوانید: از چه زمانی باید به فرزندمان تخم مرغ بدهیم؟

• آووکادو

• شیر

مطالعات نشان می دهد که شیر و سایر لبنیات به طور کلی منبع اصلی ریبوفلاوین و پس از آن ها گوشت و غلات هستند. B12 را می‌توانید به بهترین وجه از شیر و سایر محصولات لبنی به دست بیاورید.

• گوشت گاو

گوشت و فرآورده‌های گوشتی منابع اصلی تیامین، نیاسین و پیریدوکسین هستند.

• حبوبات

حبوبات مقدار زیادی فولات دارند. همچنین مقدار کمی از ویتامین های دیگر B، از جمله تیامین، ریبوفلاوین، نیاسین، اسید پانتوتنیک را تأمین می کنند.

• مرغ و بوقلمون

مرغ و بوقلمون به دلیل دارا بودن نیاسین و پیریدوکسین قابل توجه ترین مواد غذایی هستند.

• دانه‌های آفتاب گردان

تخمه آفتاب گردان یکی از بهترین منابع گیاهی اسید پنتوتنیک است. دانه‌های آفتاب گردان همچنین منبع خوبی از نیاسین و فولات هستند.

«اختلالات اضطرابی از پیامدهای مواجهه کودکان با اخبار بد و ناگوار است.»
رزیتا داوری آشتیانی فوق تخصص روانپزشکی کودکان و نوجوانان با بیان اینکه کودکان نسبت به بزرگسالان بیشتر در معرض آسیب های روانی قرار می گیرند، گفت:« با توجه به اینکه کودکان از لحاظ رشد شناختی کاملا تکامل نیافته اند، نمی توانند اخبار را درست تحلیل و تفسیر کنند. در بسیاری از مواقع فکر کودکان در مواجهه با اخبار زلزله، سیل، جنگ و مسائلی از این قبیل تا مدتها مشغول می شود.»
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، اختلالات اضطرابی را از پیامدهای مواجهه کودکان با اخبار ناگوار عنوان کرد و به مهر گفت:« کودکانی که زمینه مشکلات اضطرابی دارند، در مواجهه با این اخبار بیشتر در معرض آسیب قرار می گیرند. بسیاری از خانواده ها بدون توجه به حضور کودکان اخبار اضطراب آوری همچون سیل، زلزله، آلودگی هوا و جنگ را مشاهده و تفسیر می کنند. همچنین والدین باید مراقب باشند کودکان در معرض اخباری که محتوای خشن دارد قرار نگیرند و در همین راستا بر فعالیت کودکانشان در اینترنت نظارت داشته باشند.» بیشتر بخوانید  چرا کودکان افسرده می شوند؟ 
 

داوری با اشاره به اینکه سلامت روان بسیاری از کودکانی که تصاویر جنایات گروه های تروریستی همچون داعش را اتفاقی مشاهده کرده اند، تا مدت ها دچار چالش شده است، گفت: «در مواردی مشاهده شده که کودک بر اثر این اتفاق از رفتن به مدرسه امتناع کرده و حتی در تغذیه و خواب دچار اختلال شده است. شنیدن اخبار ناگوار و اضطراب آور، مسائلی همچون اضطراب جدایی و افت تحصیلی را برای کودکان به دنبال دارد.اگر کودکی از رفتن به مدرسه امتناع می کند، شب ها به خواب نمی رود، در خواب کابوس می بیند، حاضر نیست تنها در اتاقش بخوابد و یا اینکه دچار علائم جسمی همچون دل درد، حالت تهوع و سر درد شده است، ممکن است بر اثر شنیدن اخبار اضطراب آور دچار آسیب شده باشد.»

بازی کردن با کودک یکی از مهم‌ترین فعالیت‌هایی‌ست که می‌تواند به رشد او در همه زمینه‌ها کمک کند. در این مطلب به چند بازی آسان و دردسترس اشاره می شود که با انجام دادنشان می توانید استعداد کودک را بشناسید.

-بازی پیدا کردن

بازی پیدا کردن برای بچه ها خیلی جذاب است. به این صورت که یک نفر از کودکان باید از اتاق بیرون برود، سپس بقیه کودکان یک وسیله را مثل کتاب مخفی کنند، سپس کودک بیرون رفته را صدا کنند؛ اگر کودک به کتاب مخفی شده نزدیک شود با ضربه زدن روی یک وسیله که به عنوان راهنما است به او علامت دهند. هر چه کودک به کتاب پنهان شده نزدیک شود صدایی پر ضرب‌تر و محکم‌تر در بیاورند و هرچه دورتر شود این صدا کم ریتم‌تر و آهسته‌تر شود؛ این بازی به قدرت تمرکز و شنوایی کودک کمک می‌کند.‎ بیشتر بخوانید چگونه با کودکان بازی کنیم؟
 

-بازی صدای زنبور

‎در این بازی مربی یا پدر و مادر باید یک لیست مانند حروف الفبا یا حتی اعداد را مشخص کنند و سپس چندتای آن را به عنوان نشانه به کودکان یادآور شوند‎.‎به صورت فرضی در حروف الفبا حروف پ و خ و ت ف و یا هر حرفی دیگری را نشانه گذاری کنید و به بازیکنان گفته شود.سپس مربی یا پدر و مادر شروع به خواندن لیست حروف کنند و به حرف مورد نظر و نشان گذاری شده که رسیدند کودک باید صدای زنبور را درآورد؛ مثلا بگویید، الف ب پ کودک باید با شنیدن حرف پ صدای زنبور در بیاورد تا نشان دهد در خاطر دارد آن حرف نشان گذاری شود، این بازی در دنیا بسیار برای تقویت حافظه کودک توصیه شده‎.‎

-قطار دیوانه

این بازی برای تمرکز روی حواس کودکان طراحی شده است. در این بازی که اغلب در مهدها از آن استفاده می‌شود، کودکان پشت سرهم قرار می‌گیرند و مربی مهد باید با اعلام شروع قطار کودکان را به حرکت وادارد.سپس با اعلام دستوراتی مثل تندتر، کودکان باید با ریتمی خاص و منظم به نحوی که به هم نخورند حرکت را شتاب دهند. مربی سپس با اعلام دستوراتی دیگر چون حرکت آرام، حرکت قطار کودکان را کمتر کند و کودکان باید با حواس زیاد این سرعت را کاهش دهند؛ به گزارش روزنامه اطلاعات این یکی از بازی‌های پر طرفدار کودکان است که شوق و شور را در آن‌ها افزایش می‌دهد و باعث تخلیه انرژی و آموزش گروهی و تمرکز حواس نیز در آن‌ها می‌شود‎.‎ بیشتر بخوانید نقش موثر بازی در تقویت هوش کودکان
 

-بازی کودک نابینا

این بازی برای افزایش تخیلات و حتی نقاشی کودکان مفید است. در بازی دو کودک پشت به هم قرار می‌گیرند به طوری که پشت به هم و صورت هم را نبینند؛ به یکی از کودکان باید یک تصویر یا عکس داده شود‌‏‎.‎سپس کودکی که تصویر را در دست دارد باید با شرح آن به کودکی که پشت او قرار دارد و تصویر را نمی‌بیند، کمک کند تا یک نقاشی شبیه آن بکشد، هر چه نقاشی کشیده شده توسط کودک دوم شبیه‌تر به تصویر واقعی باشد آن گروه برنده است‎.‎

-بازی روی خط

مربی در این بازی باید یک خط بکشد و سپس تمامی کودکان حاضر در بازی باید روی خط بایستند؛ سپس با طرح سوالاتی که جوابی درست یا غلط دارند باعث شود هم آموزه‌ها و اطلاعات عمومی کودکان بالا رود و هم یک حس رقابت را بین آن‌ها ایجاد کند‎.‎در این بازی اگر کودکان جواب سوال مطرح شده را درست دانستند به طرف خط و اگر جواب را غلط دانستند به طرف دیگر بروند. اگر کودکی اشتباه سوال را پاسخ دهد یعنی اشتباه در قسمت درست یا غلط برود، باید به عقب برود و بشیند، بازی باید تا سوختن آخرین کودک ادامه پیدا کند‎. ‎

بعضی از مواد غذایی می توانند روی تقویت و افزایش هوش کودک تاثیر بگذارند. «غذا‌های متعدد می توانند در هوش کلامی و هیجانی و حافظه کودکان تاثیر مثبت داشته باشد و آنان را کنترل کند.»
عظیم کلانتری متخصص و آسیب شناس گفتار و زبان و استاد دانشگاه و عضو رسمی انجمن گفتاردرمانی و روانشناسان ایران با بیان این مطلب درباره این غذاها توضیح داد:« ماهی حاوی مقدار زیادی امگا ۳ استد که هوش را تقویت می‌کند و مانع از فراموشی می‌شود. همچنین جو دوسر با توانایی حفظ آرتریت می‌تواند کلسترول بد خون را از بین ببرد که به نوبه خود حافظه را بهبود می‌بخشد. دیگر غذای کنترل کننده روغن زیتون است پخت و پز با روغن زیتون می‌تواند حافظه را بهبود ببخشد، عسل نیز داری خواص زیادی است که یکی از خواص آن کاهش استرس و ایجاد تمرکز بیشتر برای یادگیری است.»
بیشتر بخوانید تقویت هوش نوزاد با ترفندهای ساده
 

 
این استاد دانشگاه با بیان اینکه گردو غنی از امگا ۳ و ویتامین E. است که برای حافظه و تقویت آن مناسب است توضیح داد:« از دیگر غذاها می توانیم زده تخم مرغ را نام ببریم، زرده تخم مرغ می‌تواند به تشکیل یک انتقال دهنده عصبی در مغز به نام استیل کولین کمک کند که این انتقال دهنده عصبی برای بهبود و تقویت حافظه کودکان مناسب است. زرد چوبه حاوی مقدار زیادی کورکین است که باعث رشد سلول‌های مغزی، بهبود عملکرد مغز و کاهش خطر آلزایمر در افراد کمک می‌کند و از بروز سکته مغزی جلوگیری می‌کند همچنین چربی‌های ماست در رشد مغز کودک شما بسیار سودمند است و پروبیوتیک هایی که در آن وجود دارد برای بهبود روحیه کودکتان مفید واقع می‌شود.» بیشتر بخوانید آسان ترین روشها برای افزایش هوش کودک
کلانتری با اشاره به تاثیر سبزیجات و میوه جات بر کنترل هوش کودکان به دانشجو گفت: «سیب آنتی اکسیدانی به نام کوئرستین دارد که برای تقویت حافظه بسیار مناسب است و سبزیجات آنتی اکسیدان‌های قوی و مفیدی برای بدن دارند که می‌تواند در هوش تمرکز و عملکرد بهتر عصبی کمک کند و آن‌ها را تقویت کند. »

والدین در روش تربیتی فرزندان ممکن است دچار سردرگمی شوند. اما تقویت رفتارهای مثبت در کودک اهمیت بسیار زیادی در نگرش کلی او به زندگی ایفا می‌کند. بدون شک هیچ پدر و مادری نمی‌خواهد احساسات منفی در فرزندش شکل بگیرد. متاسفانه علم می‌گوید طبیعی است که مردم بیشتر به فکر منفی می‌پردازند تا فکر مثبت و این می‌تواند در مورد کودکان هم صادق باشد. در ادامه با چند روش تقویت رفتار مثبت در کودکتان آشنا خواهید شد.

1.خودتان یک الگوی خوب باشید

برای راهنمایی فرزندتان از رفتارهای خودتان استفاده کنید. فرزندتان شما را تماشا می‌کند تا سرنخ‌هایی در مورد نحوه رفتار شما کسب کند به همین دلیل آنچه انجام می‌دهید یا می‌گویید بسیار مهم است. به عنوان مثال اگر می‌خواهید فرزندتان بگوید «لطفا» باید خودتان هم بگویید. اگر نمی‌خواهید کودک صدایش را بلند کند، خودتان هم آرام و بی سر و صدا صحبت کنید.
بیشتر بخوانید: تربیت کودک و باید و نبایدهای آن

2.به کودک نشان دهید که چه احساسی دارید

صادقانه حرف زدن با کودک بر چگونگی تقویت رفتار مثبت در او تاثیر می‌گذارد و کمک می‌کند تا احساسات خود را در شما ببیند. اگر جملات خود را با «من» شروع کنید، به کودک فرصت می‌دهید که چیزها را از منظر شما ببیند. به عنوان مثال «من ناراحت هستم چون سرو صدای زیادی هست که باعث میشه نتونم با تلفن صحبت کنم.»
   

3. به رفتار مثبت کودکتان واکنش نشان دهید

وقتی فرزند شما کار خوبی انجام می‌دهد و رفتار مثبتی دارد به او بازخورد مثبت نشان دهید. به عنوان مثال اینکه «وای تو خیلی خوب بازی میکنی، منم دوست دارم مثل تو بلوک‌ها را روی میز بچینم» این بسیار بهتر از این است که صبر کنید تا همه بلوک‌ها زمین بریزد و شما بگویید « این بازی بسه»

4. خودتان را با فرزندتان هم سطح کنید

وقتی به کودک نزدیک می‌شوید می‌توانید حدس بزنید او چه احساسی دارید با به چه چیزی فکر می‌کند. نزدیک بودن به او باعث می‌شد او بتواند بر رفتار شما تمرکز بهتری داشته باشد و بتواند بفهمد شما چه می‌گویید. اگر به فرزندتان نزدیک باشد و توجه او را ببینید دیگر نیاز نیست حتما به او نگاه کنید تا متوجه شوید چه حسی دارد.

5. فعالانه گوش دهید

برای گوش دادن فعال، می‌توانید زمان صحبت کردن او، سرتان را تکان دهید و آنچه را که فکر می‌کنید فرزند شما احساس می‌کند، دوباره تکرار کنید. به عنوان مثال بگویید « به نظر می‌رسد که از اینکه بلوک‌هایت افتاده، ناراحت هستی» هنگامی که شما این کار را انجام می‌دهید به کودک کمک می‌کنید او به راحتی بتواند با تنش و احساسات بزرگی مانند سرخوردگی مواجه شود که برخی اوقات منجر به رفتار ناخواسته می‌شود. در این حالت او می‌تواند احساس راحتی و احترام کند و حتی خشم خود را بروز دهد.

7.محیطی برای رفتار مثبت ایجاد کنید

محیط اطراف فرزند شما می‌تواند بر رفتار او تاثیر بگذارد. بنابراین می‌توانید محیط را طوری شکل دهید که منجر به رفتار مثبت شود. اطمینان حاصل کنید که فرزند شما در محیط امنی قرار دارد و در معرض شکستن چیزی نیست. برای کودکان یادآوری اینکه نباید به چیزی دست بزنند دشوار است بنابراین با دور نگهداشتن اشیا پرخطر احتمال بروز مشکلات را کاهش دهید.

8.محدودیت‌ها را مشخص کنید

قبل از اینکه درگیر کاری که فرزندتان انجام می‌دهید، شوید به ویژه وقتی می‌خواهید «نه» بگوید، از خودتان بپرسید آیا واقعا اهمیت دارد؟! با حداقل نگهداشتن دستورالعمل‌ها درخواست‌ها و بازخورد منفی، فرصت درگیری و احساس بد را کمتر کنید.

9.چیزها را ساده و ثابت نگهدارید

اگر دستورالعمل‌های واضحی را به زبان ساده بیان کنید، کودک شما می‌داند چه انتظاری از او وجود دارد. به عنوان مثال « لطفا موقع رد شدن از خیابان دست من را بگیر» قوانین مثبت معمولا بهتر از قوانین منفی است زیرا آنها رفتار فرزند شما را به روشی مثبت راهنمایی می‌کنند.

10.به فرزندتان مسئولیت بدهید

با بزرگ شدن فرزندتان، می‌توانید مسئولیت بیشتری در قبال رفتارهایش به او بدهید. شما همچنین می‌توانید به او فرصتی بدهید تا عواقب طبیعی این رفتار را تجربه کند. اگر مسئولیت جمع کردن رختخوابش برای سفر را دارد و بالشش را فراموش می‌کند، باید شب را بدون بالش بخوابد. بیشتر بخوانید: 7 مهارتی که کودکان باید یاد بگیرند
  

11. هرچیز را یکبار بگویید

اگر مدام به کودک بگویید چه کاری را انجام دهد و چه کاری را نکند، خیلی از اوقات او فقط رفتارش را با بکن نکن‌های شما تنظیم می‌کند. اگر می‌خواهید فرصت همکاری به او بدهید عواقب عدم همکاری را به او یادآوری کنید و فقط تا سه بشمارید.

12.کاری کنید احساس مهم بودن کند

کارهای ساده خانه را به کودکتان بسپارید تا به خانواده کمک کند. به این ترتیب او احساس مهم بودن می‌کند. اگر می‌توانید به کودک خود کار بیشتری بدهید تا او احساس بهتری داشته باشد. اگر برای کارهایی که انجام می‌دهد او را ستایش کنید مطمئن باشید به عزت نفس او کمک زیادی کرده‌اید. بیشتر بخوانید: چرا بعضی از کودکان اعتماد به نفس ندارند؟

خونریزی بینی در کودکان ممکن است بسیاری از والدین را نگران کند چون برخی علائم بیماری‌ها با خونریزی بینی بروز می‌کند. اما گاهی اتفاقات ساده‌ای باعث خونریزی می‌شود. به همین دلیل باید بتوانید تشخیص دهید خونریزی بینی کودکان چه زمان خطرناک است. 
 

آرامش خود را حفظ کنید!

اولین اقدامی که والدین در برخورد با کودک در صورت مشاهده خونریزی بینی باید انجام دهند، این است که آن ها باید ابتدا آرامش خود را حفظ کنند. بی قراری و اضطراب آن ها ترس و وحشت زیادی را برای کودک ایجاد می کند که این ترس میتواند در آینده مانع شود تا کودک اگر خونریزی از بینی داشت به سراغ والدین بیاید، یا ترس او می تواند شرایط روحیاش را به هم بریزد و او را دچار تشویش و نگرانی کند.

با آرامش از او بخواهید بنشیند. در کنار او بنشینید و سعی کنید با یک دستمال کاغذی تمیز یا پنبه بینی کودکتان را از جایی که استخوان نیست به مدت ۱۰ دقیقه بگیرید. در این مدت برای اینکه کودکتان را سرگرم کنید و حواسش را پرت کنید برایش داستان بگویید یا تلویزیون را روشن کنید و او به دیدن برنامه کودک دعوت کنید.

احتیاط‌های لازم در خونریزی بینی کودک

نگذارید کودک سرش را به هنگام خون دماغ به عقب خم کند، زیرا این کار موجب می شود تا خون به پشت بینی و سپس داخل معده برود و موجب تحریک و در گاهی اوقات حالت تهوع میشود. بعد از گذشت ۱۰ دقیقه میتوانید بینی کودکتان را رها کنید. اگر خونریزی بند نیامده بود، بار دیگر بینی کودک را از همان قسمتی که اسنخوان ندارد بگیرید و به مدت ۱۰ دقیقه نگه دارید. بعد از گذشت ۱۰ دقیقه که در کل ۲۰ دقیقه می شود، باید خونریزی بینی کودک قطع شده باشد. اگر خونریزی قطع نشده است حتما با پزشک کودکان تماس بگیرید یا در صورت عدم دسترسی به پزشک کودکان به نزدیکترین درمانگاه یا بیمارستان مراجعه کنید.

چرا کودک دچار خون دماغ می‌شود؟

ازبینی، زمانی خون می‌آید که رگ‌های کوچک داخل سطح بینی پاره شوند. حوادث زیر می‌توانند خونریزی بینی را پدید آورند: ضربه به بینی، عطسه کردن هنگام سرماخوردگی یا تب یونجه، وجود شی خارجی در بینی، دست در دماغ کردن و امثال آن، اگر شی خارجی در بینی فرو رفته باشد ترشحات بدبو همراه با خون خارج می‌شود. خونریزی بینی ممکن است شدید باشد اما معمولاً مقدار خیلی کمی خون از آن بیرون می‌ریزد.

شب ادراری کودکان دبستانی یکی از معضلات خانواده هاست. اینکه چه دلیلی دارد و چرا اتفاق می افتد. مریم عرب مشاور خانواده درباره شب ادرارى دانش‌آموزان توضیح می دهد:« شب ادرارى جزو آن دسته اختلالاتی‌ست كه به آن اختلال روان تنى می‌گويند.استرس دانش‌آموز باعث اختلال در كاركرد طبيعی يك عضو يا اندام از بدن می‌شود و به انقباض مثانه می‌انجامد.»
عرب با اشاره به اينكه شب ادرارى زمانى به عنوان اختلال تلقى می‌شود كه در هفته دوبار يا بيشتر اتفاق بیافتد می گوید:« كمتر از اين آمار را به اختلال شب ادرارى منسوب نمي‌كنيم و به آن تكانش دفع گفته می‌شود.اين اختلال در پسران بيشتر از دختران است كه اولين و مهم‌ترين عامل آن رشد اندام و یا همان بلوغ است. در شب ادرارى اولين مشكل اختلال در رشد اندام‌ها است. در واقع به همين دليل روانشناسان روى مشكل شب ادرارى كودكان زير يه سال كار نمی‌كنند زيرا هنوز رشد اندام‌ها انجام نشده است.»

شب ادراری چه پیامدهایی دارد؟

او با بيان اينكه دلايل ديگرى از جمله عفونت مجارى ادرارى يا حتى ديابت هم براى ابتلا به اين مشكل وجود دارد، به بیا نی نی جوان می گوید:« تمام اين‌ها منجر به آسيب‌هايى به دانش‌آموز می‌شود كه اولين آن كاهش عزت نفس او و در پى آن ارتباطات اجتماعی ميان فردى است. احساس گناه از ديگر پيامدهاى شب ادرارى است، اين موضوع نياز به توجه و پيگيرى توسط متخصصين دارد تا به مراحل خطرناك تر نرسد. شرمسارى كه منجر به احساس گناه می‌شود باعث افزايش اضطراب دانش آموز می‌شود و همين دلیل باعث تقويت اختلال شب ادرارى می‌شود.ازجمله عكس‌العمل‌هایی که باید خانواده ها نسبت به این موضوع انجام دهند اين است كه آن را مورد تمسخر قرار ندهند و در مورد اين موضوع صحبت نكنند. آسيب تمسخر دانش‌آموز، افت تحصيلى و اختلال در زندگى و ارتباطات ميان فردى او خواهد بود.»
این مشاور خانواده می گوید:« دوران امتحانات يكى از فصولى است كه بيشتر دانش‌آموزان در معرض اختلال شب ادرارى قرار مي‌گيرند.تنشی كه بابت هر نمره به دانش‌آموز اضافه می‌شودگاهى آنقدر زياد است كه او ناخواسته مورد اين اختلال قرار می‌گيرد. اين كه به دانش‌آموز اطمينان دهيم که گرفتن نتیجه ضعیف در امتحاناتش با تنبیه همراه نیست، تاثير بسزايى در آرام شدن او براى ارائه يك امتحان بهتر دارد.»

سیستیک فیبروزیس یا بیماری CF یک اختلال ژنتیکی است. بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت شیوع این بیماری یک در ۲۲۰۰ تولد زنده در دنیا تخمین زده می‌شود. اما علت بروز این بیماری چیست؟ چه علائمی دارد و آیا راه درمانی برای این بیماری وجود دارد؟

سیستیک فیبروزیس چیست؟

این بیماری همانطور که گفته شد اختلالی ژنتیکی است . یعنی کودکی که به آن مبتلا می‌شود یک ژن فیبروز سیستیک معیوب را از مادر و یکی را از پدر به ارث می‌برد. این بیماری در کودکان اغلب قبل از دو سالگی تشخیص داده می‌شود،‌ اما حدود ۱۰ درصد از موارد آن تا بزرگسالی شناخته نمی‌شود. این ژن معیوب باعث می‌شود ورود و خروج کلرید سدیم یا نمک از سلول‌های بدن دچار اختلال شود. این وضعیت باعث تولید مخاط غلیظ، ‌سنگین و چسبنده، عرق شور و غلیظ شدن شیره‌های گوارشی می‌شود. ترشح مخاط غلیظ باعث مسدود شدن ریه‌ها می‌شود. همین موضوع باعث می‌شود کودک مبتلا به فیبروز سیستیک مستعد مشکلات تنفسی، و همچنین مشکلات گوارشی شدید شود. چون شیره‌های گوارشی غلیظ ‌شده نمی‌توانند برای شکستن مواد غذایی و جذب مواد مغذی از آنها از لوزالمعده به روده کوچک بروند.

عوامل موثر در بروز بیماری cf چیست؟

• سابقه خانوادگی

سیستیک فیبروزیس یک اختلال وراثتی است، می‌تواند از طریق والدین به فرزند منتقل بشود.

• نژاد

بااینکه احتمال بروز سیستیک فیبروزیس در هر نژادی وجود دارد. اما این بیماری در نوادگان سفیدپوست شمال اروپا بیشتر دیده می‌شود.

سیستیک فیبروزیس چه نشانه‌هایی دارد؟

نشانه‌های سیستیک فیبروزیس بسته ‌به شدت بیماری متفاوت است. اما این نشانه‌ها را حتما جدی بگیرید:

• میزان نمک موجود در عرق کودکان مبتلا به این بیماری خیلی بیشتر از میزان طبیعی است. مادر و پدر زمان بوسیدن کودکان می‌توانند طعم نمک را احساس می کنند.
• رشد ناکافی
• نشانه‌های تنفسی: یک از مهمترین نشانه‌های بیماری سیستیک فیبروزیس خس خس سینه است. مخاط سفت و غلیظ ناشی از سیستیک فیبروزیس باعث گرفتگی مجراهایی در ریه که وظیفه جابجایی هوا را بر عهده دارند، می‌شود. این گرفتگی با سرفه‌های مکرر که باعث ایجاد مخاط غلیظ یا خلط می‌شود،خس‌خس سینه، تنگی نفس، عفونت‌های ریوی مکرر، گرفتگی بینی یا مجراهای آن خودش را نشان می‌دهد.
•  نشانه‌های گوارشی: مخاط غلیظ باعث انسداد مجراهایی می‌شود که وظیفه حمل آنزیم‌های گوارشی از پانکراس به روده باریک را بر عهده دارند. بدون این آنزیم‌های گوارشی، روده‌ نمی‌تواند مواد مغذی موجود در غذای مصرفی‌ را جذب کند. به همین دلیل معمولا باعث بروز این مشکلات می‌شود: اختلال در رشد و افزایش وزن، مدفوع چرب و بسیار بدبو، یبوست شدید، گرفتگی روده‌ مخصوصا در نوزادان. همچنین فشار شدید هنگام عبور مدفوع باعث می‌شود بخشی از راست‌روده (که در انتهای روده بزرگ قرار دارد) از داخل مقعد خارج شود. بروز این مشکل در کودکان می‌تواند از نشانه های بروز سیستیک فیبروزیس باشد.

با دیدن هر کدام از این نشانه ها حتما باید به پزشک متخصص مراجعه کنید. چون تشخیص هر چه زودتر این بیماری می‌تواند جلوی عفونتهای خطرناک را بگیرد.

بیماری سیستیک فیبروزیس چگونه تشخیص داده می‌شود؟

آزمایش قطعی برای تشخیص این بیماری تست عرق است. این آزمایش سریع و بدون درد انجام می‌شود. دارویی به نام پلی‌کارپین نقطه‌ای روی بازو را تحریک به تعریق می‌کند. سپس پزشک یک تکه کاغذ فیلتر را روی آن می‌گذارد تا عرق را جذب کند و سپس محتوای سدیم و کلرید آن را آزمایش می‌کند.

آیا می‌توان این بیماری را در دوران بارداری تشخیص داد؟

این بیماری را نمی‌توان در غربالگری دوران بارداری تشخیص داد. به گفته پزشکان متخصص همه جهش‌های ژنی که باعث ایجاد این بیماری می‌شوند، هنوز شناخته نشده‌اند و نمی‌توان فقط با ترسیم نقشه ژنی پدر و مادر، این بیماری را در جنین تشخیص داد. تنها روش پیشگیری از تولد نوزادی با بیماری سیستیک فیبروزیس، استفاده از مشاوره ژنتیک قبل از بارداری است و اینکه از پدر و مادر درباره این بیماری شرح‌حال گرفته شود.

درمان این بیماری چگونه است؟

به گفته پزشکان متخصص هنوز درمان صدرصدی برای این بیماری کشف نشده است. برای بیشتر کودکان مبتلا به CF،‌ داروهایی تجویز می‌شود. مثلا آنتی‌بیوتیک‌ها برای مقابله با عفونت،‌ داروهایی که به تجزیه مخاط در ریه‌ها کمک می‌کنند و داروهایی برای کاهش التهابی که باعث تخریب ریه‌ها می‌شود. به همین دلیل درمان این بیماری بیشتر به صورت مراقبت از کودکان است. تغذیه این کودکان اهمیت زیادی دارد چون باید کالری زیادی را دریافت کنند تا سیستم ایمنی بدن‌شان ضعیف نشود. این کودکان حتما باید تحت نظر متخصص تغذیه باشند تا کالری دریافتی ‌آنها نسبت به سن‌شان و با توجه به بیماری‌شان محاسبه شود. همچنین کودک مبتلا به CF باید واکسن‌های دوره کودکی در مقابل بیماری‌های شایعی مثل هموفیلوس آنفلوانزا و سیاه‌سرفه، همچنین واکسن سالانه آنفلوانزا را دریافت کند.

شیوع یبوست در کودکان را بین 0/3  تا 28 درصد تخمین زده‌اند، دومین علت شایع مراجعه به متخصصان اطفال یبوست است که 25درصد کل ویزیت‌ها را به خود اختصاص داده ‌است. در سنین قبل از بلوغ شیوع یبوست در پسران بیشتر است. در سنین مدرسه پسران 3 برابر دختران یبوست دارند، اما در بزرگسالی شیوع یبوست در زنان 3 برابر مردان است.
به زبان ساده، دفع مدفوع سفت با سختی را یبوست می‌گویند. تعریف یبوست در طب سنتی ایرانی گسترده‌تر و فراگیرتر از آن چیزی است که هم اکنون به یبوست گفته می‌شود.
 

مدفوع طبیعی نوزاد چگونه باید باشد؟

مدفوع طبیعی از دیدگاه طب سنتی ایرانی دارای خصوصیات زیر است:
1-قوام نرم و خمیری داشته باشد.
2- به آسانی خارج شود و تکه تکه نباشد.
3- مقعد را نسوزاند.
4- زرد یا قهوه‌ای روشن باشد.
5-بوی خیلی بد نداشته باشد.
6-با دفع باد زیاد نباشد.
7-بعد از دفع آن احساس سبکی به فرد دست بدهد.
8- موقع دفع، درد ایجاد نکند.
در واقع در صورتی که فرد کمتر از روزی یک‌بار دفع داشته باشد و اجابت مزاج همراه با سختی و ناراحتی باشد نیاز به مداخله به منظور درمان یبوست دارد.

کودکان چه زمان دچار یبوست می‌شود؟

95 درصد یبوست کودکان عملکردی و بدون علت زمینه‌ای است. عوامل متعددی زمینه ایجاد یا تشدید یبوست را فراهم می‌کنند که از آن جمله می‌توان به فعالیت بدنی کم، رژیم غذایی کم فیبر، افسردگی و حالات روانی خاص و مصرف بعضی داروها اشاره کرد. اغلب کودکان زمانی از دوران زندگی دچار یبوست می‌شوند؛ ولی معمولا این دوره‌ها کوتاه مدت بوده و درمان‌های ساده و معمولی کفایت می‌کند. زمان‌های شایع ایجاد یبوست در کودکان عبارتند از:
1-زمان شروع تغذیه کمکی
2- رفتن به مهد کودک
3-زمان گرفتن کودک از شیر مادر
4- سنین مدرسه

راهکارهای طب سنتی برای رفع یبوست کودکان

طب سنتی ایران برای درمان همه بیماری‌ها در ابتدا رعایت شش اصل را واجب می‌داند. در مورد درمان یبوست نیز توجه به این نکات حائز اهمیت است:
بهبود وضعیت هوا: در طب سنتی ایرانی توصیه می‌شود که کودک در معرض هوای سرد قرار نگیرد. هوای خیلی گرم هم با تبخیر مایعات بدن کودک سبب مدفوع سفت و یبوست می‌شود.
خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها: در زمانی که کودک منحصرا از شیر مادر تغذیه می‌کند لازم است مادر او توصیه‌های غذایی را رعایت بکند. استفاده مادر از غذاهایی مانند سوپ حاوی چغندر، اسفناج و آلو به رفع یبوست شیرخوار کمک می‌کند. در سنین بالاتر که کودک غذا می‌خورد باید رژیم خود کودک تحت کنترل باشد و در رژیم او آب و مایعات و فیبر به اندازه کافی وجود داشته باشد. استفاده از سبزیجات ملین مثل اسفناج، ریشه و برگ چغندر در سوپ کودک توصیه می‌شود.
فعالیت بدنی: فعالیت بدنی متوسط برای کودکان لازم است ولی ورزش و فعالیت بدنی زیاد و به دنبال آن تعریق فراوان در بعضی کودکان سبب کاهش آب بدن و بیوست می‌شود.
خواب و استراحت کافی: نخوابیدن به میزان مناسب و کافی و فعالیت مدام بدن سبب خشکی و کمبود آب شده و یبوست را در پی خواهد داشت، بنابراین خواب کافی برای سلامت و رشد کودک توصیه می‌شود.
حمام: حمام طولانی همراه تعریق زیاد نیز سبب کاهش مایعات بدنی و یبوست می‌شود.
آرامش: برای اینکه کودک اجابت مزاج مناسب داشته باشد ، شادمانی و عدم استرس او نیز اهمیت بسزایی دارد.

خوراکی‌های توصیه شده برای درمان یبوست کودک

می‌توان سوپی با ترکیب برنج، سبزیجاتی مثل جعفری، گشنیز، شنبلیله و تره، زردچوبه، آبغوره، آلو‌بخارا، بال مرغ، روغن زیتون ، بدون نمک تهیه کرد و به عنوان یک غذای موثر در درمان یبوست به کودک داد. استفاده از خوراکی‌های زیر به تناسب فصل و مزاج کودک برای رفع یبوست توصیه می‌شود.

• آلو
• آب هندوانه خصوصا با شکر
• آب خیار بدون جرم خود میوه
• آب کدو بدون جرم
• آب میوه‌ها بدون جرم خود میوه
• انجیر
• گلقند
• روغن زیتون
• آبگوشت چرب
• خاکشی
• خرما
• گردو
• مویز
• ترنجبین

ماساژ شکم راهی ساده در درمان یبوست

در حالیکه اکثر کودکان در برابر مصرف مواد خوراکی مقاومت می‌کنند مالش شکم برای آنها لذت‌بخش است؛ می‌توانید شکم کودک را با روغن زیتون، روغن کرچک، روغن مصطکی در جهت عقربه‌های ساعت هر بار به مدت 20 دقیقه مالش دهید. مالیدن شکم در جهت عقربه‌های ساعت با ترکیبی از لعاب ختمی و کتیرا نیز سودمند است.
می‌توانید مغز گیاه فلوس را در گلاب حل کرده و روی شکم شیرخوار بگذارید.
باید همواره شکم و پهلوهای کودک را گرم نگه داشت.
اگر یبوست کودک طولانی شد و با ایجاد تغییر در عادات غذایی و غیر غذایی برطرف نشد و علائم دیگری مانند خون در مدفوع، استفراغ، بیقراری طولانی مدت یا سایر علائم همراه یبوست ظاهر شد، حتما برای اطمینان خاطر و بررسی بیشتر شیرخوار، به پزشک مراجعه کنید.

کودکان در حال رشد نیاز به مواد معدنی و ویتامین‌ها به طور کامل دارند. شاید برخی والدین درباره اهمیت برخی از مواد معدنی در سلامت کودک اطلاعات کافی نداشته باشند. یکی از این مواد، ماده معدنی روی است که در رژیم غذایی کودکان بسیار اهمیت دارد. با هم در این اینفوگرافی درباره این موضوع بیشتر می‌خوانیم.