دسته: شیرخوارگی تا …

 آلرژی چیست؟

در اصل آلرژی پاسخ ایمنی بدن به ماده ای است که ممکن است از راههای مختلف وارد بدن شود؛ سیستم ایمنی بدن ممکن است از راه تنفس مواد، تزریق، خوردن یا حتی تماس با مواد بخصوصی درگیر شود. سیستم ایمنی بدن به یک آلرژن (ماده ای که سبب برانگیختن پاسخ آلرژیک می شود) واکنش نشان می دهد و با آزاد سازی مقادیری هیستامین و سایر مواد شیمیایی می تواند علائمی مثل احتقان یا گرفتگی بینی و دستگاه تنفسی ،خارش و آبریزش بینی، خارش و درد گلو، اسهال، خارش وآبریزش چشمها، و بثورات خارش دار را روی پوست ایجاد کند.

آیا آلرژی ها وراثتی هستند؟

حالت آلرژی اغلب وراثتی است، گرچه اعضای خانواده ممکن است نسبت به چیزهای که به آن حساسیت دارند با هم تفاوتهای اساسی داشته باشند. یک کودک ممکن است آسم داشته باشد، در حالیکه دیگری مستعد تب یونجه باشد. تغذیه انحصاری با شیر مادر در شش ماه اول زندگی کودکتان، به کاهش شیوع انواع آلرژی ها در سالهای اولیه زندگی کمک می کند.

آیا تشخیص آلرژی ها آسان است؟

همیشه نه، و مخصوصا در کودکان آسان نیست. برای نمونه بسیاری کودکان حین یک عفونت تنفسی فوقانی دچار خس خس سینه می شوند. این مساله معمولا علامت آلرژی نیست و بیشتر کودکان حالت خس خس سینه حین سرماخوردگی را با افزایش سن نخواهند داشت. در صورتیکه خس خس سینه بیشتر موارد بدون سرماخوردگی ایجاد شود و تا سن سه سالگی باقی بماند، ممکن است پزشک تان از شما بخواهد زمان و چگونگی ایجاد علائم را در کودک یادداشت کنید. آسم معمولا با بررسی تاریخچه سلامت کودک و پاسخ دهی به داروهای متسع کننده برونش تشخیص داده می شود.

آلرژی های شایع مثل آسم، اگزما (حساسیت پوستی) و تب یونجه به آسانی قابل تشخیص هستند. یک فرد ممکن است نسبت به هر چیزی حساسیت داشته باشد- از موی گربه گرفته تا پارچه های پلی استر. زمانی که علائمی وجود دارد اما به راحتی نتوان علتی را برای آن مشخص کرد، ممکن است لازم باشد به پزشک کودکتان مراجعه کنید و او با بررسی علائم یا در صورتی که حساسیت کودکتان شدید باشد می تواند شما را به یک متخصص یا مرکز تخصصی آلرژی ارجاع دهد.

یک راه تشخیص علت آلرژی استفاده از تستهای پوستی خراشی استکه بخصوص برای اگزمای تماسی آلرژیک (حساسیت پوستی در اثر تماس با مواد حساسیت زا) مفید است. اما این تستها در کودکان زیر سن 18 ماه قابل اعتماد نیستند. همچنین ممکن است بخواهید با پزشکتان صحبت کنید تا بدانید آیا علائم جدید ایجاد شده است یا علائم قبلی همچنان ادامه دارد. اگر کودکتان در نفس کشیدن مشکل دارد، تند تند نفس می زند، گیج است، نبض سریع دارد یا بدنش رنگ پریده یا سرد شده است سریعا با پزشک تان تماس بگیرید.

آلرژی ها بیشتر چه زمانی رخ می دهند؟

علائم ممکن است هر زمانی از سال ایجاد شوند. آلرژی به قارچها اغلب در زمستان رخ می دهد و تشخیص آنها از سرما خوردگی ممکن است مشکل باشد. آلرژی های مرتبط باگرده گلها و گیاهان بیشتر در بهار و پاییز شایع هستند. احتقان صبحگاهی که در تمام طول سال ادامه یابد بیشتر نتیجه آلرژی به حشرات ریز موجود در هوا یا حیوانات خانگی است.

آیا کودک من در طول زندگی دچار آلرژی خواهد بود؟

در برخی موارد، آلرژی کودکتان از بین خواهد رفت. این امر به وفور در مورد حساسیت و عدم تحمل به شیر گاو رخ می دهد. در شرایط دیگر آلرژی با افزایش سن بدتر می شود. گاهی اوقات نوع دیگری از حساسیت ممکن است در طول زندگی کودک ایجاد شود.

چگونه می توانم آلرژی را درمان کنم؟

با وجودیکه آنتی هیستامینها و کورتون ها گاهی اوقات برای معالجه آلرژی در شیرخواران و کودکان استفاده می شوند، ساده ترین راه برای از بین بردن بیماری حذف علت است. مواد حساسیت زای بالقوه شامل دود سیگار، بالشتهای حاوی پر، عطر، موی حیوانات خانگی، حشرات ریز موجود در هوا، و پتوهای پشمی هستند. اسباب بازی های کودکتان محیط مناسبی برای جذب گرد و غبار هواست و باید مرتب شسته شوند.

اگر کودکتان به گرده گیاهان موجود در هوا حساسیت دارد، در زمانهای گرده افشانی گلها و روزهای طوفانی، وی را داخل خانه نگهدارید، مرتب او را حمام کنید و از باز کردن پنجره ها در روزهای طوفانی بپرهیزید. اگر اگزما (حساسیت پوستی) وجود داشته باشد، از پزشک خود بپرسید که آیا می توانید از یک کرم مرطوب کننده مناسب که حاوی مواد نرم کننده و مقداری مواد صابون مانند باشد استفاده کنید.گاهی در صورت وخامت آلرژی، کورتونها برای آرام کردن علائم مفید هستند؛ اما توجه داشته باشید که این دسته از داروها را هرگز بدون تجویز پزشک و فقط در موارد معدود استفاده نکنید.

حیوانات خانگی که سبب واکنش آلرژی می شوند باید بیرون نگه داشته شوند یا حداقل در محیط خاصی از خانه محصور شوند. ممکن است لازم باشد برای حیوان خود خانه دیگری پیدا کنید. حتی اگر کودک شما به آن دلبسته شده باشد، سلامت وی مهمتر است.

اتاق کودکتان را تا حد ممکن بدون گرد و غبار نگه دارید. رختخواب، کمد لباسها و قفسه های اسباب بازی ها را بطور مرتب تمیز کنید تا گرد و غبار به حداقل برسد، در واقع خود گرد و غبار نیست که مشکل ساز است بلکه حشرات ریز موجود در هوا سبب حساسیت می شوند. این حشرات از خانواده عنکبوتها هستند و موجوات میکروسکوپی هستند که بر روی لایه های پوست انسان رشد می کنند و سبب تولید مواد حساسیت زا می شوند. در حالیکه از بین بردن کامل گرد و غبار غیرممکن است و باز کردن مکرر دریچه ها ممکن است از این لحاظ کمک کند، راههای دیگری نیز وجود دارد که ممکن است برای از بین بردن حشرات موجود در هوا بکار گیرید. این روشها می تواند شامل موارد زیر باشند:

• قالی ها و فرشها را جمع کنید، بخصوص فرشهای دستباف که با الیاف طبیعی و پرزهای بلند هستند (مانند انواع گبه).

• اگر در خانه شما سطوح چوب طبیعی یا الوارهای جنگلی وجود دارد (مانند پوشش داخلی سقف) بهتر است سطح آنها را با استفاده از پوشش مناسبی بپوشانید.

• همه ملحفه ها و اجزای رختخواب کودک را با آب بسیار داغ بشوئید.

• از یک تکه پارچه مرطوب بجای جاروبرقی استفاده کنید، زیرا بسیاری از جاروبرقی ها گرد و غبار را پس می زنند. البته می توانید جاروبرقی هایی که دارای فیلترهای با شدت بالای جذب ذرات معلق هستند خریداری کنید تا حشرات موجود در هوا و سایر مواد حساسیت زا را به دام اندازید.

حساسیت و عدم تحمل غذایی

شیرخواران گاهی اوقات به غذاهایی مانند گندم، تخم مرغ، شیر، فرآورده های سویا، آجیل، ماهی و مرکبات حساسیت نشان می دهند. علائم حساسیت واقعی غذایی مثل بثورات پوستی، خس خس سینه، تورم لبها و زبان، معمولا در عرض یک ساعت از صرف غذا ایجاد می شوند. اگر گمان می کنید که کودکتان ممکن است به یک غذای خاص حساسیت داشته باشد، با پزشک کودکتان صحبت کنید، زیرا وی ممکن است کودک را برای بررسی بیشتر و انجام آزمایشات به یک متخصص آلرژی یا مرکز تخصصی ارجاع دهد.

شیر خواران ممکن است دچار عدم تحمل به برخی غذاها شوند،که با آلرژی واقعی تفاوت دارد. علائم عدم تحمل غذایی بیشتر موارد سیستم گوارش را درگیر می کند و می تواند شامل درد شکم، کولیک (دردهای متناوب شکمی)، نفخ شکم، دفع گاز، اسهال و گاهی استفراغ باشد.

اگر حدس می زنید کودکتان ممکن است دچار عدم تحمل غذایی باشد، به پزشک تان مراجعه کنید. وی ممکن است کودک را به متخصص تغذیه ارجاع دهد. متخصص تغذیه ممکن است کودکتان را بر روی یک رژیم انحصاری قرار دهد، به این معنی که غذاهای مشکوک از رژیم غذایی حذف و سپس به آرامی وارد شوند. این امر کمک می کند تا شما و متخصص تغذیه تشخیص دهید کدام غذاها سبب بروز مشکل در کودک می شوند.

اگر کودکتان شیر خشک مصرف می کند و مشخص شده است که نسبت به شیر گاو حساسیت یا عدم تحمل دارد، متخصص تغذیه ممکن است توصیه کند شیر خشک سویا مصرف کند یا شیر خشک ساخته شده از ترکیبات شیر گاو که با اعمال تغییراتی برای کودکانی که حساسیت یا عدم تحمل دارند مناسب است.

 دندان درآوردن در همه کودکان در زمان یکسانی رخ نمی دهد. دندان درآوردن، مرحله ای است که تکمیل آن تا حدود سه سالگی کودک طول می کشد.

مقدمات دندان درآوردن در رحم مادر آغاز می شود. هنگامی که شما حامله بودید، جوانه دندانها در کودک شما شکل گرفت که شالوده دندانهای اولیه کودک (یعنی دندانهای شیری) است. این جوانه ها بین سه تا دوازده ماهگی، به تدریج از زیر سطح لثه کودک بیرون می آیند. شما احتمالا اولین دندان کودک خود را (که یک نشانه محسوس از رشد او است) در حدود شش ماهگی مشاهده خواهید کرد، که معمولا در همین زمان، غذاهای معمولی نیز به رژیم غذایی کودک افزوده می شوند. در سه سالگی، دندانهای شیری او تکمیل می شوند و او می تواند با کمی کمک از جانب شما، خودش دندانهایش را بشوید که این کار، یک گام اساسی در مسیر یادگیری “مراقبت از خود” خواهد بود.

اولین دندان چه زمانی بیرون می زند؟

از هر 2000 کودک، یک کودک در هنگام تولد، یک یا دو دندان دارد! اما در اکثر کودکان، اولین دندان بین شش تا هفت ماهگی بیرون می زند. اولین دندانها در کودکی که به سرعت رشد می کند ممکن است (که معمولا دندانهای پیشین مرکزی در پایین هستند) در سه ماهگی بیرون بزند، در حالی که کودکی که کندتر رشد می کند ممکن است اولین دندانهای خود را در یک سالگی در بیاورد. آخرین دندانها (دندانهای آسیاب دوم در بالا و پائین عقب دهان)، معمولا در سال دوم در می آیند. در سه سالگی کودک شما باید مجموعه کاملی از 20 دندان شیری داشته باشد.

رشد و تکامل دندانها چگونه است؟

برای بسیاری از کودکان و والدین آنها درآمدن اولین دندان، بامزه و جالب نخواهد بود و ممکن است خیلی طول بکشد یا سخت باشد. نشانه های اولیه (مانند خروج بیش از حد آب دهان کودک یا کمی درد) معمولا یک تا دوماه زودتر از واقعه اصلی رخ می دهند. برای تسکین درد، کودک ممکن است گاز گرفتن را آغاز کند؛ اما این گاز گرفتن در اثر عصبانیت یا خصومت نیست. اگر به او چیزی بدهید که گاز بگیرد یا با انگشت لثه های او را به آرامی بمالید، ممکن است در تسکین درد او موثر باشد.

همچنین، هنگامی که کودک می خواهد دندان دربیاورد، ممکن است لثه های او متورم شوند، که در نتیجه لپهای کودک شما کمی پرتر و بادکرده به نظر خواهند آمد. هرچند برخی از والدین ادعا می کنند که نوزاد آنها در زمان دندان درآوردن دچار تب یا اسهال شده است، اکثر متخصصین اذعان می کنند که دندان درآوردن موجب بروز هیچگونه بیماری نمی شود. احتمال ابتلای کودک به یک سرماخوردگی، آنفولانزای مختصر و مشکلات گوارشی وجود دارد، پس او را برای معاینه به نزد پزشک ببرید.

برای برخی والدین خوش شانس، دندان درآوردن کودک بدون درد است. در این هفته کودک یک لثه خالی دارد و هفته بعد، لبه سفید یک دندان بر روی لثه او ظاهر شده است. درآمدن اولین دندان را جشن بگیرید: عکس بگیرید و تاریخ آن را در دفترچه خاطرات نوزاد خود ثبت کنید.

دندانها یکی پس از دیگری در می آیند: دندانهای جلو در پایین پیش از بقیه، سپس دندانهای پیشین بالا و نهایتا دندانهای عقبی. دندان درآوردن یک امر ارثی است، پس اگر شما خیلی زود دندان درآورده اید، ممکن است کودک شما هم خیلی زود دندان درآورد!

مرحله بعد چه خواهد بود؟

دندانهای شیری کودک، قبل از آنکه دندانهای دائمی او آماده روییدن باشند، نمی افتد؛ این اتفاق در حدود شش سالگی خواهد افتاد.

نقش شما چیست؟

شما نمی توانید در بیرون آمدن دندانها نقشی داشته باشید، اما در صورتی که با آغاز این مرحله کودک احساس درد کند، شما می توانید به او کمک کنید. اول از همه چیزی به کودک خود بدهید که آن را بجود: مثلا یک حلقه مخصوص دندان درآوردن کودک که در یخچال گذاشته اید. همچنین ممکن است خوردن غذاهای سرد مانند پوره سیب یا ماست نیز برای او مفید باشد. اگر مشکل کودک شما ناراحت کننده است، شما می توانید مقدار مناسبی از استامینوفن کودکان را به او بدهید. برخی از والدین نیز به استفاده از درمانهای هومیوپاتی اعتقاد دارند. اگر دمای بدن کودک بالا رفت یا درد او ساکت نشد به دکتر مراجعه کنید. ممکن است دچار عفونت گوش شده باشد.

وقتی اولین دندان کودک درآید، تمیز کردن آن بر عهده شما است. در سال اول لازم نیست دندانهای او را مانند یک بزرگسال بشویید، صرفا کافی است که روزی یکبار آنها را تمیز کنید، که این کار را می توانید قبل از خواب انجام دهید. ممکن است کودک شما اجازه ندهد دندانهای او را با مسواک بشویید، در این صورت می توانید از یک تکه پارچه تمیز برای این کار استفاده کنید. همچنین، هرگز نباید شیشه شیر کودک را در رختخواب در دسترس او قرار دهید. شیر خشک یا شیر مادر در هنگام شب ممکن است در دهان کودک جمع شده و باقی بمانند و نهایتا منجر به پوسیدگی دندانهای شیری شوند.

در 18 ماهگی، کودک شما ممکن است آمادگی لازم برای یادگیری شستن دندانهایش را داشته باشد. با این حال تا چند سال باید به او کمک کنید و بررسی کنید که آیا دندانهایش را به خوبی می شوید یا خیر؛ اما اینکه آنها را به این کار عادت دهید بسیار خوب است. به او نشان بدهید که چگونه مسواک را دور دندانهایش حرکت دهد. از یک مسواک نرم و کمی خمیر دندان استفاده کنید. کودک شما لازم نیست دندانهایش را در یک جهت خاص بشوید، او صرفا باید ذرات غذا را از دهان خارج کرده و سطح دندانها و لثه ها را تمیز کند.

اگر کودک شما از مزه خمیردندان خوشش نمی آید، یک مارک دیگر را امتحان کنید یا کلا خمیر دندان را کنار بگذارید. در واقع کودک شما به استفاده از خمیر دندان نیازی ندارد، مگر اینکه مقادیر زیادی از شکر و سایر غذاهای قندی در رژیم غذایی او باشد؛ که البته باید از اینگونه رژیمهای غذایی پرهیز کنید. در صورتی که کودک شما در مصرف شیرینی افراط کرد، مثلا در یک جشن تولد، باید فورا پس از خوردن شیرینی دندانهای خود را بشوید، یا اینکه از او بخواهید تا نهایتا یک غیر شیرین (مثلا یک خوراکی شور مانند یک تکه پنیر) بخورد. توصیه می شود که پس از درآمدن اولین دندان، بهتر است کودک توسط دندانپزشک معاینه شود تا اطمینان حاصل کنید که وضعیت دندانهای او طبیعی است. شما می توانید از دندان پزشک خود بپرسید که چه چیزی را برای کودک شما توصیه می کند. همچنین بهتر است در سه سالگی، هنگامی که همه دندانهای شیری او درآمده اند، او را برای معاینه نزد یک دندانپزشک ببرید.

چه وقت باید نگران شد؟

نوزادان نارس ممکن است اولین دندانهای خود را چند ماه دیرتر دربیاورند. اگر در پایان سال اول تولد نوزاد، هنوز هم هیچ اثری از دندان درآوردن در او نمی بینید، در معاینه بعدی این مطلب را با پزشک در میان بگذارید. در صورتی که همه نشانه های دندان درآوردن (خروج بیش از حد آب دهان و تورم لثه ها) در کودک شما ظاهر شده است، اما به نظر می رسد که درد شدیدی را هم تحمل می کند (که گریه بی امان کودک می تواند نشانه درد شدید او باشد)، با پزشک مشورت کنید. دندان درآوردن نباید یک کار سخت و مشقت بار برای کودک باشد.

نوزاد از بدو تولد می تواند بشنود، مگر اینکه مبتلا به اختلالات شنوایی باشد. با رشد کودک، او از گوشهایش برای دریافت حجم بسیار بالایی از اطلاعات درباره دنیای اطرافش استفاده خواهد کرد، که در نتیجه مغز او را به رشد بیشتر تحریک می کند و نهایتا منجر به رشد برخی تواناییهای فیزیکی او از قبیل نشستن، غلت زدن، خزیدن و راه رفتن روی دو پا می شود.

چه زمانی این توانایی را بدست می آورد؟

توانایی شنیدن در کودک شما در پایان یک ماهگی کامل می شود، هرچند درک کامل آنچه که می شنود زمان بیشتری می طلبد.

این توانایی چگونه در او ایجاد می شود؟

از ابتدا، کودک شما توجه زیادی به صداها، خصوصا صداهای زیر خواهد کرد و به صداهای آشنا (مثلا وقتی شما حرف می زنید، یک داستان تکراری می خوانید و… ) واکنش نشان می دهد. همچنین ممکن است از صداهای خیلی بلند یا ناگهانی، بترسد.

در سه ماهگی، بخش گیجگاهی مغز کودک (که مربوط به شنیدن و درک زبان است) فعالتر می شود، در نتیجه هنگامی که کودک صدای شما را می شنود ممکن است مستقیما به شما نگاه کند، صداهایی از خودش دربیاورد یا سعی کند به شما پاسخ دهد؛ اما نمی تواند مکالمه کند. در این سن، در صورتی که هنگامی که با او صحبت می کنید یا برای او چیزی می خوانید، به اطرافش نگاه کرد یا به شما توجه نکرد، لازم نیست نگران توانایی شنیدن در او شوید. ممکن است بیش از حد تحریک شده باشد.

در پنج ماهگی، کودک می تواند منبع صدا را تشخیص دهد و سریع صورت خود را به طرف صداهای جدید بر می گرداند. نوزادان پنج ماهه ممکن است بتوانند اسم خود را تشخیص دهند؛ دقت کنید هنگامی که نامش را صدا می زنید، یا در مورد او با دیگران حرف می زنید، چگونه به شما نگاه می کند!

مرحله بعد چه خواهد بود؟

در همان اوائل زندگی، توانایی شنیدن در کودک تکمیل می شود؛ اما مهم است که او را در همان ابتدا امتحان کنید تا هر گونه مشکل احتمالی در نوزاد را تشخیص دهید.

نقش شما چیست؟

شما می توانید برای عادت کردن کودک به صداهای جدید و یاد گرفتن آنها، کارهای زیادی انجام دهید. برای او لالایی بخوانید یا موسیقی بگذارید. کودکان می توانند با چیزهای زیادی ارتباط برقرار کنند، پس لازم نیست که آنها را به آوازهای کودکانه و لالایی محدود کنید. او را با صداهای مختلف، از موسیقی کلاسیک تا موسیقی های مدرن و پاپ، مواجه کنید. صدای باد یا تیک تاک ساعت نیز ممکن است کودک شما را سرگرم کند: هرچه کودک شما صداهای زیادتری را بشنود، تاثیر آن بر شنوایی او بیشتر خواهد بود. به تدریج، کودک شما برخی چیزها را بر چیزهای دیگر ترجیح خواهد داد و این اتفاق در مورد صداها هم خواهد افتاد: شما خواهید دید که او در برابر برخی صداها واکنش بهتری نشان می دهد.

خواندن کتاب یا چیزهای دیگر برای نوزاد، صرف نظر از سن او، مسلما مفید است. این کار به گوش او کمک می کند تا به وزن زبان مادری اش عادت کند؛ در واقع تغییر وزن صدا، استفاده از لهجه و آواز خواندن برای کودک، ارتباط گفتاری- شنیداری بین شما و کودک را مهیج تر خواهد کرد. بعلاوه، هرچه بیشتر برای او چیز بخوانید و با او حرف بزنید، کلمات و صداهای بیشتری را یاد می گیرد که به او در حرف زدن کمک خواهد کرد.

با افزایش سن کودک و ایجاد توانایی درک منبع صدا در او، کودک شما به سرعت روی خود را به طرف صداهای جدید برخواهد گرداند. کودکان چهار تا پنج ماهه ممکن است هنگام صحبت کردن شما، به دقت به دهانتان نگاه کنند و تلاش کنند تا حرکات دهان شما را تقلید کرده و صداهای صامت مانند “م” یا “ب” را دربیاورند.

چه وقت باید نگران شوید؟

بچه ها شگفت آور هستند: آنها می توانند در جایی که تلفن زنگ می زند و سگ هم پارس می کند، در کمال آرامش بخوابند! این حالت کاملا طبیعی است؛ آنها به خواب احتیاج دارند. اما علی رغم اینکه توانایی شنیدن در اکثر کودکان در حد عالی است، درصد مشخصی از آنها نیز حتما مشکلاتی دارند، خصوصا اگر نارس به دنیا آمده باشند، کمبود اکسیژن در هنگام تولد یا ابتلا به عفونت حاد در بدو تولد ممکن است مسائلی در پی داشته باشد. در خانواده هایی نیز که سابقه ناشنوایی وجود داشته، احتمال ابتلای کودک به اختلالات شنوایی بیشتر است.

هنگامی که کودک شما بیدار و هوشیار است و از سرماخوردگی یا عفونت گوش (که ممکن است موقتا بر شنوایی او تاثیر منفی بگذارند) رنج نمی برد، باید نسبت به صداهای بلند و ناگهانی واکنش نشان دهد (که ممکن است این واکنش به صورت وحشت یا ترس ظاهر شود)، با شنیدن صدای شما آرام شده و به سوی شما برگردد و در غیر این صورت نیز به صورت طبیعی به صداهای اطراف خود واکنش نشان دهد.

در بسیاری از بیمارستانها، نوزادان اندکی پس از تولد از لحاظ شنوایی آزمایش می شوند. در صورتی که نگران باشید، بعدا نیز می توانید از پزشک خود بخواهید تا کودک را معاینه کند. شما می توانید خودتان نیز شنوایی کودک را بررسی کنید یا آزمایشهای سریع زیر را انجام دهید:

زیر سه ماه: پشت سر کودک، دستهای خودتان را به هم بزنید. اگر او واکنش نشان داد، شنوایی او طبیعی است. در صورتی که واکنش نشان نداد، این کار را چندین بار تکرار کنید.

بین چهار تا شش ماه: اسم او را صدا بزنید تا ببینید آیا او به طرف شما بر می گردد یا به صدای شما واکنش نشان می دهد؟ دقت کنید که آیا پس از شنیدن یک صدای جالب، سر یا چشمان خود را به طرف صدا بر می گرداند؟

بین شش تا ده ماه: دقت کنید که آیا کودک به شنیدن اسم خودش یا صداهای آشنای محیط اطرافش (مانند صدای تلفن یا جاروبرقی) واکنش نشان می دهد یا خیر.

بین ده تا پانزده ماهگی: از کودک بخواهید تا یک شی آشنا را در یک کتاب مصور یا عکس، نشان دهد. در صورتی که او نتوانست این کار را انجام دهد، احتمالا نمی تواند صدای شما را بشنود.

حتی اگر کودک شما همه این آزمونها را نیز با موفقیت کامل پشت سر گذاشت و شما باز هم نگران بودید، به غریزه مادری خود اعتماد کنید و از پزشک کودکتان نیز مشورت بخواهید. هرچه زودتر کودک را برای تشخیص مشکلات احتمالی شنوایی مورد بررسی قرار دهید، بهتر است. بر طبق جدیدترین تحقیقات، در صورتی که کودکانی که به کمک برای تقویت شنوایی خود نیاز دارند پیش از شش ماهگی شناسایی شده و وسایل کمکی مناسب در اختیار آنها قرار گیرد، در آینده بهبود قابل توجهی در مهارتهای گفتاری و زبانی خواهد داشت.

 نوزادان پس از تولد، توانایی اندکی برای کنترل سر و عضلات گردن خود دارند. آنها این مهارت حیاتی را که پایه حرکتهای بعدی آنها از قبیل نشستن و راه رفتن است، مرحله به مرحله و در طول 6 ماه اول زندگی خود بطور کامل بدست می آورند.

چه زمانی این توانایی را بدست می آورد؟در اکثر کودکان، عضلات گردن تا شش ماهگی آنقدر قوی می شوند که بتوانند سر را بالا نگهدارند.این توانایی چگونه در او ایجاد می شود؟نوزادی (یک ماه اول)عضلات گردن کودک شما در زمان تولد نسبتا ضعیفند، لذا حداقل در ماه اول او به کمک شما برای حمایت و حفاظت از سر و گردنش وابسته است. ممکن است این پدیده، تدبیر طبیعت باشد تا موقعیتهای زیادی برای نگاه های رو در رو بین شما و کودکتان ایجاد شود. هنگامی که کودک خود را در آغوش می گیرید، از نگاه کردن مستقیم به چشمانش لذت ببرید؛ این کار به ایجاد پیوند بین شما و کودک کمک کرده و به کودکتان احساس علاقه شما را منتقل می کند.یک تا دو ماهگیدر پایان یک ماهگی، کودک باید قادر باشد تا سر خود را کمی بالا بیاورد و هنگامی که بر روی شکم قرار دارد، سر خود را از یک طرف به طرف دیگر بگرداند. بین شش تا هشت هفتگی،اگر قدرت کافی داشته باشد، هنگامی که بر پشت نیز خوابیده است، سرش را بلند خواهد کرد. هنگامی که او را بغل کرده اید و سر او بر روی شانه شما قرار دارد، می تواند سرش را با کنترل کافی برای مدت کوتاهی بالا نگه دارد، که البته ممکن است نتواند این کار را کاملا ثابت و محکم انجام دهد. همچنین او قدرت کافی پیدا کرده تا هنگامی که در صندلی مخصوص کودک یا کالسکه قرار می گیرد، سر خود را بالا نگه دارد؛ اما هنوز هم توان اینکه در روروئک بنشیند ندارد یا نمی توانید او را روی پشت خود ببندید و جابجا کنید. از این موارد تا زمانی که او بتواند بدون کمک شما سر خود را محکم بالا نگه دارد، استفاده نکنید. شما اکنون می توانید او را در وضعیت نیمه نشسته (مثلا روی کاریر) قرار دهید تا دنیای اطراف خود را تماشا کند.سه تا چهار ماهگیدر این زمان، شما قطعا پیشرفت کودکتان را در زمینه کنترل سر مشاهده می کنید. او می تواند هنگامی که روی شکم خود قرار دارد، سرش را تا 45 درجه بالا بیاورد و محکم نگه دارد. یک بازی جالب که می تواند به تقویت عضلات گردن او نیز کمک کند، این خواهد بود: او را روی پشت بخوابانید، سپس دستهای او را بگیرید و آرام آرام بکشید تا در حالت نشسته قرار گیرد؛ دوباره به آرامی او را روی پشت بخوابانید و این کار را تکرار کنید. در این سن او باید قادر باشد که هنگام بلند شدن، سر خود را مستقیم در امتداد بدن خود نگه دارد. احتمالا در چهارماهگی، کودک شما برای استفاده از روروئک آماده شده است، اما بهتر است هنوز هم با او روی زمین صاف و فرش بازی کنید.پنج تا شش ماهگیدر شش ماهگی، او قادر خواهد بود که سر خود را صاف و محکم نگه دارد و هنگامی که او را هل می دهید تا بنشیند، سر خود را جلوتر می گیرد.مرحله بعد چه خواهد بود؟همینکه کودک شما کنترل مناسبی بر روی سر خود به دست بیاورد، می تواند از حالت درازکش به حالت نشسته تغییر وضعیت دهد، غلت بزند، و چهار دست و پا راه برود. کنترل سر برای بلعیدن غذاهای معمولی و همچنین نشستن بر روی صندلی کودک نیز مهم است.نقش شما چیست؟شما برای تشویق کودک به افزایش مهارت خود در کنترل سر لازم نیست کار خاصی انجام دهید، اما باید مراقب او باشید. خصوصا در ماههای اول پس از تولد، هنگامی که نوزاد را از رختخوابش بیرون می آورید یا می خواهید او را از یک اتاق به اتاق دیگر ببرید، باید کف دست خود را پشت سر و گردن او قرار دهید. هر چند وقت یکبار او را روی شکمش قرار دهید. او سر خود را بالا می آورد تا شما یا اسباب بازیهایش را ببیند، و این به تقویت عضلات گردن او کمک خواهد کرد.از سه تا شش ماهگی، ممکن است بخواهید با حمایت کامل از سر و گردن کودک، او را روی صندلی یا تخت خواب قرار دهید (اطمینان حاصل کنید که کودک به لبه تخت خواب نزدیک نباشد و تمام مدت با او باشید). می توانید بالش زیر بدن او بگذارید، یا اینکه او را روی پای خود قرار دهید به نحوی که سر او در مقابل شکم شما قرار گیرد. او را در نقاط مختلف خانه قرار دهید تا بتواند چیزهای مختلف را ببیند. اطمینان حاصل کنید که او در یک محل امن قرار گرفته است و به لبه مبل، تخت یا هر جای دیگری که ممکن است از آن بیفتد، نزدیک نیست.چه وقت باید نگران شوید؟اگر به نظر می رسد که تا سه ماهگی، هنوز هم کودک شما قادر نیست که اندکی سر خود را بالا بیاورد، در معاینه بعدی این مطلب را به پزشک خود بگویید. مهارتها و توانایی ها در کودکان مختلف، به طور متفاوت رشد می کنند و برخی مهارتها در برخی کودکان سریعتر از سایر کودکان ظاهر شده و پیشرفت می کنند، کنترل سر نیز از این قاعده مستثنی نیست. در ضمن، کودکان نارس این مهارتها و سایر مهارتها را چند ماه دیرتر از همسالان خود یاد می گیرند. در صورتی که نگران هستید، با پزشک خود مشورت کنید.

حرکت به صورت چهار دست و پا به کودک شما کمک می کند که عضلات خود را به اندازه کافی تقویت کند تا برای راه رفتن آماده شوند این اولین کاری است که او به تنهایی برای جستجوی محیط اطراف خود انجام می دهد. به طور معمول، کودک ابتدا یاد می گیرد تا تعادل خود را بر روی دستها و پاها حفظ کند، سپس یاد می گیرد که با حرکت دادن زانوهایش به جلو و عقب، حرکت کند.

چه زمانی این توانایی را بدست می آورد؟

اکثر کودکان در سنین بین 6 تا 10 ماه یاد می گیرند که چهار دست و پا راه بروند. اما بعضی از کودکان هیچ وقت چهار دست و پا راه نمی روند و در عوض، در حالت نشسته حرکت می کنند (در واقع، خودش را روی زمین می کشد)، بر روی شکم خود می لیزند، یا مستقیما تلاش می کنند که بلند شوند، بایستند و نهایتا راه بروند. مهم این است که کودک شما حرکت کند و نحوه حرکت کردن او چندان مهم نیست.

این توانایی چگونه در او ایجاد می شود؟

معمولا پس از اینکه کودک بتواند به تنهایی و بدون کمک والدین بنشیند (که این توانایی در اکثر کودکان بین 6 تا 7 ماهگی ایجاد می شود)، چهار دست و پا راه رفتن را آغاز می کند. بعد از این مرحله، او می تواند سر خود را بالا نگه دارد تا اطراف خود را نگاه کند، و عضله های بازو، پا و پشت او به اندازه کافی قوی هستند که هنگام حرکت، از افتادن او روی زمین جلوگیری کنند.

معمولا طی دوماه، کودک به تدریج یاد خواهد گرفت که از حالت نشسته به حالت چهار دست و پا تغییر وضعیت دهد، و به زودی می فهمد که با کشیده نگه داشتن و حرکت دادن عضلات در حالتی که بدن او به موازات زمین قرار گرفته است، می تواند به جلو و عقب حرکت کند.

بین 9 تا 10 ماهگی، او می فهمد فشاری که از طریق زانوها بر بدن وارد می کند، برای آغاز حرکت کافی است. با افزایش مهارت، او یاد می گیرد که از حالت چهار دست و پا، مستقیما دوباره به حالت نشسته برگردد. او تکنیکهای پیشرفته چهار دست و پا راه رفتن را هم یاد خواهد گرفت: برای جلو رفتن، یکی از دستها و پای طرف دیگر بدن را با هم حرکت می دهد، به جای آنکه دست و پایی را که در یک طرف بدن قرار گرفته اند با همدیگر حرکت دهد. پس از آن، تنها تمرین است که حرکتهای او را کامل تر می کند. مراقب او باشید و به او کمک کنید تا در یک سالگی بتواند به خوبی روی چهار دست و پا راه برود.

اگر کودک شما به جای جلو رفتن، چهار دست و پا عقب می رود، یا در حالت نشسته حرکت می کند (در واقع، خودش را روی زمین می کشد: یک پا را جلو و یک دست را عقب می گذارد، و خود را به جلو می کشد) ، یا اصلا چهار دست و پا راه نرفته بلکه مستقیما تلاش می کند روی دو پا راه برود، نگران نباشید. اگر او حرکت کند (نوع حرکت کردن مهم نیست)، نشانه سالم بودن او است.

مرحله بعد چه خواهد بود؟

پس از اینکه کودک شما یاد گرفت به خوبی روی چهار دست و پا راه برود، تنها یک مرحله دیگر تا حرکت کامل او باقی مانده است: راه رفتن روی دو پا. برای کسب این توانایی، به زودی خواهید دید که او به محض اینکه بتواند دست خود را به چیزی بگیرد، تلاش خواهد کرد تا خود را بالا بکشد، چه این چیز پایه صندلی باشد یا پای مادربزرگش! هنگامی که احساس کند هنگام ایستادن بر روی دو پا تعادل دارد، آماده می شود که روی پای خود (بدون کمک دیگران) بایستد و با گرفتن اشیا اطراف، کمی راه برود. پس از آن، تنها زمان و تمرین است که موجب خواهد شد توانایی او افزایش پیدا کند: راه رفتن، دویدن، پریدن و جهیدن!

نقش شما چیست؟

همانند نقشی که در افزایش مهارتهای دیگر کودک (از قبیل گرفتن اشیا مختلف) داشته اید، بهترین راه برای تشویق کودک به چهار دست و پا راه رفتن، قرار دادن اسباب بازیها یا سایر اشیا مورد علاقه او (حتی خودتان) در دسترس کودک است. همچنین شما می توانید بالش، کوسن یا جعبه هایی را به عنوان مانع در مسیر او قرار دهید، تا او تلاش کند از این موانع بگذرد. این کار به افزایش اعتماد به نفس، سرعت و چابکی او منجر می شود. فقط نباید او را تنها بگذارید؛ اگر او زیر یک بالش یا در یک جعبه گیر بیفتد، حتما خواهد ترسید و حتی ممکن است در معرض خطر خفگی نیز قرار بگیرد.

کودکی که چهار دست و پا حرکت می کند، ممکن است شیطنتهای زیادی انجام دهد و دردسر ساز باشد. پس اطمینان حاصل کنید که خانه شما برای کودک ایمن است (اشیا خطرناک در دسترس او قرار ندارند) و خصوصا درباره درهای خانه که به راه پله ها منتهی می شوند مراقبت زیادی به عمل بیاورید. مطمئنا کودک شما مایل خواهد بود تا این راه پله ها را نیز بکاود، که البته این کار برای او همانند فتح قله اورست است! اما این کار ممکن است برای او بسیار خطرناک باشد، پس تا زمانی که مطمئن نشده اید کودک شما مهارت کافی برای این کار دارد (معمولا تا 12 ماهگی)، از رفتن او به سمت پله ها جلوگیری کنید. حتی پس از آن نیز باید هنگام حرکت کودک بر روی پله ها، از نزدیک از او مراقبت کنید.

هنوز لازم نیست که برای کودک خود کفش بخرید. معمولا پیش از زمانی که کودک بتواند به خوبی راه برود، نیازی به استفاده از کفش نخواهد داشت.

چه وقت باید نگران شوید؟

مهارتها و توانایی ها در کودکان مختلف، به طور متفاوت رشد می کنند و برخی مهارتها در برخی کودکان سریعتر از سایر کودکان ظاهر شده و پیشرفت می کنند. اما اگر کودک شما بعد از یک سال زندگی، هیچ علاقه ای به حرکت کردن از خود نشان نداده است (به صورت خزیدن، چهار دست و پا راه رفتن، غلت خوردن یا خود را به جلو و عقب کشیدن)، تلاش نکرده است که دستها و پاهای خود را هماهنگ با یکدیگر حرکت دهد، یا یاد نگرفته است که چگونه از هر دو دست و دو پای خود به طور متعادل استفاده کند، این موضوع را حتما با پزشک وی در میان بگذارید. به خاطر داشته باشید که کودکان نارس، این مهارتها و سایر مهارتها را چند ماه دیرتر از همسالان خود، بدست می آورند.