دسته: بارداری و تولد

علت افزایش گز گز در بارداری

علت عود بیماری سندرم تونل کارپ در حاملگی افزایش ورم در حاملگی و شیردهی است که در اثر اختلالات هورمونی ایجاد می‌شود. علائم سندرم تونل کارپ در بیش از نیمی از مادران باردار دیده می‌شود اما مطالعات انجام شده با نوار عصب و عضله این رقم را 40 درصد نشان می‌دهد. بنابراین درصد مادران مبتلا بسیار زیاد است.

علائم بیماری سندرم تونل کارپ در بارداری

علائم این بیماری می‌تواند گزگز یا خواب رفتگی در سه انگشت اول دست باشد. در موارد شدیدتر فرد مبتلا از خواب بیدار شده و برای راحت شدن از گزگز انگشتان، دست خود را تکان می‌دهد. احتمال افتادن اجسام از دست نیز وجود دارد. معمولا علایم افراد مبتلا پس از زایمان بهتر می‌شود. اما ممکن است بعد از زایمان به خصوص در دوران شیردهی نیز ادامه یابد. گاهی این علائم در شیردهی بدتر می‌شود که مرتبط با تغییرات هورمونی، افزایش کار مادر با دست و خم بودن طولانی دست حین شیردهی است. حتی در برخی از مادران، علائم در شیردهی آغاز می‌شود.

تشخیص سندرم تونل کارپ چگونه است؟

تشخیص سندرم تونل کارپ با گرفتن شرح حال، معاینه بالینی و تست‌های الکترودیاگنوز که به آن نوار عصب و عضله می‌گویند، انجام می‌شود. این تست‌ها به خصوص در مواردی انجام می‌شود که احتمال وجود بیماری دیگری غیر از سندرم تونل کارپ وجود دارد. اخیرا سونوگرافی عصب نیز در برخی از مراکز به تشخیص کمک می‌کند.

درمان سندرم تونل کارپ در بارداری

درمان در بارداری و شیردهی بستگی به شدت علائم، شدت درگیری و تمایل بیمار به پذیرش درمان دارد. قرار دادن دست در وضعیت‌هایی که همراه با خم بودن مچ نباشد بسیار مهم است. این نکته در شیردهی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. وضعیت شیر دادن نباید به صورتی باشد که مچ دست مدت طولانی خم باشد. استفاده از مچ بند به خصوص شب‌ها روش دیگری است که در موارد زیادی باعث بهبود علائم می‌شود. استفاده از داروهای ضد التهاب و ادرارآور کمکی به درمان سندرم تونل کارپ نمی‌کند و ممکن است برای مادر مضر باشند. روش‌های فیزیوتراپی مثل اولتراسوند یا لیزر گاهی در درمان استفاده می‌شوند اما در استفاده از آنها باید شواهد علمی توسط پزشک مورد توجه قرار گیرد. درمانهای مثل ماساژ، طب سوزنی در حاملگی و شیردهی ممکن است اثرات موقت داشته باشند اما اثر طولانی مدتی آنها در درمان سندرم تونل کارپ ثابت نشده است. در صورتی که علائم شدید باشد می‌توان تزریق داروی ضد التهابی کنار عصب انجام داد. در موارد شدیدتر ممکن است جراحی درنظر گرفته شود اما در مجموع جراحی جز در موارد بسیار شدید توصیه نمی‌شود.

دکتر طناز احدی، دانشیار طب فیزیکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران

دلایل کمردرد در بارداری

3 دلیل عمده برای کمردرد در بارداری وجود دارد:

• وزن شما هفته به هفته در حال افزایش است.
•  به خاطر بزرگ شدن رحم، مرکز ثقل بدنتان جابه‌جا می‌شود و جلوتر از بدنتان قرار می‌گیرد، بنابراین شما ناخوداگاه برای حفظ تعادل مجبور هستید به عقب متمایل شوید و همین مساله باعث فشار بیشتر به کمر می‌شود.
•  به دلیل تغییرات هورمونی به ویژه ترشح هورمون ریلکسین، لیگامنت‌های شما نرم می‌شود و فشار بیشتری به مفاصل وارد می‌شود.

در نظر داشته باشید که اگر کمردرد خیلی شدید باشد و بیشتر از 2 هفته طول بکشد حتما به پزشک مراجعه کنید . علاوه بر این، اگر کمردردتان همراه با لکه بینی یا سوزش ادرار باشد، می‌تواند نشانه زایمان زودرس یا عفونت ادراری باشد. در این صورت حتما به پزشک مراجعه کنید.

راهکار کاهش کمردرد در بارداری

• نحوه ایستادن و نشستن خود را اصلاح کنید

با بزرگتر و سنگین‌تر شدن جنین، مرکز ثقل بدنتان به سمت جلو متمایل می‌شود. بنابراین بدن برای حفظ تعادل، ستون فقرات را به سمت عقب متمایل می‌کند. در نتیجه عضلات اطراف ستون فقرات در طول روز دچار انقباض هستند و همین مساله باعث کمردرد می‌شود. وقتی صحبت از نحوه ایستادن و نشستن می‌شود، لازم است چند نکته را همیشه گوشه ذهنتان داشته باشید:

• صاف بایستید
•  سینه را جلو بدهید
• شانه‌ها را عقب نگه دارید و نگذارید شانه‌تان به جلو متمایل شود.
• زانوهایتان را قفل نکنید.
• هنگام ایستادن پاها را جفت نکنید، تقریبا اندازه عرض لگن پاهایتان فاصله داشته باشد.
• اگر شغلتان طوری است که مجبورید ساعت‌های طولانی سر پا بایستید ، حتما یک چهارپایه کوتاه داشته باشید و پاهایتان را به نوبت روی آن قرار دهید.
• هنگام نشستن هم حتما پشت کمرتان یک کوسن قرار دهید و صاف بنشینید.
• کفش مناسب  بارداری بپوشید. کفش‌های تخت یا پاشنه بلند اصلا برای یک خانم باردار مناسب نیستند. کفش‌های تخت باعث تغییر انحنای قوس کف پا و ایجاد کمردرد می‌شوند وکفش‌های پاشنه بلند هم به دلیل کم شدن تعادل و امکان پیچ خوردن پا اصلا توصیه نمی‌شوند. کفش باید کمی پاشنه داشته باشد و انحنای کف پا را در حالت طبیعی بتواند نگه دارد.
• وسایل را درست بلند کنید
• برای برداشتن وسایل از روی زمین به هیچ وجه از کمر خم نشوید، به حالت اسکات بنشینید و بلند شوید. به عبارتی از زانو خم شوید نه از کمر.
• به پهلو بخوابید
• خانم‌های باردار مخصوصا از هفته 16 به بعد نباید بیشتر از 5 دقیقه به پشت بخوابند چون جریان خون به رحم مختل می‌شود. علاوه بر این باعث بروز کمردرد میشود. بهتر است به پهلو بخوابید در حالی که زانوهایتان خم است و خیلی بهتر است که بین دو زانو، زیر شکم و پشت کمرتان هم بالش مناسب بگذارید.
• از پد گرم یا سرد و ماساژ استفاده کنید
• گذاشتن یک پد گرم یا سرد، می‌تواند تا حدی کمردرد را تسکین دهد. ماساژ هم می‌تواند برایتان مفید باشد.
• فعالیت بدنی منظم داشته باشید
• انجام فعالیت روتین و منظم بدنی باعث تقویت عضلات کمر و کاهش احتمال کمردرد می‌شود. با تایید پزشکتان، فعالیت‌هایی مثل پیاده‌روی منظم یا تمرینات سبک در آب گزینه‌های خیلی خوبی برایتان خواهند بود. می‌توانید از فیزیوتراپیست هم کمک بگیرید و بخواهید که تمرینات کششی مناسب بارداری را به شما آموزش دهد.

در آخر اینکه اگر کمردردتان خیلی آزار دهنده بود و بیشتر از 2 هفته طول کشید، حتما به پزشک مراجعه کنید.

حرکت ورزشی برای کاهش کمردرد بارداری

یکی از کشش های خیلی خوب که برای همه ماه‌های بارداری هم مناسب است حرکت cat& camel هست که می‌توانید عضلات کمر را بکشید و ریلکش کنید.

طبق شکل 1، روی چهار دست و پا قرار بگیرید، زانوهایتان زیر لگن و دستها زیر شانه باشد.

طبق شکل 3 ، کمر را گود کنید و همزمان سرتان را بالا بگیرید و نفس بگیرید.

درباره سونیا قاسمی بیشتر بدانید

آیا هنداونه دوست دارید؟ نمی‌دانید در طول بارداری می‌توانید هندوانه مصرف کنید یا نه؟ می‌ترسید خوردن یک هندوانه آبدار به سلامت جنین آسیب بزند؟ بهتر است بدانید هندوانه در بارداری می‌تواند با تهوع صبحگاهی مبارزه کند و ضمن اینکه بدن را هیدراته نگه می‌دارد به سلامت جنین نیز کمک می‌کند.

مزایای خوردن هندوانه در بارداری

بیشتر پزشکان می‌گویند مصرف هندوانه در بارداری مفید است زیرا پر از مواد مغذی است. برخی از مزایای شگفت انگیز هندوانه در بارداری عبارت است از:

• کاهش سوزش سردل: زنان باردار معمولا با مسائل گوارشی مانند سوزش سردل و اسیدیته مواجه می‌شوند. هندوانه این مشکلات را تا حدود زیادی کاهش می‌دهد و باعث آرامش معده می‌شود.
• کاهش تورم: کمی تورم روی دست‌ها و پاها در دوران بارداری وجود دارد. مقدار بالای آب موجود در هندوانه باعث کاهش انسداد عروق و عضلات می‌شود و در نتیجه ادم را درمان می‌کند.
• کاهش ویار صبحگاهی: نوشیدن یک لیوان آب هندوانه تازه در اوایل صبح در دوران بارداری بسیار مفید است. این میوه خاصیت آرام بخشی و ایجاد طراوت دارد. خواص انرژی دهنده و مغذی هندوانه می‌تواند از ویار صبحگاهی پیشگیری کند.

• درمان کم آبی: کم آبی منجر به انقباضات زودرس و حتی ایجاد زایمان زودرس می‌شود. زنان باردار باید آب فراوانی بنوشند تا دچار کمبود آب نشوند. هنداونه حاوی 90 درصد آب است و خوردن آن یک راه عالی برای جلوگیری از کم آبی است.
• کاهش انقباضات عضلانی: بدن زنان باردار با تغییرات زیادی روبه‌روست. وزن زیاد و نوسان هورمون‌ها می‌تواند باعث درد عضلات و استخوانها شود. هندوانه کمک می‌کند تا بدن با این گرفتگی مقابله کند.
• پیشگیری از بروز رنگدانه روی پوست: پیگمانتاسیون یک مشکل پوستی شایع در دوران بارداری است که باعث می‌شود لذت از بارداری زایل شود. هندوانه نقش مهمی در پیشگیری از این بیماری دارد. هندوانه هضم آسان دارد و حرکات روده را سریعتر می‌کند. این به نوبه خود بر بافت پوست اثر می‌گذارد و پوست را درخشان و شفاف می‌کند.
• اثرات دیورتیک و تخمیرکننده: هندوانه دارای خواصی دیورتیک است. این کمک می‌کند سموم مضر بدن از بین برود. این عمل کلیه‌ها را تحریک می‌کند و با پاکسازی کبد سطح اسید اوریک را در خون کاهش می‌دهد.
• افزایش سطح انرژی: هندوانه حاوی مقدار زیادی از مواد معدنی مانند پتاسیم و منیزیوم، ویتامین B1، A و B6 است. این مواد مغذی تقویت کننده انرژی طبیعی هستند بنابراین انرژی زیادی برای بدن فراهم می‌کنند. این میوه همچنین برای تقویت چشم، ایمنی و سیستم عصبی جنین نیز مفید است.
• جلوگیری از پره اکلامپسی: هندوانه حاوی مقادیر زیادی لیکوپن است که به کاهش خطر ابتلا به پره اکلامپسی در بارداری کمک می‌کند. این مشکل می‌تواند اثرات جدی بر حنین و مادر بگذارد. خوردن مقدار زیادی از این میوه احتمال به دنیا آمدن کودکی با مشکلات رشدی را کم می‌کند.

عوارض جانبی هندوانه در بارداری

هندوانه علاوه بر داشتن مزایای زیاد، در صورت مصرف بیش از حد عوارض جانبی را هم به همراه دارد. آنچه مهم است این است که خوردن هرچیزی بیش از اندازه می‌تواند در دوارن بارداری خطرناک باشد. از جمله عوارض جانبی خوردن مقدار زیاد هندوانه در بارداری می‌توان به موراد زیر اشاره کرد:

• دیابت بارداری: مصرف بیش از حد هندوانه سطح گلوکز خون را افزایش می‌دهد و باعث بروز دیابت حاملگی می‌شود.
• تصفیه بیش از حد: هندوانه تمام اندام‌های داخلی را در شرایط سالم نگه می‌دارد و سموم بدن را دفع می‌کند. در این روند ممکن است برخی مواد مغذی ضروری نیز از بین بروند.
• مشکلات گوارشی: از خوردن هندوانه‌ای که برای مدت طولانی بریده شده خودداری کنید زیرا می‌تواند منجر به تهوع، استفراغ و بروز مسائل گوارشی شود. همیشه سعی کنید میوه یا آب میوه تازه انتخاب کنید.

تمرین 1 : cat&camel

طبق شکل 1-1 روی چها دست و پا قرار بگیرید. کمر صاف باشد. حالا طبق شکل 2-1 ، کمر را گود کنید، سر را بالا ببرید و نفس بگیرید. بعد طبق شکل 3-1 ، کمر را گرد کنید، سر را پایین بگیرید و نفس را بیرون دهید. 15-10 بار این تمرین را تکرار کنید.

1-1

1-2

1-3

 

تمرین 2 : وضعیت جنین

طبق شکل 2، روی پاهایتان بشینید و بعد دستاهایتان را صاف روی زمین بگذارید. لگن را به عقب و دست‌ها را به جلو بکشید تا کشش را در کمر خود حس کنید. برای راحتی انجام این حرکت، پاهایتان را کمی باز کنید تا شکم در فضای بین دو پا قرار بگیرد.

می‌توانید زیر دست خود بالش یا کوسن قرار دهید تا کشش را بهتر انجام دهید.

می‌توانید 30 ثانیه یا بیشتر در این حالت بمانید  و بدن خود را بکشید.

تمرین 3: کشش پشت روی نیمکت یا میز

این حرکت هم مانند وضعیت جنین است . با این تفاوت که طبق شکل 1-3 دستتان را روی لبه یک میز یا مبل قرار می دهید و بعد طبق شکل 2-3 بدنتان را پایین می‌کشید و حدود 30 ثانیه نگه می‌دارید. دم و بازدم عمیق تاثیر تمرین را بیشتر می‌کند. اگر نشسته این حرکت را انجام می‌دهید ، فاصله پاهایتان را بیشتر کنید تا شکمتان در فضای بین دو پا قرار بگیرد. این حرکت را می‌توانید ایستاده هم انجام دهید.

3-1

3-2

 

تمرین 4 : چرخش بالاتنه

اگر در ماه‌های اول بارداری هستید ، طبق شکل 1-4 بنشینید یک پایتان را دراز کنید و یک پایتان را خم روی زمین بگذارید. حالا بالاتنه خود را طبق شکل 2-4 به سمت پای خم بچرخانید. از آرنجتان کمک بگیرید تا بتوانید چرخش بیشتری داشته باشید.
اگر در هفته‌های بالاتر بارداری هستید و نمی‌توانید این حرکت را انجام دهید، طبق شکل 3-4 به حالت چهار زانو بنشینید و طبق شکل 4-4 بالاتنه خود را بچرخانید. می‌توانید برای هر سمت 30 ثانیه بدن خود را بکشید. انجام دم و بازدم عمیق تاثیر تمرین را بیشتر خواهد کرد.
 

4-1

4-2

4-3

4-4
 

تمرین 5: حرکت پل

یکی از بهترین تمرینات برای تقویت عضلات شکم و کمر حرکت پل است. طبق شکل 1-5 به پشت بخوابید در حالی که پاهایتان خم است. حالا طبق شکل 2-5 با اعمال فشار از پاشنه پا، لگن را از زمین جدا کنید، مکث کنید و لگن را روی زمین قرار دهید و حرکت را تکرار کنید. بهتر است هنگام بالارفتن بازدم و هنگام پایین آمدن نفس بگیرید.

5-1

5-2
 

تمرین 6: حرکت مثلث

این حرکت هم جزو حرکات کششی یوگا است. طبق شکل 1-6 بایستید و پاها را بازتر از عرض لگن کنید. یک دست بالا و دست دیگر روی پایتان باشد. حالا طبق شکل 2-6 به سمت همان دست روی پا خم شوید و دست دیگر را بالا دهید. شما با این حرکت عضلات پهلویتان را به خوبی می‌توانید کشش دهید. هر چقدر پایین‌تر بیایید، کشش بهتری داشته باشید.20 ثانیه کشش دهید و به بالا برگردید و حرکت را برای سمت دیگر انجام دهید. برای هر سمت 3 نوبت و هر نوبت 20 ثانیه این کشش را انجام دهید. دم و بازدم عمیق به شما حس بهتری خواهد داد.
 

 

تمرین 7: چرخش لگن به عقب در حالت ایستاده

با این حرکت شما به تقویت عضلات شکم خود کمک کرده‌اید. طبق شکل 1-7 بایستید و دستان خود را روی تاج لگن قرار دهید. نفس بگیرید حالا با انقباض عضلات شکم لگن خود را به عقب بچرخانید و نفس خود را بیرون دهید. مکث کنید و لگن را به حالت عادی برگردانید و حرکت را دوباره با رعایت ریتم دم و بازدم تکرار کنید. حداقل 20 تکرار از این حرکت انجام دهید.
 

تمرین 8 : چرخش جانبی لگن

در این تمرین شما در واقع عضلات مایل شکمی یا همون پهلوهایتان را تقویت می کنید. طبق شکل 1-8 بایستید و یک پایتان را روی یک چهار پایه یا پله قرار دهید. حالا دستهایتان را روی تاج لگن قرار دهید. حالا با انقباض عضلات پهلو، لگن را از سمت پای خم ، به بالا بکشید مکث کنید و لگن را به جای اول خود برگردانید. و حرکت را تکرار کنید. هنگام بالابردن لگن بازدم و هنگام پایین آوردن ، نفس بگیرید. برای هر سمت 20 تکرار انجام دهید.

 پروفایل سونیا قاسمی را در بیا نی نی ببینید.

خوردن گوجه فرنگی در بارداری مفید است؟

گوجه فرنگی سرشار از ویتامینهای مورد نیاز در دوران بارداری مثل ویتامین آ و ویتامین ث است. البته گوجه فرنگی مقدار قابل توجهی کلسیم، آهن ، سدیم و سایر مواد معدنی مورد نیاز بدن را هم دارد.از اسید فولیک گرفته تا پروتئین و البته کربوهیدرات در گوجه فرنگی پیدا می‌شود. به همین دلیل خوردن گوجه فرنگی در بارداری فواید زیادی دارد چون:

• گوجه فرنگی منبع غنی اسید فولیک است

اسید فولیک موجود در گوجه فرنگی از نقص لوله عصبی جلوگیری می‌کند . اسید فولیک جلوی نقصهای عصبی جنین را می‌گیرد.

• گوجه فرنگی منبع غنی از ویتامین هاست

همانطور که گفته شد گوجه فرنگی سرشار از ویتامین های مفید برای بارداری است. یک گوجه فرنگی با اندازه متوسط ​​می‌تواند تا ۴۰درصد از نیاز روزانه ویتامین ث و تا ۲۰درصد از نیاز ویتامین آ را تامین کند. ویتامین آ موجود در گوجه فرنگی باعث تقویت سیستم ایمنی بدن، مبارزه با عفونت‌ها می شود. ویتامین آ بعد از زایمان به ترمیم بافتها کمک می‌کند. علاوه بر این، گوجه فرنگی دارای ویتامین کا است که مانع از خونریزی و کاهش خطر خونریزی می‌شود. ویتامین ث موجود در گوجه فرنگی در تشکیل پوست سالم، دندان ها، استخوان ها و لثه ها کمک می‌کند.

• فیبر گوجه فرنگی به درمان مشکلات گوارشی کمک می‌کند

بیشتر زنان باردار در این دوران از مشکلات گوارشی و سوء هاضمه شکایت دارند اما مصرف گوجه فرنگی می‌تواند این مشکلات را برطرف کند. گوجه فرنگی سرشار از فیبر است ، فیبر ماده غذایی مفیدی برای حل مشکلات معده و روده به حساب می آید.

• گوجه فرنگی سرشار از آنتی اکسیدان است

لیکوپن، یک آنتی اکسیدان قوی موجود در گوجه فرنگی است. لیکوپن از آسیب سلولی، پره اکلامپسی و نقایص زایمان در نوزادان محافظت می‌کند.

• گوجه فرنگی ضدعفونی کننده طبیعی است

خواص ضد عفونی کننده طبیعی گوجه فرنگی به مبارزه با میکروب‌ها و محافظت در برابر عفونت ها کمک می‌کند. مصرف گوجه فرنگی در دوران بارداری برای جلوگیری از بیماری‌های عفونی خیلی مفید است.

• گوجه فرنگی به تقویت انرژی کمک می‌کند

گوجه فرنگی ها منبع خوبی از کربوهیدرات‌ها هستند . کربوهیدرات ها برای تامین انرژی در دوران بارداری ضروری هستند. کربوهیدرات برای مادر ضروری است، زیرا نه تنها انرژی را فراهم می کنند بلکه باعث بهبود عملکرد سیستم گوارش می شوند. کربوهیدرات به رشد جنین هم کمک می کند.

• گوجه فرنگی به کاهش کلسترول بد کمک می‌کند

اسید نیکوتینیک یا نیاسین موجود در گوجه فرنگی باعث کاهش کلسترول بد و تری گلیسیرید می‌شود. اسید نیکوتینیک عملکرد قلب را بهبود می‌بخشد و در طول بارداری به سلامت قلب کمک می‌کند.

• گوجه فرنگی باعث بهبود گردش خون می‌شود

بسیاری از زنان در دوران بارداری با فشار خون مواجه هستند، گوجه فرنگی برای تمیز کردن خون و بهبود گردش خون شناخته شده است.

مصرف گوجه فرنگی چه زمانی مضر است؟

گوجه فرنگی هم مثل دیگر مواد غذایی مفید اگر بیش از حد مصرف شود، مضر است.

• مصرف بیش از حد گوجه فرنگی در دوران بارداری باعث سوزش و ریفلاکس می شود.
•  پتاسیم موجود در گوجه فرنگی می‌تواند باعث ایجاد مشکلات کلیه شود.
• مصرف زیاد گوجه فرنگی در بعضی زنان باعث میگرن و سردرد می‌شود.
• اگر گوجه فرنگی بیش از حد مصرف شود می تواند باعث مشکلات سوء هاضمه و شکم درد شدید شود.

عفونت مجاری ادرار در بارداری

البته باید بدانید که عفونت مجاری ادراری هم در دوران بارداری شایع است که یکی از علائمش نیاز فوری به تخلیه مثانه و تکرر ادرار است و همانطور که می‌دانید، این موارد از علائم بارداری نیز هستند. بنابراین پزشک می‌تواند با انجام آزمایش‌های منظم علائم عفونت ادراری را شناسایی کند.

سه ماهه سوم و بی‌اختیاری

در پایان بارداری به خاطر تغییراتی که در عضلات دیواره مثانه رخ داده، ظرفیت مثانه شما دو برابر می‌شود. اما بسیاری از خانم‌ها در این مرحله از بارداری دچار بی‌اختیاری ادرار می‌شوند. این اتفاق به خاطر افزایش اندازه شکم شماست که فشار شکمی را بیشتر می‌کند. به همین خاطر است که وقتی می‌خندید، سرفه یا عطسه می‌کنید، عضلات کف لگن‌تان هم متقابلا برای تحمل این فشار به چالش کشیده می‌شوند.
بی‌اختیاری ادرار ممکن است خفیف یا شدید باشد. اما بر اساس مطالعات محققان، سن و شاخص توده بدن از جمله ریسک فاکتورهای بی‌اختیاری ادرار در بارداری هستند.
بی‌اختیاری ممکن است بعد از بارداری ادامه داشته باشد و ممکن است بلافاصله بعد از زایمان وجود نداشته باشد. بعضی از خانم‌ها تا ۴۰ سالگی، مشکل مثانه ندارند.

انواع بی‌اختیاری ادرار در بارداری و بعد از آن

نوع بی‌اختیاری ادرار در زمان بارداری معمولا از نوع «بی‌اختیاری استرسی» است که به آن «مثانه عصبی» یا SI (Stress Incontinence) هم می‌گویند. بی‌اختیاری استرسی به این معنی است که ادرار به خاطر افزایش فشار وارده به مثانه، نشت می‌کند و بی‌اختیار خارج می‌شود. در بی‌اختیاری استرسی، ماهیچه اسفنکتر مثانه برای نگه داشتن ادرار، به اندازه کافی خوب عمل نمی‌کند.
البته بی‌اختیاری ادرار در بارداری ممکن است به خاطر «مثانه بیش فعال» رخ می‌دهد. زنانی که دچار بیش فعالی مثانه می‌شود، مجبورند بیشتر از معمول ادرار کنند چراکه مثانه‌شان دچار اسپاسم‌های غیرقابل کنترل می‌شود.

ضمن اینکه ماهیچه‌های اطراف مجرای خروج ادرار- لوله خروجی ادرار از مثانه- ممکن است درگیر شده باشند. وظیفه این ماهیچه‌ها، جلوگیری از خروج بی‌اختیار ادرار از بدن است اما اگر مثانه دچار انقباض‌های شدید شود، ممکن است ماهیچه‌های اطراف مجرای خروج ادرار هم از کار بیفتند.

اسفنکتر مثانه ماهیچه‌ای صاف است که کف مثانه قرار گرفته و کارش کنترل جریان ادرار است. در بارداری، کشیدگی رحم باعث افزایش فشار بر مثانه می‌شود. عملکرد ماهیچه‌های داخل اسفنکتر مثانه و کف لگن ممکن است به خاطر فشار اضافی مختل شود. زمانی که فشار اضافی به بدن وارد می‌شود- مثلا وقتی مادر باردار سرفه یا عطسه می‌کند- چند قطره ادرار به خارج از مثانه نشت می‌کند.

بعد از بارداری، اختلالات بی‌اختیاری ادامه پیدا می‌کند؛ چراکه زایمان، ماهیچه‌های کف لگن را ضعیف کرده و می‌تواند منجر به بیش فعالی مثانه شود. بارداری و زایمان همچنین ممکن است به خاطر بروز موارد زیر، باعث اختلالات کنترل مثانه بشود:

• آسیب به اعصاب کنترل کننده مثانه
• حرکت مجرای خروج ادرار و مثانه در طول بارداری
• اپیزیوتومی؛ برشی که در طول زایمان روی عضلات کف لگن ایجاد می‌شود تا بچه راحت‌تر از کانال زایمان خارج شود

به مثانه‌تان کمک کنید!

• تحریم خوراکی‌های تحریک کننده: مصرف غذاها و نوشیدنی‌هایی که مثانه را تحریک می‌کنند و باعث افزایش و تکرر اضطراری ادرار می‌شود، قطع کرده یا به حداقل برسانید؛ خوراکی‌هایی مثل: چای و قهوه کافئین‌دار، حتی شکلات، نوشیدنی‌های گازدار، غذاهای تند و گوجه فرنگی.
• دریافتی مایعات: حتما روزانه مقدار کافی آب و مایعات بنوشید و فکر نکنید با کم کردن مصرف مایعات، کمکی به مثانه‌تان می‌کنید؛ برعکس! با کاهش دریافتی مایعات احتمال بروز عفونت‌های ادراری را هم زیاد می‌کنید. پس حتما روزانه ۱.۵ لیتر آب و مایعات سالم بنوشید. البته اگر به نوشیدن این مقدار مایع عادت ندارید، به تدریج مصرف مایعات‌تان را افزایش دهید تا به ۱.۵ لیتر در روز برسد.
• ورزش‌های تقویتی کف لگن: مطالعات زیادی نشان داده‌اند که انجام ورزش‌های کف لگن، آن هم برای ۳ بار در روز طی دوران بارداری می‌تواند ریسک بروز بی‌اختیاری ادرار و سایر اختلالات کف لگنی در دوره بعد از زایمان را کاهش دهد. معروف‌ترین این ورزش‌ها، ورزش کگل است که به تقویت عضلات کف لگن کمک می‌کند. پس سعی کنید با ۱۰انقباض ۱۰ ثانیه‌ای شروع کنید و این تعداد را ۳ بار در روز تکرار کنید. یادتان باشد یادتان باشد وقتی عطسه می‌کنید، خود را منقبض کنید تا مانع از نشت ادرار شوید. یادتان باشد بعضی خانم‌ها در این موارد عضلات کف لگن‌شان سفت است و باید اول یاد بگیرند که چطور ماهیچه‌هایشان را شل کنند. اگر شما درد دارید یا نمی‌دانید چطور باید ورزش‌های مربوط به کف لگن را انچام دهید، می‌تانید با یک فیزیوتراپیست متخصص عضلات کف لگن مشورت کنید.

درمان بی‌اختیاری ادرار در بارداری

روش‌های رفتاری مثل زمان بندی ادرار و تمرین دادن مثانه می‌تواند برای درمان بی‌اختیاری ادرار در دوران بارداری و بعد از آن موثر باشد. این روش‌ها معمولا به عنوان اولین درمان استفاده می‌شود و در خانه قابل انجام است.
تغییر عاداتی که در این روش‌های رفتاری توصیه می‌شود، هیچ عوارض جانبی ندارند. برای زمان‌بندی ادرار شما بایداز یک جدول یا دفتری برای ثبت دفعات ادرار و نشت ادرار استفاده کنید. به این ترتیب «الگوی» نشت ادرارتان را به دست می‌آورید و می‌توانید دفعات بعد، در زمان‌هایی که قبلا یادداشت کرده‌اید، سریع‌تر خود را به سرویس بهداشتی برسانید.
در روش تمرین دادن و آموزش مثانه هم شما با طولانی کردن فواصل دستشویی رفتن حتی برای چند دقیقه کوتاه، به مرور توانایی مثانه را برای کنترل و نگه داشتن ادرار افزایش دهید.
مثلا برای شروع هر یک ساعت یک بار دستشویی بروید و مدتی این الگو را رعایت کنید. بعد فاصله بین دستشویی رفتن‌تان را به ۹۰ دقیقه یکبار برسانید. در نهایت این زمان را به دو ساعت، ۳ ساعت و ۴ ساعت یکبار برسانید.
روش دیگر این است که سعی کنید هر وقت احساس می‌کنید مثانه‌تان پر شده، یک ربع دستشویی رفتن را به تاخیر بیندازید. این کار را دو هفته ادامه دهید. بعد تاخیر بین ادرار کردن را به نیم ساعت رسانده و به همین ترتیب فواصل را افزایش دهید.
در مواردی ممکن است پزشک توصیه به استفاده از «رحم بند» یا «حلقه پساری» کند؛ وسیله‌ای که مجرای ادرار را مسدود می‌کند یا باعث تقویت ماهیچه‌های لگن می‌شود. ضمنا داروهایی هم برای کنترل اسپاسم عضلات مثانه یا تقویت عظلات داخل مجرای ادرار تجویز می‌شود. بعضی از این داروها می‌توانند باعث آرامش مثانه بیش فعال شوند.