دسته: بارداری و زایمان

نی‌نی سایت: طی سال‌های ازدواجم و حتی قبل از آن، زوج‌های جوان زیادی از اقوام و آشناهای دور و نزدیک را دیدم که بعد از بچه‌دار شدن با یک معضل مشترک دسته و پنجه نرم می‌کنند؛ خواب شبانه و ماجرای تختخواب. زوج‌های جوانی که مدتی از ازدواج‌شان می‌گذرد و تختخواب‌شان مزاحم یا میهمان نداشته، با آمدن نی‌نی واقعا با یک معضل روبه‌رو می‌شوند. مخصوصا اگر مثل ما قدمت ازدواج‌شان بالا باشد و هفت سال راحت و بی‌دغدغه کنار هم شب را صبح کرده باشند.
همیشه با خودم می‌گفتم این زن‌ها چقدر دل گنده‌اند! درست است که بچه رسیدگی می‌خواهد و نیاز به مراقبت دارد ولی پاسداری و نگهداری از فرزند اصلی و بزرگ‌تر یعنی همان جناب همسر هم خیلی مهم است. آخر مگر می‌شود فقط به نوزاد توجه کرد و ماه‌ها روی تختخواب کنار خود خواباند؟! پس شوهر آدم چکار کند! بی‌تعارف، آن هم در این جامعه صد رنگ و لعاب که تا از مردت غافل بشوی، دیگری دستی به سر و گوشش می‌کشد. خب بالاخره آن مرد بیچاره‌ای که بچه‌دار شده، قرار نیست زن و توجه و تختخواب خودش را به یکباره و یکهویی از دست بدهد. آن وقت هی می‌گویند چرا مردها بعد از بچه‌دار شدن به کودک نورسیده حسادت می‌کنند یا چرا از خانه فراری می‌شوند و هزار چرای دیگر….

خلاصه من هم قبل از تولد نوزاد دلبندمان کلی افکار مدرن و پست مدرن داشتم و همه جا هم در بوق و کرنا می‌کردم، اگر ما بچه‌دار شویم امکان ندارد که جای پدرش را به او بدهم؛ رسیدگی به او جای خود را دارد ولی همسرم جایش محفوظ است. نوزاد را باید خیلی زود جدا خواباند تا هم عادت نکند و جدا کردنش مصیبت عظمی نشود و هم مرد بیچاره آواره این اتاق و آن اتاق نباشد و همیشه می‌گفتم من روحیه چسبیدن بیمارگونه به کودکم را آن طور که خیلی از زن‌ها دارند، ندارم. البته من واقعا به این صحبت‌ها اعتقاد داشتم و فقط شعار نمی‌دادم. تا اینکه بالاخره دست سرنوشت گردونه را به نام ما چرخاند و نوبت‌مان شد و پسر کوچولوی ناز ما هم به دنیا آمد.
به شکل طبیعی تا 40 روز که زوج‌های جوان در شرف هماهنگ شدن با شرایط جدید هستند و کسی زیاد به تختخواب و حالا چه می‌شود، فکر نمی‌کند. به ویژه اگر سزارین کرده باشی و درد بعد از آن و اینکه اکثر زنان جوان اگر با پدر و مادر خود در یک شهر زندگی کنند، مثل من، تا روز 40روز بعد از زایمان منزل پدر تشریف دارند یا آنها منزل داماد هستند و مراسم‌های مختلف دید و بازدید و ولیمه و 10 روزه حمام و کلی مسایل دیگر. ماجرا از وقتی شروع می‌شود که زن و شوهر بالاخره در منزل خود تنها می‌شوند، البته این‌بار با یک میهمان کوچولو.
داستان ما از اینجا به بعد برعکس داستان‌های معمول مربوط به این ماجراهاست. بنده کاملا به حرف‌هایی که زده بودم، پایبند بوده و اجرا هم کردم و از این نظر هیچ مشکلی هم پیش نیامد. همه نزدیکان و حتی مادرم همیشه می‌گفتند تا بچه‌دار نشوی و در شرایط قرار نگیری، نمی‌شود از این شعارها داد؛ “حالا صبر کن ببینیم تو اون یک ذره بچه رو از خودت یک دقیقه جدا می‌کنی…”. ولی من مخالف بودم، چون دوست داشتن بچه با غیر منطقی بودن خیلی فرق می‌کند. به ویژه که قبل از بارداری چند نمونه موفق هم بین دوستانم که هم سن و سال ما بودند، دیده بودم. به جز تختخواب چوبی که در اتاق سام است و نمی‌شود نوزاد به آن کوچکی را تنها در اتاق دیگری روی آن رها کرد، گهواره‌ای تهیه کردیم و پایین اتاق خودمان گذاشتیم. روز چهلم که تمام شد، من تشک و لحاف سایز نوزاد و ملحفه‌های عکس‌دار خوشگلی تهیه کردم و پسرم را از روز حدودا چهل و پنجم پایین اتاق خودمان، در گهواره‌اش خواباندم که انصافا هم خیلی نرم و گرم و راحت بود. به همسرم هم گفتم: “عزیزم دیگه آوارگی بسه، اینجوری که نمی‌شه، این بچه از این به بعد مال ماست و جایی نمی‌ره. حرف یکی، دو روز که نیست!”
ولی به خاطر نگرانی‌های معمول برای نوزاد و اینکه ممکن بود صدایش را که بیدار می‌شد برای شیر خوردن، دیر بشنوم، ترجیح دادم اتاقش را جدا نکنم. خلاصه اینکه همسر جان ما هم کلی ذوق کرد و بعد از مدت‌ها روی زمین و کاناپه خوابیدن با یک عالمه آمال و آرزو و خوشحالی که دوباره صاحب اتاق و تختخوابش شده، برای شب اول پا به اتاق گذاشت. هنوز وقتی یادم می‌آید کلی می‌خندم. حسابی دلمان برای روزگار سابق تنگ شده بود و در کنار و آغوش هم خوابیدیم. نیم ساعت نگذشته بود که شوهرم خوابش سنگین شد و صدای بلدوزر مانندی در اتاق پیچید. من که هنوز خوب خوابم نبرده بود، از جا پریدم. یک نگاه به شوهرم می‌کردم، یک نگاه به سامی که با هر صدای خروپف پدرش که مدام بالاتر می‌رفت، تکان شدیدتری می‌خورد، تا بالاخره بیدار شد و زد زیر گریه. همسرم از خواب پرید و گفت: چی شده! منم جواب دادم هیچی، عزیزم خیلی وحشتناک تر از قبل خرناس می‌کشی. بچه زهرترک شد. سام را دوباره خواباندم و خوابیدیم، اما چه خوابیدنی؛ تا خود صبح هر یک ربع، با دست و ناز و نوازش و گاهی که کار بیخ پیدا می‌کرد، با تکان‌های شدید، کارم بیدار کردن همسرم شده بود. برای اینکه جابه‌جا شود تا شاید فرجی شده و صدایش پایین بیاید. اما هیچ فایده‌ای نداشت. این ماجرا سه شب متوالی تکرار شد. درست است که پسر ما از همان حدود چهلم به بعد شب‌ها خوب می‌خوابد ولی با صدای ناهنجاری که در یک اتاق می‌پیچد مسلما نمی‌شود درست و حسابی خوابید. آن هم نه یک خروپف معمولی، طوری که گاهی خودش از ترس به هوا می‌پرد و بیدار می‌شود، وای به حال دیگران. در آن سه شب هر سه نفرمان تا صبح خواب و بیدار بودیم و مستاصل که چه کنیم! همسرم که خواب شب برایش خیلی مهم است، از بیدار کردن‌های مکررم و گریه‌های سام که با صدای او بیدار می‌شد، دیوانه شده بود و من هم کلافه از اینکه نوزاد بیچاره می‌خوابد ولی به خاطر این معضل من نمی‌توانستم بخوابم و دایم خسته و نگران از بیدار شدن سام بودم و اصلا نمی‌دانستم چه کنم. تا اینکه شب چهارم همسرم تشک و پتویی برداشت و برد وسط پذیرایی پهن کرد. به من گفت این وضعیت را نمی‌شود ادامه داد، صدای من باعث شده هیچ کدام‌مان نتوانیم بخوابیم، پس بهتر است من فعلا جدا بخوابم. از آن شب تا به امروز که سامی به شش ماهگی نزدیک می‌شود، هنوز من و سامی جداگانه در اتاق ما می‌خوابیم و همسرم در پذیرایی. علت جدایی ما هم وابستگی این کوچولو به من نیست، خروپف‌های بلند و کشدار و بسامدی همسرم است که راه حلی هم برایش نداریم. بدی این ماجرا و جدا خوابیدن زن و شوهر، عادت کردن به این شرایط است. چند روز پیش هم پیشنهاد دادم که اتاقش را جدا کنم، ولی همسرم نگران است و می‌گوید حالا که شروع به غلتیدن کرده، ممکن است در خواب خطرناک باشد و اگر از تو دور باشد، ممکن است صدای خش خش و دست پا زدنش را نشنوی و دیر بیدار شوی. بنابراین مشکل ما فعلا پا بر جاست ولی دلایلش با دلایل معمول دیگر زوج‌ها کمی متفاوت است.

مامان سامی

بیا نی نی: بی خوابی و بدخوابی مشکل تعداد زیادی از کودکان است که ممکن است بعد از چند ماه برطرف شود اما خواب پریشی مشکلی است که برای آن دلایل زیادی وجود دارد و باید به آن توجه کرد. دکتر ریوار نظری که در رشته‌ی روانشناسی بالینی تحصیل کرده ­اند در خصوص خواب پریشی به نکاتی اشاره می­ کنند که در ادامه می‌خوانید.
بی خوابی شبانه
عوامل بسیاری وجود دارد که در دیر به خواب رفتن کودکان نقش دارد که شما باید برای حفظ سلامت فرزندتان دلیل آن را کشف و نسبت به رفع آن اقدام کنید. اغلب شیرخواران وقتی شب هنگام بیدار می­ شوند گریه می­ کنند و نیازمند حمایت والدین برای دوباره خوابیدن هستند ولی این حالت از حدود 1 سالگی به بعد تقریبا به کم ترین میزان خواهد رسید.
هر بی خوابی اختلال نیست
یک باور اشتباه این است که خواب نوزاد باید در سن 6 ماهگی  طبیعی و متناسب یا رشد جسمی و روانی باشد، بنابراین اگر کودک در طول شب نمی‌خوابد حتما دچار اختلال است. فقط زمانی می‌توان گفت نوزاد اختلال خواب دارد که اقدامات لازم انجام شود ولی مشکل خواب برطرف نشود.
الگوی خواب نوزادان با افراد بزرگسال متفاوت است و همین تفاوت محدودیت‌هایی پیش پای ما می­گذارد. برای مثال یک نوزاد کشش خواب 8 ساعته را ندارد و نیازهای فیزیولوژیک نوزادان با ما متفاوت است. به همین دلیل ما نمی ­توانیم رویکردی که به خواب یک نوجوان داریم را به نوزاد هم داشته باشیم.
الگوی خواب کودک را بشناسید
نباید قبل از زمانی که کودک خوابش می ­آید سعی کنیم او را بخوابانیم. به همین منوال نباید کودک را دیر به رختخواب برد چون هردوی این حالت‌ها منجر به آشفتگی خواب کودک می شود. باید به مرور یک الگوی خواب منظم را در کودک پیاده کنیم چرا که  اغلب نوزادان از مشکلات مربوط به ریتم خواب رنج می­ برند.
اگر کودک شما به خواب بعد از ظهر عادت دارد ، معمولا بیدار شدن‌های شبانه ­اش توجیه می­ شود. گاهی اوقات علت مختل شدن خواب کودک گرسنگی است، البته سن کودک و نحوه‌ی تغذیه در این مورد تاثیر گذار است مثلا نوزادان کم‌سن‌تر نیاز ویژه به شیر مادر دارند با این حال شما می‌توانید با تغذیه­ ی نوزاد از حدود ساعت 10 شب و یک‌بار هم در طول نیمه شب شانس خواب آرام‌تری را برای نوزاد و خودتان فراهم کنید.

شیرخشکی­ ها کمتر بیدار می­ شوند
مطالعات متعددی نشان داده که شب بیدار شدن‌ها در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می­ شوند بیشتر از نوزادانی است که با شیر خشک تغذیه می­ شوند. شب بیدار شدن ها به نوعی در کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند طبیعی است. بنابراین اگر یک کودک با شیر مادر تغذیه می­ شود ممکن است شب­ ها چند مرتبه از خواب بیدار شود و باعث ناراحتی پدر و مادر شود، اما باید بدانید که به آن معنا نیست که شما دارید کار اشتباهی انجام می‌دهید، بلکه بهترین شیر برای رشد کودک همین شیر مادر است و رشد خوب کودک­تان سختی­ هایی دارد که باید تحمل کنید.
عادت کنید
زمانی که نوزاد از 4 ماهگی می­ گذرد و هنوز شب­ ها بیدار می­ شود پدر و مادرها فکر می­کنند که این شیرخوار گریه کردن در هنگام شب را یاد گرفته است. این شیرخواران وقتی که در آغوش گرفته می‌شوند به سرعت آرام می­ شوند. بعضی­ از کارشناسان بر این باور هستند که علت تداوم این وضعیت امتیازاتی است که والدین به شیرخواران می­ دهند و ناخودآگاه آن­ها را به ادامه­ ی بیدار شدن تشویق می­ کنند.
جهت حل این مشکل یک رویکرد این است که والدین به فواصل طولانی­ تری نسبت به گریه کودک بی­ توجه باشند یا اصلا به گریه­ های او اعتنا نکنند. هر دو روش ممکن است که برای چند شب سخت باشد ولی در نهایت شیرخوار یاد خواهد گرفت که خودش دوباره بخوابد. والدین به جای برطرف کردن این گریه­ ها و گشتن دنبال راه­ های متعدد سعی کنند با این روند که طبیعی هست عادت کنند تا زمانی برسد که این مشکل حل شود.
توصیه­ ها را جدی بگیرید
نوزادان زیر 6 ماه کاندیدهای خوبی برای برنامه‌های آموزش خواب هستند. در طول روز مطمئن شوید که نوزاد در معرض نور روز و فعالیت­های روزانه قرار گرفته است. سعی کنید شب­ ها از فعالیت­ های کودک بکاهید و او را به سمت منفعل بودن ببرید.
شرایط را برای آرام شدن و خواب آلودگی فراهم کنید مثلا لالایی بخوانید، داستان بگویید و نوزاد را ماساژ بدهید، شواهد علمی نشاد داده که ماساژ و نوازش نوزاد باعث بالا رفتن ملاتونین(هورمون تنظیم خواب) در شب می­ شود. برای اغلب نوزادان حمام کردن می­ تواند به خواب آرام ­تر کمک کند البته بعضی از نوزادان به حمام واکنش هیجانی نشان می­ دهند و ممکن است حتی دیرتر بخوابند بهتر است اگر کودک شما این حالت را دارد شب‌ها او را به حمام نبرید.
در نهایت قبل خواب نوزاد را تغذیه کنید، نور اتاق کودک را تنظیم کنید، میزان سر و صدا و آلودگی‌های صوتی را کاهش بدهید و تا حد امکان از جابجایی و تکان دادن نوزاد خودداری کنید. همه­ ی اینها به شما کمک می­کند تا خواب خوبی را برای نوزاد­تان رقم بزنید.