دسته: بارداری و تولد

مصرف هویج همیشه مفید است، اما در دوران بارداری این سبزی چند منظوره عمل می کند. هویج هم برای سلامتی زن باردار مفید است و هم به رشد جنین کمک می کند. اما هویج چه نقشی در سلامتی جنین و مادر دارد؟ مصرف چه اندازه هویج در دوران بارداری مجاز است؟

نقش هویج در سلامتی مادر و جنین

هویج سرشار از ویتامین های مفید و املاحی است که هر زن باردار در این دوران باید دریافت کند. هویج یک تنه می تواند سپر بلای زنان در دوران بارداری باشد.مثلا:

• از گرفتگی عضلات جلوگیری می‌کند

بعضی از زنان باردار در این دوران دچار گرفتگی عضلات می شوند، پتاسیم موجود در هویج از گرفتگی عضلات در دوران بارداری جلوگیری می کند. اگر میزان پتاسیم در بدن کافی باشد، گرفتگی عضلات رخ نمی دهد و عضله به خوبی کار می‌کند.
 

 

• به رشد سلولی جنین کمک می کند

هویج حاوی بتاکاروتن است که در کبد به ویتامین A تبدیل می‌شود. این ویتامین فواید زیادر در دوران بارداری دارد. ویتامین آ به رشد سلولی درست جنین کمک می کند. همچنین این ویتامین باعث تقویت جفت جنین می شود.

• از بیماری ها در دوران بارداری جلوگیری می کند

هویج حاوی آنتی‌اکسیدان‌هایی است که از زن‌های باردار در برابر سرطان‌ها و بیماری‌های قلبی عروقی مراقبت می‌کند. ویتامین E و بتاکاروتن از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی هویج است ، این ترکیبات به خنثی کردن رادیکال‌های آزاد که عامل بیماری‌های قلبی عروقی و بیماری‌های گوارشی هستند کمک می‌کنند. خوردن هویج در دوران بارداری باعث تقویت سیستم ایمنی بدن در برابر اثرات رادیکال‌های آزاد می‌شود.ویتامین ث موجود در هویج مکانیزم دفاعی در برابر عفونت را تقویت می کند. این ویتامین می‌تواند در دوران بارداری، از عفونت جنین نیز جلوگیری می کند. همچنین ویتامین ث موجود در هویج با جذب آهن در بارداری، از کم خونی جلوگیری می کند. اگر آهن به خوبی جذب شود، تشکیل سلول‌های خونی بیشتر می شود و مشکل کم خونی اتفاق نمی افتد.

• به درمان اسهال کمک می کند

بعضی از زنان باردار دچار اسهالهای مداوم می شوند، خوردن هویج پخته می تواند گزینه خوبی برای درمان اسهال باشد.
هورمونها را تنظیم می کند
هویج میزان بالایی ید دارد. ید یک ماده معدنی است که روی دستگاه درون‌ریز تاثیر مثبتی دارد. این ماده باعث بهبود عملکرد هورمون‌های تیروئیدی می‌شود که در رشد جنین نقش دارد.

•  به رشد سیستم عصبی جنین کمک می‌کند

ویتامین B و به ویژه ویتامین B۶ موجود در هویج به رشد مغز و سیستم عصبی جنین کمک می کند و جلوی نقص لوله عصبی در جنین را می گیرد.

• به رشد استخوانهای جنین کمک می کند

جنین برای رشد استخوانهایش به کلسیم نیاز دارد. کلسیم موجود در هویج به رشد استخوان‌ها و دندان‌های جنین کمک کرده و سلامت استخوان مادر را حفظ می‌کند. همچنین هویج حاوی منگنز هم هست، منگنز، ماده معدنی ضروری برای رشد استخوان و غضروف در دوران بارداری است.

• یبوست بارداری را درمان می کند

یکی از شایع ترین مشکلات زنان در بارداری یبوست است.هویج خام مقدار زیادی فیبر دارد. مصرف هویج در دوران بارداری به تنظیم گوارش کمک می کند . هویج به دلیل دارا بودن املاحی مثل سدیم، پتاسیم و ویتامین B باعث بهبود مشکلات معده و کنترل حالت اسیدی آن می‌شود.

خوردن هویج در دوران بارداری ضرر هم دارد؟

با اینکه هویج پر از خاصیت است اما اگر به اندازه لازم و بیش از حد نیاز بدن مصرف شود، مضر و حتی می‌تواند خطرناک باشد.کارشناسان توصیه می‌کنند این سبزی پر خاصیت را با تجویز پزشک و به میزانی که برای برنامه غذایی شما در نظر گرفته شده است، مصرف کنید.

• مصرف زیاد هویج ممکن است باعث حساسیت و واکنش های آلرژیک شود. سردردهای شدید، تهوع از نشانه‌های مصرف بیش از حد هویج است.
• هویج نارنجی رنگ است اگر مصرف آن بیش از حد باشد، ممکن است رنگ پوست زرد و یا نارنجی شود. هویج حاوی ماده ای به نام کارتوئن است که ممکن است باعث ایجاد یک بیماری پوستی به نام کاروتن خونی شود.
•  اگر بدن ویتامین آ را بیشتر از نیازش دریافت کند، ممکن است در رشد جنین اختلالاتی پیش بیاید.
• مصرف زیاد هویج برای زنان بارداری که عفونت دستگاه گوارش دارند اصلا مفید نیست.

شاید فکر کنید لاک زدن در بارداری یا پاک کردن لاک در بارداری خطرناک است اما تا زمانی که شما مراقب باشید، لاک زدن و پاک کردن لاک در بارداری مشکلی ندارد.
اگر شما فقط می‌خواهید ناخن‌هایتان را با لاک معمولی زیباتر کنید، هیچ مشکلی وجود ندارد. با این حال، بهتر است درباره مواد شیمیایی موجود در لاک بیشتر بدانید چراکه اگر همیشه در معرض این مواد باشید، خطرناک است. رایج‌ترین مواد شیمیایی موجود در لاک ناخن DBP (دیبوتیل فتالات)، فرمالدئید و تولوئن هستند.
DBP می‌تواند باعث اختلالات تولید هورمون در جنین شود، تولوئن هم ممکن است باعث مشکلات باروری، سردرد، خارش چشم و … شده و فرمالدئید هم ممکن است باعث مشکلات تنفسی و حتی سرطان شود.
بنابراین طبیعی است که از لاک زدن در بارداری بترسید. ضمن اینکه برخی از متخصصان معتقدند لاک زدن در بارداری می‌تواند برای جنین مضر باشد؛ البته هنوز هیچ شواهد علمی ثابت نکرده که مانیکور و پدیکور همراه با لاک زدن در بارداری خطرناک است.
خبر خوب این است که چندین برند مختلف اقدام به تولید لاک‌هایی کرده‌اند که این ۳ ماده شیمیایی مضر را ندارند. اما قسمت بد ماجرا این است که بعد از آزمایش بعضی از محصولات این کارخانه‌ها، مشخص شده که محصولاتشان حاوی مقداری از این مواد شیمیایی مضر هستند!
بنابراین اگر نگران این موضوع هستید، می‌توانید قید لاک زدن در بارداری را بزنید؛ ناخن‌های طبیعی هم زیبایی‌های خودشان را دارند. اگر نه، می‌توانید از لاک‌های بدون DBP، فرمالدئید و تولوئن از شرکت مورد اعتمادتان تهیه کنید.

بارداری، لاک و فرمالدئید!

فرمالدئید برای خشک شدن لاک استفاده می‌شود. اما تنفس کردن این ماده می‌تواند چشم‌ها، بینی، گلو و ریه‌ها را بسوزاند. حتی ثابت شده افرادی که به خاطر کارشان، برای مدت طولانی در معرض سطح بالایی از فرمالدئید قرار دارند، با احتمال بالایی از سرطان روبرو هستند.
با این حال که خوب نیست زیاد در معرض فرمالدئید قرار بگیرید، امکان ندارد فرزند متولد نشده‌تان در معرض این ماده قرار بگیرد. چراکه فرمالدئید به سرعت در بدن شما تجزیه می‌شود.
ضمن اینکه بر اساس قوانین سازمان‌های بهداشتی، مقدار مشخص و محدودی از فرمالدئید باید در محصولات مختلف به کار رود. بر اساس این قوانین، مقدار مجاز فرمالدئید ۲ درصد تعریف شده که بسیار جزئی است. بر همین اساس احتمال اینکه شما زیادی در معرض این ماده قرار بگیرید، بسیار کم است.

تولوئن لاک در بارداری

تولوئن موجود در لاک به روان شدنش کمک می‌کند تا سطح صافی از رنگ روی ناخن بر جا بگذارد. اما تنفس کردن تولوئن هم درست مثل فرمالدئید می‌تواند چشم‌ها، گلو و ریه‌ها را بسوزاند. ضمن اینکه قرار گرفتن در معرض سطوح بالای تولوئن می‌تواند به سیستم عصبی آسیب زده و باعث نواقص مادرزادی در جنین شود. اما برای بروز این اتفاق شما باید مقدار بسیار زیادی را به طور منظم و مستقیم تنفس کنید تا جنین‌تان چنین آسیبی ببیند.
اگر در سالن زیبایی کار می‌کنید و ناخن‌کار هستید، به طور مداوم در معرض تولوئن قرار دارید و ممکن است برایتان خطرساز شود. بنابراین بهتر است با مدیرتان صحبت کنید و حداقل برای مدتی، کارتان را کنار بگذارید.
اما می‌توانید ریسک تماس با فرمالدئید و تولوئن را با این کارها به حداقل برسانید:

• استفاده از لاک‌های بدون تولوئن و فرمالدئید.
• محدود کردن استفاده از لاک‌های حاوی تولوئن و فرمالدئید به نهایتا هفته‌ای یکبار. اگر ناخن‌کار سالن زیبایی هستید، لاک زدن را به همکارتان واگذار کنید.
• قبل از لاک زدن در بارداری، در و پنجره‌ها را باز کنید.
• برای خشک شدن لاک، بازوهایتان را بکشید تا ناخن‌هایتان دور از بدن‌تان قرار بگیرد و بوی لاک تا حد ممکن وارد ریه‌های تان نشود. فوت کردن لاک برای خشک کردنش، باعث می‌شود بخار شیمیایی بیشتری وارد بدن‌تان شود.
• وقتی برای مانیکور و پدیکور به سالن زیبایی می‌روید، از ناخن‌کار بخواهید کوتیکل‌های دور ناخن‌هایتان را اصلاح نکند چراکه در بارداری بیشتر در معرض عفونت‌های مختلف قرار دارید و با برداشتن پوست ظریف دور ناخن‌ها، باکتری و آلودگی‌ها می‌توانند وارد بدن‌تان شوند.

لاک ژل در بارداری

اگر عادت به استفاده از ژلیش ناخن، لاک ژل یا لاک اکریلیک دارید و هر ماه برای ترمیم‌شان به ناخن‌کارتان مراجعه می‌کنید، اما حالا که باردارید، نگران استفاده از این نوع لاک‌ها هستید، خوب است بدانید لاک‌های اکریلیک یا همان لاک ژل هم با وجود تولوئن و فرمالدئید و DBP، باز هم برای شما و جنین‌تان خطرناک نیستند اما بهتر است محلی که در آن لاک ژل می‌زنید، از سیستم تهویه هوای خوبی برخوردار باشد.
ضمنا مراقب عفونت‌های باکتریایی هم باشید و برای مانیکور و پدیکور به خصوص در دوره حساس بارداری، فقط به مراکزی مراجعه کنید که از بهداشت‌شان مطمئن هستید و می‌دانید که تمام لوازم‌شان را بعد از استفاده هر مشتری، خوب استریلیزه می‌کنند.

پاک کردن لاک ناخن در بارداری

پاک کننده‌های لاک در دوره بارداری باید مناسب و ایمن باشند. پاک کننده‌های لاک معمولا حاوی «استون» هستند که این ماده به طور طبیعی در بدن‌مان و در محیط اطراف‌مان، مثل نمونه‌های کارخانه‌ای، شکل می‌گیرد.
اگر شما برای مدت طولانی در معرض دوز بالایی از استون قرار بگیرید، احتمال کمی دارد که بتواند منجر به بروز مشکل و اختلالات مادرزادی شود. حتی اگر هرروز هم از پاک کننده‌های لاک استفاده کنید، باز هم مقدارش نمی‌تواند برای آسیب به شما یا فرزند متولد نشده‌تان کافی باشد. اما اگر نگران هستید، می‌توانید از لاک پاک‌کن‌های بدون استون استفاده کنید. مزیت دیگر این لاک پاک‌کن‌ها این است که ناخن‌تان را خشک نمی‌کنند و با ناخن‌هایتان مهربان‌ترند.
بعد از پاک کردن لاک ناخن‌هایان، همیشه دست‌های خود را با آب و صابون بشویید تا باقیمانده مواد شیمیایی روی دست‌هایتان پاک شود.
 

در مراحل پایانی بارداری شاید یکی از علائمی که مانند زنگ هشدار، سر رسیدن زمان زایمان را به شما یادآوری کند انقباضات رحمی باشد. البته هر انقباضی نشانه زایمان نیست. ممکن است انقباضات کاذب را با انقباضات واقعی زایمان اشتباه بگیرید. اگر باردارید این مطلب به شما کمک می‌کند تا تفاوت این دو انقباض را برای تشخیص زمان زایمان، بدانید.

انقباضات رحمی زایمان چیست؟

هنگامی که زمان زایمان نزدیک می‌شود بدن مادر باردار شروع به ترشح هورمون هورمون اکسی توسین و پروستاگلاندین می‌کند. ترشح این دو هورمون باعث تحریک رحم و باز شدن دهانه آن می‌شود. در این زمان است که انقباض زایمان شکل می‌گیرد. دردهای زایمان نیز ناشی از انقباضات ماهیچه‌های رحم و فشار روی دهانۀ رحم است. این انقباضات که با درد همراه است علامتی است که نشان می‌دهد زمان زایمان فرا رسیده است. برای بیشتر زنان، انقباض زایمان در هفته چهلم بارداری آغار می‌شود. انقباضات زایمان که قبل از هفته 37 بارداری اتفاق می‌افتند ممکن است نشانه زایمان زودرس باشد.
انقباضات زایمان قسمت بالایی رحم را فشار می‌دهد تا جنین را به قسمت پایینی و کانال زایمان انتقال دهد. همچنین باز شدن دهانه رحم برای خروج بچه می‌شود.
احساس انقباض زایمان حسی شبیه یک موج دارد. درد به آرامی آغاز می‌شود و به رفته رفته بیشتر شده و به اوج خود می‌رسد و در نهایت از بین می‌رود. اگر شکم خود را در زمان انقباض لمس کنید، سفت است.
یکی از علائم انقباضات زایمان فاصله زمانی بین آنهاست. این دردها ممکن است در ابتدا با فاصله های 5 دقیقه‌ای شروع شود و به مرور زمان فاصله بین آنها کمتر می‌شود. میزان درد نیز به مرور بیشتر می‌شود.
علائم دیگری برای رسیدن زمان زایمان وجود دارد:

• ممکن است لکه صورتی رنگ یا موکوس خونی ببینید.
• احساس پایین آمدن بچه در شکمتان داشته باشید.
• احساس چکیدن مایع از واژن یا پاره شدن کیسه آب.

چه زمانی انقباض زایمان شروع می‌شود؟

شروع انقباضات رحمی که زمان زایمان را نشان می‌دهد در هر مادر بارداری متفاوت است. این درد ها معمولا از پایان هفته 37 شروع شده و ممکن است تا آخر هفته 40 بارداری نیز ادامه داشته باشد. انقباضات رحمی معمولا در دوران بارداری حس می‌شوند اما لزوما با درد همراه نیستند. با توجه به سن بارداری خود، دو هفته پیش از زمان زایمان خود انتظار انقباضات زایمان را داشته باشید. با توجه به ویژگی‌هایی که انقباضات زایمان و انقباضات دیگر دارند، تفاوت این دو را تشخیص خواهید داد.

انقباضات برکستون هیکس یا انقباضات کاذب:

انقباضات برکستون هیکس یا انقباضات کاذب که به طور معمول در سه ماهه آخر بارداری احساس می‌شوند، نوعی از انقباض هستند که به شما این حس را منتقل می‌کنند که زمان زایمان نزدیک است. با اینکه این نوع از انقباضات همانند انقباضات واقعی زایمان به نظر می‌رسند اما باعث باز شدن سرویکس و منجر به زایمان نمی‌شوند. این انقباضات که معمولا نامنظم هستند، بیشتر بعد ازظهرها و زمانی که یک روز پر فعالیت داشته‌اید، به سراغتان می‌آیند. هرچه به زمان زایمان نزدیک‌تر شوید، میزان این انقباضات بیشتر می‌شوند.
وقتی انقباض برکستون هیل را حس می‌کنید در شکم خود احساس سفتی خواهید داشت. معمولا این انقباضات دردناک نیستند اما گاهی با درد نیز همراه می‌شوند.

• علائم انقباضات برکستون هیکس:

• انقباض‌هایی می‌آیند و می‌روند
• انقباض‌هایی که شدت نمی‌گیرند و فواصلشان به هم نزدیک نمی‌شود
• انقباضاتی که وقتی حالت بدن را تغییر می‌دهید یا مثانه تان خالی می‌شود از بین می‌رود.

برای رفع انقباضات رحمی برکستون هیکس نیاز به انجام کار خاصی نیست. تنها درصورتی‌که احساس ناراحتی کردید:

• کمی قدم بزنید. انقباضات کاذب با تغییر موقعیت، ایستادن یا نشستن از بین می‌روند.
• اگر فعالیت زیادی داشته‌اید، بخوابید یا کمی استراحت کنید.
• دوش آب گرم یا گوش دادن به موسیقی در آرامش شما موثرند.
• ماساژ را فراموش نکنید.

اگر انقباضات منظم زایمان داشتید چه کنید؟

انقباضاتی که گاه به گاه حس می‌شوند همان براکستون هیکس هستند. اما اگر انقباضات به صورت منظم و تقریبا یک ساعت ادامه داشته باشند، زمانشان به یک دیگر نزدیک تر شود و قوی‌تر شوند، زمان زایمان فرارسیده است.
اگر این انقباضات 5-6 دقیقه فاصله داشته باشند، زمانی است که باید ساک خود را ببیندید و برای زایمان به بیمارستان بروید.
اگر از زمان زایمانتان اطمینان ندارید، با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید. به علاوه بسیار مهم است که اگر پیش از هفته 37م هستید و دچار انقباضات دردناک یا پارگی کیسه آب شدید، به بیمارستان مراجعه کنید.

خوردن غذای سالم در بارداری می‌تواند نوید داشتن نوزادی سالم را به شما بدهد. هر نوع خوراکی تاثیر مستقیمی بر نحوه رشد جنین دارد. در این میان خانم‌های باردار درباره خوردن جگر مرغ یا گوشت مردد هستند و می‌خواهند بدانند آیا خوردن جگر در بارداری می‌تواند مشکلاتی برای آنها ایجاد کند یا خیر؟

آیا خانم باردار می‌تواند جگر بخورد؟

در مجموع خوردن جگر در بارداری هیچ منعی ندارد. جگر موادی در خود دارد که می‌تواند برای مادر و جنین مفید باشد. هرچند ممکن است خطرات اندکی نیز به دنبال داشته باشد و باید میزان مصرف آن در اندازه متعادل باشد.

مزایای استفاده از جگر در بارداری

• جگر شامل عناصر حیاتی است که در دوران بارداری می‌تواند برای مادر و جنین مفید باشد.
• اسید فولیک موجود در جگر نقش کلیدی در حفاظت جنین درون رحم داشته و باعث پیشرفت عصبی می‌شود.
• پروتئین منبع اصلی انرژی برای خانم در بارداری که به مقادیر کافی در جگر وجود دارد.
• ویتامین A می‌تواند بر رشد دید و ایمنی جنین تاثیر مستقیم داشته باشد.
• وجود آهن در جگر یکی از دلایل اصلی توصیه به خوردن جگر در بارداری است. مصرف جگر خطر ابتلا به کم خونی را کاهش می‌دهد و خون را سالم نگه می‌دارد.

خوردن چه مقدار جگر در بارداری مجاز است؟

هیچ معیار مشخصی وجود ندارد که چه میزان مصرف جگر در بارداری میتواند ایمن باشد. آنچه قابل تامل است این است که تناسب ویتامین‌ها در جگر قابل توجه است بنابراین مصرف آن باید در حد متعادل باشد. از این رو به طور کلی در بهترین حالت مصرف یک بار در هفته یا دو بار در ماه جگر در بارداری مناسب به نظر می‌رسد. گفته می‌شود دریافت روزانه 2500 واحد بین المللی ویتامین A در دوران بارداری مشکلی ایجاد نمی‌کند اما زنانی که بیشتر از این مقدار مصرف می‌کنند در معرض خطر نقص تولد و عوارض زایمان قرار دارند.

در هنگام مصرف جگر از چه محصولاتی پرهیز کنید؟

زمانی که می‌خواهید جگر مصرف کنید باید موارد زیر را رعایت کنید و از این کارها اجتناب کنید:

• مکملهای روغن کبد که حاوی ویتامین A فراوان هستند.
• محصولات مراقبت از پوست که دارای رتینول هستند.
• خوراکی‌هایی که حاوی جگر مرغ یا گوشت هستند.

 

خطرات مصرف جگر در بارداری

• مصرف گوشت در بارداری برای مادر بسیار مفید است. اما اجزا موجود در جگر می‌تواند خطراتی را در مصرف بیش از حد ایجاد کند.
• نسبت مواد مغذی موجود در جگر مرغ نسبت به جگر گوشت گاو یا گوسفند متفاوت است. در برنامه غذایی باید به این موضوع توجه کنید.
• ویتامین A به مقدار زیادی در جگر وجود دارد و علاوه بر مزایایی که دارد اما مصرف مقدار زیاد آن می‌تواند خطراتی به همراه داشته باشد. مصرف بیش از حد جگر در بارداری با نقص پیشرفت جنین و ایجاد سرطان در مادر ارتباط دارد.
• همراه با رتینول، نسبت بالای کلسترول باعث می‌شود جگر انتخاب مناسبی برای یک زن باردار نباشد چون ممکن است باعث افزایش فشار خون شود.

منابع جایگزین ویتامین A

ویتامین A بدون شک برای جنین ضروری است. اما لازم نیست این ویتامین را حتما از جگر دریافت کنید و می‌توان این ویتامین را از سایر منابع هم به دست آورد. سبزیجات انتخابی خوبی به حساب می‌آیند زیرا ویتامین A در آنها به شکل بتاکاروتن است و نه رتینول. برخی از منابع سبزیجات حاوی ویتامین A عبارتند از:

• سبزی‌های برگ سبز
• اسفناج
• کدو حلوایی
• سیب زمینی شیرین
• هویج

وجود بیماریهای زمینه‌ای مادر یا بیماریهای غیرمنتظره مادر یا جنین میتواند بارداری را بغرنج و همراه با عوارض ناخواسته کند. بارداری پرخطر زمانی اتفاق می‌افتد كه احتمال به وجود آمدن یک نتیجه نامطلوب در حضور یک عامل خطر بیشتر از جمعیت عمومی زنان باردار باشد.

بارداری پرخطر چقدر شیوع دارد؟

در بسیاری از كشورهای در حال توسعه، عوارض مربوط به دوران بارداری و زایمان علت اصلی مرگ و میرهای زنان را تشکیل می‌دهد. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، روزانه حدود 111 نفر از زنان در اثر علل قابل پیشگیری مرتبط با بارداری می‌میرند و 11 درصد تمام مرگ‌های زنان در كشورهای در حال توسعه رخ می‌دهد. شیوع بارداری پرخطر در كل جهان تا 11 درصد گزارش شده است، همچنین 11 درصد از مرگ و میرهای پری ناتال در بین حاملگی‌های پرخطر است. شیوع بارداریهای پرخطر در مناطق مختلف ایران نیز متفاوت است.

عوامل خطر در بارداری پرخطر کدام است؟

عوامل خطر متعددی بارداری را در زمان‌های مختلف تهدید می‌كند. طبقه بندی بارداری‌های پرخطر به صورت گروه‌های عمده شامل: بیمارهای زمینه‌ای مادر، عوامل اقتصادی اجتماعی، سابقه وجود عوامل خطر در بارداریهای قبلی و عوامل خطر مربوط به بارداری فعلی كه در طول دوران بارداری ممکن است اتفاق بیفتند، است.
عوامل خطر مهم بارداری از لحاظ اصول مراقبت‌ها و تنظیم خانواده شامل موارد زیر است

• بارداری های زیر 18 و بالای 35 سال
• فاصله كمتر از 3 سال بین بارداری‌ها
• بارداریهای پنجم و بالاتر

این موارد از علل مهم مرگ و میر مادران است. بارداری زیر 18 سال با افزایش احتمال پره اكلامپسی، آنمی، زایمان زودرس، زایمان سخت، نوزاد كم وزن و بارداری بالای 35 سال با افزایش احتمال پره اكلامپسی، آنمی، زایمان سخت، دیابت، ماكروزومی، جفت سرراهی و آنومالی جنینی میتواند همراه باشد. گراوید پنجم و بالاتر باعث افزایش احتمال چسبندگی جفت، جفت سرراهی، آتونی، زایمان سخت و ماكروزومی میشود. فاصله كمتر از 3 سال بین بارداری‌ها می تواند با افزایش احتمال زایمان زودرس، وزن كم هنگام تولد، خالی شدن ذخایر غذایی و آنمی مادر همراه باشد.

اگر بارداری پرخطر دارید…

شناخت حاملگی‌های پرخطر نه فقط به این دلیل كه تشخیص آن اولین قدم در جهت پیشگیری است، بلکه پزشک میتواند خطر و مشکل بالقوه را به درستی ارزیابی و با اقدامات درمانی مناسب، خطر حاصل برای مادر و جنین یا نوزاد را كاهش دهد.
اگر در دستۀ حاملگی‌های پرخطر قرار دارید، علاوه بر مراقبت‌های پزشکی، خود شما نیز باید برای پیشگیری از هر مشکلی، اقدامات پیشگیرانه و مراقبتی را رعایت کنید. شما می‌توانید به خود و نوزادتان کمک کنید تا در حد امکان سلامت باشید. در زیر برخی از اقداماتی که می‌تواند در حفظ سلامت شما و جنین مؤثر باشد آمده است:

• تمام ملاقات‌ها را با پزشک انجام دهید، هیچ آزمایشی را از دست ندهید تا منجر به بروز مشکل جدیدی نشود.
• رژیم غذایی سالم شامل پروتئین، شیر و لبنیات، میوه‌ها و سبزیجات داشته باشید. دربارۀ هر تغییر مورد نیاز در رژیم غذایی خود با پزشکتان صحبت کنید.
• تمام داروهایی که پزشک تجویز می‌کند از جمله آهن یا ویتامین‌ها را مصرف کنید و بدون مشورت با پزشک هیچ ویتامین یا دارویی، به ویژه داروهای بدون نسخه را مصرف نکنید.
• مصرف اسید فولیک را فراموش نکنید.
• از افراد مبتلا به سرماخوردگی و عفونت‌های دیگر دور بمانید.
• توصیه‌های پزشک در مورد انجام فعالیت را رعایت کنید. پزشک شما درصورتی‌که امکان کار کردن و انجام تمرین‌های ورزشی وجود داشته باشد، به شما اطلاع می‌دهد و شما را راهنمایی خواهد کرد.

نشانه های خطرناک را بشناسید

هر زن بارداری باید بدون ایجاد اضطراب و نگرانی غیرطبیعی برای خود و اطرافیان، علائمی را تحت نظر قرار بدهد که ممکن است برای بارداری خطرناک باشد. وقتی حاملگی پرخطر دارید، توجه به علائم خطرناک در بارداری اهمیت ویژه‌ای دارد. لازم است شما و همسرتان با این علائم خطرناک بیشتر آشنا شوید و به آن توجه کنید. برخی از علائمی که در صورت بروز، نیاز به مراجعۀ سریع به اورژانس و پزشک است:

• تورم ناگهانی صورت، دست یا پا
• مشکل بینایی مانند تیرگی یا تار شدن دید و سردرد شدید
• هر نوع خونریزی واژینال
• درد شکم یا دل‌پیچه
• وجود تب
• انقباضات منظم با درد یا بدون درد به مدت یک ساعت
• خروج ناگهانی مایع از واژن
• درد پایین کمر یا فشار لگنی مداوم
• از دست دادن هوشیاری
• تغییر در میزان حرکت‌های جنین

جفت سر راهی چیست و باعث چه مشکلاتی می شود؟ نشانه های جفت سر راهی چیست و چگونه می توان آن را درمان کرد؟

جفت سرراهی یا پلاسنتا پرویا

جفت ساختاری است که در طی بارداری در داخل رحم رشد می‌کند. جفت، اکسیژن و مواد غذایی مورد نیاز برای رشد جنین را فراهم می‌کند و مواد زائد را از خون جنین دور می‌کند. وقتی جفت به جای جایگزینی در دیواره‌ی رحم، روی قسمتی یا همه دهانه‌ی رحم جایگزین شود به آن جفت سر راهی می‌گویند. جفت سر راهی می‌تواند زمان زایمان جلوی حرکت جنین به سمت دهانه رحم و کانال زایمان را بگیرد. پلاسنتا پرویا یا جفت سر راهی ممکن است در ۵ درصد از بارداری‌ها رخ بدهد.

تشخیص جفت سر راهی چگونه است؟

با سونوگرافی می‌توان جفت سرراهی را تشخیص داد. برای تشخیص دقیق و قطعی جفت سرراهی پزشک متخصص سونوگرافی شکم و سونوگرافی از طریق واژن را با هم انجام می‌دهد. در طی سونوگرافی از طریق واژن، وسیله سونوگرافی به داخل واژن مادر برده می‌شود. البته در بعضی موارد خیلی نادر ممکن است پزشک از روش ام آر آی برای تعیین دقیق محل قرار گرفتن جفت در داخل رحم استفاده کند.

نشانه های جفت سر راهی چیست؟

خونریزی ناگهانی بدون درد و خون روشن که معمولا در اواخر سه ماهه دوم تا سه ماهه سوم بارداری مشخص می‌شود. هرچه جفت نزدیک تر به مرکز دهانه‌ی رحم باشد، خونریزی زودتر و میزان خون از دست رفته بیشتر است. در چنین شرایطی باید فوراً به پزشک یا بیمارستان مراجعه کنید:

• گرفتگی و دردهای رحمی
• علائم زایمان زودرس

چه عواملی باعث بروز جفت سر راهی می‌شوند؟

با اینکه هنوز دلیل قطعی بروز جفت سر راهی مشخص نشده است اما پزشکان معتقدند اگر زن بارداری این شرایط را داشته باشد ممکن است جفت سر راهی رخ بدهد.

• اگر در بارداری دوقلویی یا چند قلویی جفت بزرگ یا غیرمعمولی باشد.
• اگر زن باردارسابقه زایمان سزارین یا جراحی رحمی داشته باشد.
• اگر زن باردار قبلا سیگاری بوده است.
• اگر سن زن بارداربیشتر از 35 سال است.
• اگر زن باردار سابقه کورتاژ داشته باشد.

 

جفت سر راهی چگونه درمان می‌شود؟

درمان جفت سرراهی به اینکه زن باردار دورانی باشد، میزان خونریزی رحمی، سلامتی جنین و موقعیت جفت و جنین بستگی دارد.
وقتی زن باردار خونریزی رحمی ندارد و یا خونریزی‌اش کم است پزشک استراحت در رختخواب را توصیه می‌کند. در برخی موارد لازم است که زن باردار بیشتر روز را در رختخواب دراز بکشد و فقط در صورت ضرورت، بنشیند و یا بایستد. اگر جفت به طور کامل دهانه رحم را نبسته بود، زن باردار با تشخیص پزشک می‌تواند زایمان طبیعی داشته باشد.
وقتی خونریزی زن باردار شدید است. اگر خونریزی رحمی شدید باشد پزشک متخصص زن باردار را در بیمارستان بستری می کند چون برای جبران کمبود خون بدن، نیاز به تزریق خون دارد. همچنین برای جلوگیری از زایمان زودرس، پزشک ممکن است داروهایی تجویز کند. معمولا بعد از هفته 36 بارداری، پزشک برای حفظ سلامت نوزاد، هر چه زودتر سزارین می کند.

وقتی خونریزی رحمی مادر قطع نمی‌شود

زمانیکه خونریزی قطع نمی‌شود و جنین در معرض خطر است پزشک متخصص فورا با عمل سزارین نوزاد را به دنیا می‌آورد، حتی اگر نوزاد به طور کامل نرسیده باشد.

جفت سرراهی چه عوارضی دارد؟

جفت سر راهی در دوران بارداری می تواند با عوارض خطرناکی همراه باشد.
۱- خونریزی
خونریزی شدید و احتمالا خطرناک مادر در طی بروز درد زایمان، زایمان و یا چند ساعت اول بعد از زایمان وجود دارد.
۲- تولد نوزاد نارس
خونریزی شدید مادر باعث می‌شود قبل از رسیدن کامل نوزاد، با عمل سزارین مادر زایمان کند.

در یک نظرسنجی یک سوم زنان استرالیایی که باردار بودند یا یک کودک 11 ساله و جوانتر داشتند، اظهار کردند که در دوران بارداری داروهای بدون نسخه مصرف کرده‌اند. مصرف قرص در سه ماهه اول، دوم یا سوم بارداری تاثیرهای متفاوتی بر جنین می‌گذارد که باید حتما بلافاصله بعد از اطلاع از بارداری به پزشک مراجعه کنید تا بدانید کدامها را باید قطع کنید و مصرف کدام‌ها ایرادی ندارد.

خوردن قرص در بارداری خطرناک است؟

بسیاری از خانم‌ها قبل و حین بارداری مکملهای خوراکی مصرف می‌کنند تا اطمینان حاصل کنند ویتامین و مواد معدنی کافی به جنین می‌رسد. یکی از رایجترین این داروها اسید فولیک است که به جلوگیری از نقص مادرزادی در مغز و نخاع کمک می‌کند.

• بسیاری از زنان داروهایی را برای تهوع صبحگاهی مصرف می‌کنند.
• برخی داروهای بارداری هم به علت بیماریهای جانبی مانند سرفه و سرماخوردگی مصرف مصرف می‌شوند.

خانمها برای ارزیابی خطرات و مزایای دارو در بارداری باید سه اصل مهم را رعایت کنند:

• اول اینکه همه زوج‌ها 3 تا 5 درصد خطر تولد نوزاد با نقص مادرزادی را دارند. این یک خطر پس زمینه است. بیماری‌های مادران مانند صرع یا افسردگی می‌تواند این خطر را افزایش دهید.
• دوم اینکه اگر یک دارو به طور بالقوه عوارض جانبی داشته باشد خطر ابتلا به مشکلات پس زمینه بیشتر است.
• سوم اینکه زمان‌های بحرانی در حین بارداری وجود دارد زمان‌هایی که داروها می‌توانند پیامد داشته باشند یا بدون عوارض باشند.

زمانی که باید برای مصرف دارو کمک بگیرید را از یاد نبرید. جدول زیر نشان می‌دهد که در چهار هفته اول بعد از آخرین دوره قاعدگی دارو باعث تغییر خطر ابتلا به نقص تولد در بارداری می‌شود. این را به خاطر داشته باشید که عدم مصرف برخی داروها خطرناکتر از عوارض احتمالی مصرف آنهاست به همین دلیل باید در مورد مصرف هر نوع دارویی ابتدا با پزشک مشورت کنید.

هفته های بعد از آخرین دوره قاعدگیفرایند فیزیولوژیکداروهای موثر بر جنین

در نهایت برای داروهایی که باعث نقص مادرزادی می‌شوند باید قوانین خاصی رعایت شود که عبارت است از:

• ایجاد بیش از 3 تا 5 درصد ناهنجاری
• ایجاد یک الگوی مشخص از ناهنجاری‌ها
• در دوز ناکافی استفاده شود
• در مواقعی استفاده شود که به عضوی از اعضای جنین آسیب برساند. زمانی که ارگان تشکیل شد جنین در معرض خطر کمتری قرار دارد.

مادر باردار در مواجهه با دارو چه کند؟

در حالی که بدیهی است مادر باردار نباید خود را در معرض داروهای غیرضروری قرار دهد به نظر می‌رسد تعداد بسیار کمی دارو هستند که باید در طول دوران بارداری از آنها اجتناب کرد.

داروهای خطرناک در سه ماهه اول بارداری

مصرف داروهای زیر در سه ماهه اول بارداری می‌تواند خطرناک باشد:

• تالیدوماید که در اواخر دهه 50 برای درمان تهوع صبحگاهی استفاده می‌شد.
• مشتقات ویتامین A که باعث ناهنجاریهای سر، قلب، مغز و نخاع می‌شود.
• برخی داروهای ضدسرطان و داروهای سیستم ایمنی که می‌توانند ایمنی جنین یا رشد سلول را تحت تاثیر قرار دهند.
• داروهای دیگر مانند داروهای صرع، وارفارین و لیتیوم نیز می‌تواند به نقص‌های مادرزادی بیانجامد.

بسیاری از خانمها در دوران بارداری همچنان رانندگی میکنند بدون آنکه خطرات ناشی از آن را بدانند. بد نیست بدانید خطر بروز تصادف در سه ماهه دوم بارداری بیشتر است چون خانم‌ها دوره ویار و مشکلات اوایل حاملگی را گذرانده‌اند و به مرحله سنگین شدن و دردهای شدید ماه‌های آخر هم نرسیده‌اند، به همین دلیل مشکلی با رانندگی ندارند اما اگر در سه ماهه دوم بارداری پشت فرمان می‌نشینید حسابی حواستان را جمع کنید چون شاید شما مراقب باشید اما هیچ تضمینی نیست که راننده‌های دیگر مثل شما دست فرمان خوبی داشته باشند.

استفاده از کمربند ایمنی در رانندگی حین بارداری

ایربگ سلامت جنین را تضمین می‌کند

ممنوعیت‌های رانندگی

نکات مهم هنگام رانندگی در بارداری

اصصلاح جنین ماکروزومی برای توصیف جنینی به کار میرود که وزن هنگام تولدش بیشتر از حد متوسط باشد. جنین با وزن زیاد هنگام تولد، صرف‌نظر از سن حاملگی بیشتر از 4 کیلوگرم وزن دارد. حدود 9 درصد نوزادان متولد شده در جهان وزنی بیشتر از 4 کیلوگرم دارند.
با وجود این خطر ابتلا به ماکروزومی زمانی که وزن هنگام تولد بیش از 4500 گرم باشد، افزایش می‌یابد. ماکروزومی جنین ممکن است زایمان طبیعی را با مشکل مواجه کرده و نوزادد را در معرض خطر هنگام تولد قرار دهد. ماکروزومی همچنین جنین را در معرض مشکلات سلامت بعد از تولد قرار می‌دهد.

علائم جنین با وزن زیاد

تشخیص جنین با وزن زیاد در دوران بارداری دشوار است. علائم و نشانه‌های احتمالی جنین با وزن زیاد عبارت است از:

• اندازه گیری ارتفاع رحم: در طول معاینه، پزشک باید ارتفاع رحم- فاصله بین بالای رحم تا استخوان شکم- را اندازه بگیرد. ارتفاع رحم اگر بیشتر از حد انتظار باشد، می‌تواند نشانه جنین با وزن زیاد باشد.
• مایع آمنیوتیک بیش از حد: مایع آمنیوتیک زیاد- مایعی که جنین را در دوران بارداری احاطه کرده و محافظت می‌کند- ممکن است نشانه‌ای از جنین ماکروزومی باشد. مقدار مایع آمنیوتیک، خروجی ادرار جنین را نشان می‌دهد و جنین بزرگ ادرار بیشتری دارد.

علت بزرگ بودن جنین

ماکروزومی جنین می‌تواند به علت عوامل ژنتیک و همچنین شرایط مادر مانند چاقی یا دیابت باشد. به ندرت ممکن است جنین مشکلی داشته باشد که منجر به رشد زیاد او شود. در برخی موارد علت وزن زیاد جنین ناشناخته است.

عوامل خطر جنین با وزن زیاد

بسیاری از عوامل ممکن است خطر ابتلا به ماکروزومی جنین را افزایش دهند که برخی را می‌توان کنترل کرد برای مثال:

• دیابت مادران: اگر پیش از بارداری مبتلا به دیابت باشید در طول بارداری نیز دیابت خواهید داشت و این احتمال جنین با وزن زیاد را بیشتر میکند. اگر دیابت شما ضعیف باشد احتمال دارد شانه‌های جنین بزرگتر و چربی بدنی بیشتری نسبت به جنینی که مادر دیابتی ندارد، داشته باشد.
• سابقه ماکروزومی جنین: اگر قبلا نوزاد مبتلا به ماکروزومی داشته اید در معرض خطر ابتلای دوباره جنینتان قرار دارید.
• چاقی مادر: اگر شما چاق هستید باید بدانید احتمال وزن زیاد جنین در شما بالاتر می‌رود.
• افزایش بیش از حد وزن در بارداری: افزایش بیش از حد وزن در طول دوران بارداری خطر ابتلا به ماکروزومی جنین را افزایش میدهد.
• بارداریهای قبلی: خطر ابتلا به ماکروزومی جنین با هر بارداری افزایش پیدا میکند. تا بارداری پنجم وزن متوسط تولد برای هر بارداری متوالی 113 گرم افزایش وزن است.
• پسردار شدن: جنین پسر به طور معمول کمی بیشتر از جنین دختر وزن میگیرد. اکثر نوزادانی که بیش از 4 و نیم کیلوگرم وزن دارند پسر هستند.
• طول بارداری: اگر بارداری شما بیش از دوهفته قبل از تاریخ زایمان طول بکشد احتمال وزن زیاد جنین وجود دارد.
• سن مادر بالای 35 سال: اگر مادر باردار بیش از 35 سال داشته باشد احتمال ماکروزومی جنین بیشتر است.

به طور کلی ماکروزومی جنین به دلیل دیابت مادر و چاقی یا افزایش وزن در دوران بارداری بیشتر از سایر علل است. اگر این عوامل خطر وجود نداشته باشد ماکروزومی جنین مشکوک است و ممکن است جنین مبتلا به یک بیماری پزشکی نادر باشد.

خطرات جنین با وزن زیاد برای مادر

عوارض احتمالی جنین با وزن زیاد برای مادر عبارت است از:

• مشکلات زایمان: جنین با وزن زیاد به سختی از کانال تولد عبور میکند و ممکن است نیاز به فورسگس برای خارج کردن جنین باشد.
• ایجاد مشکلاتی در دستگاه تناسلی: ماکروزومی جنین میتواند در کانال تولد ایجاد زخم کند که از جمله آنها میتوان به از بین رفتن بافت واژن و عضلات بین واژن و ماهیچه‌های پروانه‌ای اشاره کرد.
• خونریزی بعد از زایمان: جنین با وزن زیاد این خطر را ایجاد می‌کند که عضلات رحم بعد از زایمان منقبض نشده و در نتیجه خونریزی ایجاد کنند. ماکروزومی جنین خطر پارگی رحم را به دنبال دارد.

خطرات جنین با وزن زیاد برای جنین

عوارض احتمالی ماکروزومی جنین برای جنین عبارت است از:

• سطح قند خون پایین: نوزادان مبتلا به ماکروزومی بیشتر احتمال دارد سطح قند خونشان پایین‌تر از حد طبیعی باشد.
• چاقی دوران کودکی: تحقیقات نشان میدهد خطر چاقی دوران کودکی به دلیل وزن زیاد جنین در بارداری زیاد است.
• سندرم متابولیک: اگر جنین شما ماکروزومی داشته باشد در دوران کودکی در معرض خطر سندرم متابولیک قرار دارد.

پیشگیری از بروز ماکروزومی جنین

شما ممکن است نتوانید از ماکروزومی پیشگیری کنید اما میتوانید یک بارداری سالم را ارتقا دهید به عنوان مثال اگر چاق هستید پیش از بارداری اقدام به تغییر سبک زندگیتان کنید و وزنتان را به محدوده طبیعی برسانید. در دوران بارداری وزنتان را کنترل کنید و حدود 11 تا 16 کیلوگرم اضافه کنید. دیابت را مدیریت کنید و فعالیت بدنی داشته باشید.