یائسگی یک تغییر فیزیکی است که بدن شما در پایان سالهای باروری تحمل میکند. هنگامی که وارد یائسگی میشوید، دیگر احتمال بارداری وجود ندارد. در این مقاله درباره فواید یائسگی و چگونگی گذراندن این دوران صحبت میکنیم.
گرگرفتگی، نوسانات خلقی، افزایش وزن، میل جنسی کم و درد در رابطه جنسی، جزو اولین علائمی هستند که وقتی به یائسگی فکر میکنید به ذهنتان خطور میکند؟ این احتمال وجود دارد که پاسختان مثبت باشد.
هر زن، یائسگی را به طور متفاوتی تجربه میکند، اما معمولا زمانی که او در 40 یا 50سالگی است، این علائم شروع میشود.
بسیاری از زنان یائسگی را چیزی معادل این میدانند که زندگی در حال پایان یافتن است. اما اینطور نیست، شما هنوز حدود نیمی از عمر خود، شاید هم بیشتر را در پیش دارید.
علائم یائسگی
در ماهها یا سالهای منتهی به یائسگی (پیشیائسگی)، ممکن است این علائم و نشانهها را تجربه کنید:
- پریودهای نامنظم
- خشکی واژن
- گرگرفتگی
- لرز
- عرق شبانه
- مشکلات خواب
- تغییرات خلق و خو
- افزایش وزن و کاهش متابولیسم
- موهای نازک و خشکی پوست
- از دست دادن پری سینه
علائم و نشانهها از جمله تغییر در قاعدگی میتواند در بین زنان متفاوت باشد. به احتمال زیاد، قبل از پایان دورههای قاعدگی، بینظمیهایی را تجربه خواهید کرد.
پرش پریود در دوران پیش از یائسگی، رایج و مورد انتظار است. اغلب، دورههایقاعدگی یک ماه از بین میرود و بازمیگردد، یا چندین ماه از بین میرود و سپس دوباره چرخههای ماهانه برای چند ماه شروع میشود.
پرش پریود در دوران پیش از یائسگی، رایج و مورد انتظار است. اغلب، دورههایقاعدگی یک ماه از بین میرود و بازمیگردد، یا چندین ماه از بین میرود و سپس دوباره چرخههای ماهانه برای چند ماه شروع میشود. پریودها معمولا در چرخههای کوتاهتر اتفاق میافتند، بنابراین به هم نزدیکتر هستند.
اما این نکته را به خاطر داشته باشید که با وجود پریودهای نامنظم، بارداری امکانپذیر است. اگر قاعدگی را رد کردهاید، اما مطمئن نیستید که دوران یائسگی را شروع کردهاید، آزمایش بارداری را در نظر بگیرید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
برای مراقبتهای بهداشتی پیشگیرانه و هر گونه نگرانی پزشکی، مرتبا با پزشک خود ملاقات کنید. در طول و بعد از یائسگی به این ویزیتها ادامه دهید.
مراقبتهای بهداشتی پیشگیرانه با افزایش سن ممکن است شامل آزمایشهای غربالگری توصیهشده مانند کولونوسکوپی، ماموگرافی و غربالگری تریگلیسیرید باشد.
پزشک شما ممکن است آزمایشها و معاینات دیگری را هم توصیه کند، از جمله آزمایش تیروئید در صورت داشتن سابقه تیروئید، و معاینه سینه و لگن.
اگر بعد از یائسگی خونریزی از واژن دارید، همیشه به دنبال مشاوره پزشکی باشید.
علل یائسگی چیست؟
یائسگی میتواند ناشی از این موارد باشد:
1- کاهش طبیعی هورمونهای تولید مثل
با نزدیک شدن به اواخر دهه 30زندگی، تخمدانهای شما شروع به تولید استروژن و پروژسترون کمتری میکنند (هورمونهایی که قاعدگی را تنظیم میکنند) و باروری شما کاهش مییابد.
در 40سالگی، دورههای قاعدگیتان ممکن است طولانیتر یا کوتاهتر، سنگینتر یا سبکتر و کم و بیش مکرر شود، تا اینکه در نهایت – به طور متوسط تا سن 51سالگی – تخمدانهای شما ترشح تخمک را متوقف کنند و دیگر پریود نمیشوید.
2- جراحیای که تخمدانها را خارج میکند (اووفورکتومی)
تخمدانهای شما هورمونهایی از جمله استروژن و پروژسترون تولید میکنند که چرخه قاعدگی را تنظیم میکنند. جراحی برای برداشتن تخمدانها باعث یائسگی فوری میشود. دوره های شما متوقف میشود و احتمالا گرگرفتگی خواهید داشت و سایر علائم و نشانههای یائسگی را تجربه خواهید کرد.
علائم و نشانهها میتوانند شدید باشند، چون تغییرات هورمونی به طور ناگهانی و نه تدریجی در طی چندین سال رخ میدهد.
جراحیای که رحم شما را برمیدارد معمولا باعث یائسگی فوری نمیشود. اگر چه دیگر پریود نمیشوید، تخمدان های شما همچنان تخمکها را آزاد و استروژن و پروژسترون تولید میکنند.
3- شیمیدرمانی و پرتودرمانی
این درمانهای سرطان میتوانند باعث یائسگی شوند و علائمی مانند گرگرفتگی در طول دوره درمان یا مدت کوتاهی پس از آن را ایجاد کنند.
درمانهای سرطان میتوانند باعث یائسگی شوند و علائمی مانند گرگرفتگی در طول دوره درمان یا مدت کوتاهی پس از آن را ایجاد کنند.
توقف قاعدگی (و باروری) همیشه پس از شیمیدرمانی، دائمی نیست، بنابراین اقدامات کنترل بارداری را همچنان مد نظر قرار دهید.
پرتودرمانی تنها در صورتی بر عملکرد تخمدان تاثیر میگذارد که پرتو به سمت تخمدانها باشد. پرتودرمانی سایر قسمتهای بدن مانند بافت سینه یا سر و گردن، تاثیری بر یائسگی نخواهد داشت.
4- نارسایی اولیه تخمدان
حدود 1درصد از زنان، یائسگی را قبل از 40سالگی تجربه میکنند (یائسگی زودرس). یائسگی زودرس ممکن است ناشی از نارسایی تخمدانها در تولید سطوح طبیعی هورمونهای تولید مثلی باشد (نارسایی اولیه تخمدان) که به علت عوامل ژنتیکی یا بیماری خودایمنی است.
اما اغلب هیچ دلیلی برای یائسگی زودرس نمیتوان یافت. برای این زنان، معمولا هورموندرمانی حداقل تا سن طبیعی یائسگی به منظور محافظت از مغز، قلب و استخوانها توصیه میشود.
عوارض یائسگی
پس از یائسگی، خطر ابتلا به برخی بیماریها در شما افزایش مییابد.
1- بیماری قلبی و عروقی
هنگامی که سطح استروژن شما کاهش مییابد، خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی افزایش مییابد. بیماری قلبی، علت اصلی مرگ و میر در زنان و همچنین مردان است.
بنابراین مهم است که به طور منظم ورزش کنید، رژیم غذایی سالم داشته باشید و وزن طبیعی خود را حفظ کنید. از پزشک خود در مورد نحوه محافظت از قلب خود راهنمایی بخواهید.
2- پوکی استخوان
این وضعیت باعث میشود استخوانها شکننده و ضعیف شوند و خطر شکستگی استخوان افزایش مییابد. در چند سال اول پس از یائسگی، ممکن است تراکم استخوان را به سرعت از دست بدهید و خطر پوکی استخوان افزایش یابد.
زنان یائسه مبتلا به پوکی استخوان بهویژه در معرض شکستگی ستون فقرات، لگن و مچ دست خود هستند.
3- بیاختیاری ادرار
همانطور که بافتهای واژن و مجرای ادرار شما خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهند، ممکن است تمایل مکرر، ناگهانی و شدید برای ادرار کردن به دنبال آن از دست دادن غیرارادی ادرار (بیاختیاری فوری)، یا نشت ادرار همراه با سرفه، خنده یا بلند کردن اجسام (بیاختیاری استرسی) را تجربه کنید.
ممکن است بیشتر اوقات دچار عفونت ادراری شوید.
تقویت عضلات کف لگن با تمرینات کگل و استفاده از استروژن موضعی واژینال میتواند به تسکین علائم بیاختیاری کمک کند. هورموندرمانی همچنین ممکن است یک گزینه درمانی موثر برای تغییرات دستگاه ادراری یائسگی و تغییرات واژن باشد.
4- عملکرد جنسی
خشکی واژن ناشی از کاهش تولید رطوبت و از دست دادن خاصیت ارتجاعی میتواند باعث ناراحتی و خونریزی خفیف در طول رابطه جنسی شود. همچنین، کاهش حس ممکن است میل شما به فعالیت جنسی را کاهش دهد.
مرطوبکنندهها و روانکنندههای واژن مبتنی بر آب ممکن است کمک کنند. اگر روانکننده واژن کافی نباشد، بسیاری از زنان از استفاده از درمان موضعی استروژن واژینال که به صورت کرم، قرص یا حلقه واژینال موجود است، سود میبرند.
5- افزایش وزن
بسیاری از زنان در دوران یائسگی و پس از یائسگی وزن اضافه میکنند چون متابولیسم بدن کند میشود. شاید لازم باشد کمتر غذا بخورید و بیشتر ورزش کنید تا وزن فعلی خود را حفظ کنید.
فواید یائسگی چیست؟
بر کسی پوشیده نیست که یائسگی میتواند علائم ناخوشایندی را به همراه داشته باشد. اما این تغییر بیولوژیکی طبیعی فقط مختص چیزهای بد نیست. امروز، میخواهیم به برخی از فواید یائسگی که اغلب نادیده گرفته میشوند نگاهی بیندازیم.
1- دیگر دورههای قاعدگی وجود ندارد
دوره قاعدگی شما هر ماه اتفاق میافتد که از بلوغ شروع میشود و تا یائسگی ادامه دارد. قاعدگی به طور متوسط حدود 500دوره در طول زندگی شما است.
هنگامی که وارد یائسگی میشوید، تخمدانهای شما تولید تخمک را متوقف میکنند. این کار چرخه قاعدگی و دوره ماهیانه شما را متوقف میکند. دیگر نیازی به خرید تامپون یا پد نیست و دیگر خطر خونریزی یا لکهبینی غیرمنتظره وجود ندارد.
بهعلاوه، شما دیگر نمیتوانید باردار شوید. برای بسیاری از زنان، این بدان معناست که میتوانند بدون نگرانی در مورد بارداری تصادفی، رابطه جنسی لذتبخش داشته باشند.
2- دیگر عوارض جانبی چرخه قاعدگی وجود ندارد
قاعدگی باعث تغییرات هورمونی در بدن و باعث ایجاد طیف وسیعی از علائم دردناک برای بسیاری از زنان میشود. زمانی که قاعدگی شما متوقف میشود، نوسانات هورمونی هم توقف مییابد.
سندرم پیش از قاعدگی (PMS) تقریبا 90درصد از زنان را تحت تاثیر قرار میدهد و علائم آن شامل نفخ، بدخلقی و سردرد است.
در واقع، نزدیک به 60درصد از زنانی که سردردهای میگرنی مزمن را تجربه میکنند، از میگرن قاعدگی رنج میبرند. سطح استروژن و پروژسترون قبل از دوره قاعدگی شما کاهش مییابد و برای بسیاری از زنان باعث سردرد میشود. اگر در طول سالهای باروری خود دچار سردردهای میگرنی قاعدگی شدهاید، ممکن است متوجه شوید که این سردردها بعد از یائسگی متوقف میشود چون سطح هورمونهای شما دیگر نوسان نمیکند.
3- درد لگن کمتر
درد لگن، یکی از شکایات رایج زنان در سنین باروری است. علل آن از حاملگی خارج از رحم و سقط جنین گرفته تا کیست، فیبروم و دردهای قاعدگی متغیر است. درد همراه با تخمکگذاری و خونریزی شدید قاعدگی با قطع قاعدگی کاهش مییابد.
فیبرومهای رحمی، تومورهای خوشخیمی هستند که اغلب زمانی که سطح استروژن بالا باشد، مانند دوران بارداری و یائسگی، ایجاد میشوند. فیبرومها میتوانند باعث لکهبینی و درد شکم شوند، اما با ورود به یائسگی شروع به کوچک شدن میکنند و علائم کاهش مییابد.
4- نگاهی تازه به زندگی
غیرعادی نیست که در سالهای پس از یائسگی، نیروی تازهای را برای زندگی تجربه کنید. مارگارت مید، که یک انسانشناس در دهه 1950 بود، از این پدیده به عنوان «شور پس از یائسگی» یاد کرد.
چرخه قاعدگی ماهانه شما از نظر عاطفی و جسمی سخت است. رهایی از فشار ناشی از سالهای باروری همراه با یائسگی به بسیاری از زنان حسی جدید از توانمندی و عزت نفس میدهد.
زنان انرژی بیشتری برای تمرکز روی خود دارند و از این فرصت برای زندگی، روابط و اهداف خود برای آینده استفاده میکنند. در واقع، مطالعات نشان میدهد که خوشبینی زمانی که به دهه ۵۰سالگی خود برسید افزایش مییابد.
