دسته: خردسال و کودک

از لحظه‌‌ای که تصمیم می‌گیرید بچه‌دار شوید باید از همان اول به فکر جزیی ترین امور مربوط به فرزندتان باشید. از مراقبت‌های قبل و بعد بارداری و نگهداری و مراقبت شبانه‌روزی کودک هم که سربلند بیرون بیایید با بزرگ‌تر شدن کودک با مسائل جدی‌تر و کمی پیچیده رو‌به‌رو خواهید شد. برای مثال اگر زن و مرد هر دو شاغل باشند و مادر مجبور شود برای گذران زندگی مجددا به سر کارش برگردد، نگهداری فرزند با مشکلاتی همراه است. در این بین نگهداری فرزندان کنار سالمندان خانواده اعم از مادربزرگ و پدربزرگ یا ثبت نام در مهدکودک والدین را در یک دوراهی بزرگ قرار می‌دهد.

فرزندتان چه زمانی باید به مهدکودک برود؟

قبل از اینکه به دنبال انتخاب مکانی برای نگهداری فرزندمان باشیم حتما سن مناسب برای جدا کردن کودک از خودمان را لحاظ کنیم. برای مثال اگر از همان سنین بسیار پایین در شرایطی قرار گرفته‌اید که مجبور هستید فرزندتان را به مهد یا اقوام بسیار نزدیک مانند مادربزرگ یا پدربزرگ بسپارید قبل از هشت ماهگی این کار را انجام دهید. چون در این سن کودک هنوز شناختی از محیط پیرامون خود و غریبه‌ها ندارد و دچار اضطراب نخواهد شد. غیر از این مورد بهترین زمان برای مهدکودک بین سن 3 تا 6 سالگی است.

ماندن کودک در خانه مادربزرگ و پدربزرگ

فرستادن فرزندان به مهد کودک یا ماندن در خانه مادربزرگ با توجه به شرایطی که هر خانواده‌ای دارد متفاوت است. اما قبل از آن که جواب قطعی سوالتان را بدهیم بهتر است ابتدا در مورد فواید مهد کودک و یا ماندن کودک در کنار سالمندان خانواده قدری بیشتر اطلاعات به دست بیاورید. بگذارید ابتدا از خانه مادربزرگ و پدربزرگ شروع کنیم. مادر و پدر شما نوه‌شان را خیلی دوست دارند و شاید اغراق نکرده باشیم که گاهی بیش از شما به آنها محبت می‌کنند. آنها نوه‌شان را جزیی از خودشان می‌دانند به همین دلیل شیطنت‌های بچه‌ها هرگز آزارشان نمی‌دهد و عصبی‌شان نمی‌کند. این خیلی خوب است که فرزند شما در کنار محبت بی‌دریغ مادربزرگ و پدربزرگش غرق محبت شود و مفهوم خانواده را به خوبی درک کند. والدینی که فرزندان خود را به مادربزرگ و پدربزرگ می‌سپارند امنیت خاطر بیشتری نسبت به زمانی دارند که بچه‌ها در مهد هستند.

وقتی مادربزرگ و پدربزرگ رشته‌ها را پنبه می‌کنند

اما همانطور که ماندن کودک در منزل مادربزرگ فواید زیادی برای والدین و من جمله کودک دارد؛ مشکل بزرگی سرباز می‌زند که آن تفاوت روش‌های تربیتی مادربزرگ وپدربزرگ با والدین است. پدربزرگ و مادربزرگ به خاطر علاقه شدیدی که به نوه‌شان دارند روش‌های آموزشی شما را که برایش وقت زیادی گذاشته‌اید دور می‌زنند و هرچه رشته کرده بودید پنبه می‌کنند.
«دو تربیته شدن بچه» عبارتی است که در بین والدین زیاد رواج دارد و هرازگاهی برای یکدیگر نسخه می‌پیچند که فرستادن بچه به مهد کودک خیلی بهتر از دوتربیته شدن فرزندشان است. اما این مشکل را خیلی راحت می‌توان با گفت و گویی قاطع برطرف کرد. قبل از اینکه مادر و پدرتان را در مقابل یک تصمیم عجولانه قرار دهید ابتدا با آنها در مورد اصول آموزشی خودتان صحبت کنید و به آنها تاکید کنید که رعایت نکردن این امور پیامد بدی در آینده فرزندتان دارد. حتما شما هم بچه‌هایی را دیده‌اید که بیشتر از والدین خود از پدربزرگ و مادربزرگ خود حرف شنوی دارند و گاه کودک حوصله مادر و پدر خود را هم ندارد. مدیریت اینگونه شرایط باید کاملا حساب‌شده صورت گیرد. یادتان باشد تعامل با مادربزرگ و پدربزرگ و یادگیری فرهنگ و سنت از طریق آنها پایه‌های شخصیت را در فرزندتان محکم می‌کند. ماندن کودک در خانه مادربزرگ و پدربزرگ خلاء نبود والدین را جبران می‌کند.

فواید مهدکودک برای فرزندان بیشتر است؟

همانطور که گفتیم بهترین زمان برای مهدکودک با توجه به شرایطی که والدین دارد متفاوت است. اما روانشناسان سن 3 تا 6 سالگی را پیشنهاد می‌دهند. فرزند شما از سن 3 سالگی به بعد نیاز به شرکت در محیط‌های اجتماعی مانند مهدکودک‌ها و بازی و گفت و گو با دیگر همسالان خود دارد. در مهدکودک‌ها فرزندتان مهارت‌های مختلفی را می‌آموزد و هوش اجتماعی او در این محیط شکل می‌گیرد. اما تفاوت مهد کودک با ماندن در خانه مادربزرگ و پدربزرگ این است که شما امنیت کمتری را در آن حس می‌کنید. بچه‌هایی با فرهنگ‌ها و تربیت‌های مختلف ممکن است آموزش‌هایی را که برای فرزندتان انجام داده‌اید را بی‌فایده به نظر بیاورد. بدتر از همه اگر مهدکودک خوبی انتخاب نکرده باشید یک مربی غیرمتخصص و بی ‌حوصله آسیب جدی را به روح و روان فرزندتان وارد می‌کند.

چاره کار کجاست؟

در بهترین حالت بهتر است هم از مزایای ماندن کودک در خانه مادربزرگ و پدربزرگ استفاده کنید و هم برای رشد مهارت‌های اجتماعی فرزندتان، او را در هفته 2 الی 3 بار به مهد بفرستید. البته در انتخاب مهد دقت کافی داشته باشد و از قبل در مورد انتخاب مهد مناسب تحقیق زیادی انجام دهید. از اقوام و دوستانتان که شرایط شما را دارند در مورد مهد خوب سوال بپرسید و تجربیات آنها را بشنوید. در کنار مهد باقی روزهای هفته مسئولیت فرزندتان را به کانون گرم مادربزرگ و پدربزرگ بسپرید. البته باز هم تاکید می‌کنیم که قبل از اینکار یک یا چند جلسه گپ و گفت صممیانه در مورد اصول آموزشی که در مورد فرزندتان به کار می‌برید داشته باشید.

هرچقدر هم تمامی اصول تربیتی را برای آموزش فرزندتان به کار بگیرید باز هم گاهی اوقات از فرزندتان رفتاری سر می‌زند که ممکن است در یک جمع خانوادگی باعث شرمنده شدنتان شود. بدتر از همه وقتی است که پای دخالت شخص دیگری وسط می‌آید و با سرزنش و یا تایید بی جای رفتار فرزندتان وارد حریم شخصی شما و او می‌شود. با دکتر محمد مشفقی، در این مورد گفت وگوی خواندنی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

• به نظر شما انتظار داشتن یک کودک بدون رفتار اشتباه درست است یا غلط؟

بعد از تولد فرزند ما با او در یک مسیر مشترک قرار می‌گیریم؛ مسیری که در یک دوره هجده یا نوزده ساله او را در راهی درست هدایت کرده و به عنوان یک فرد بزرگسال و توانمند برای وارد شدن در محیط بزرگ‌تر یعنی جامعه آماده‌اش می‌کنیم.
خیلی اوقات والدین به خاطر رفتاری که فرزندشان در جمع از او سر می‌زند شرمنده هستند و ترس این را دارند که دیگران در مورد آنها و فرزندشان چه قضاوتی می‌کنند. زیرا والدین از این واهمه دارند که دیگران فکر کنند آنها در مورد تربیت فرزندان کوتاهی کرده‌اند و وظایشان را به درستی انجام نداده‌اند. در حالیکه برای مثال قرار نیست یک کودک 4 یا 5 ساله در آن سن کم به حد کمال و رشد خود برسد بلکه فرزند شما بناست در طی سالیان سال به رشد و کمال خود برسد. بنابراین طبیعی است در طی این دوران اشتباهات زیادی از او سر بزند.
اما والدین در روند آموزش فرزند به جایی می‌رسند که بیش از هر چیزی بیشتر نگران قضاوت افراد جامعه در مورد خودشان هستند؛ اینکه آنها فرزندشان را خوب آموزش نداده‌اند و اهمیت این موضوع برایشان مهم‌تر از مشکلات احتمالی است که ممکن است برای فرزندشان به وجود بیاید.
در واقع از همینجاست دخالت دیگران در تربیت فرزند شروع می‌شود و والدین با داشتن چنین دیدگاهی به دیگران اجازه می‌دهند که وارد حریم آموزشی آنها با فرزندشان شوند. متاسفانه در جامعه ما چیزی به عنوان حریم فردی شناخته شده نیست و این موضوع حتما باید فرهنگ سازی شود. خصوصا در مورد آموزش فرزندان والدین باید حریم فردی را در نظر بگیرند زیرا غفلت از این موضوع باعث اثرات جبران ناپذیری به فرزندانشان می‌شود.

• دخالت دیگران در تربیت فرزند آیا تاثیری روی فرزندان هم می‌گذارد؟

فرض کنید از فرزندتان رفتاری سر زده که اشتباه است. در این شرایط به جای اینکه مادر و پدر مستقیم فرزندشان را سرزنش کنند دایی خانواده، فرزندشان را سرزنش و گاه حتی تنبیه می‌کند. هرچند توبیخ و تنبیه در آموزش فرزندان اساسا غلط است، اما وارد شدن دایی در حریم رابطه والدین و فرزند باعث می‌شود که فرزند مفهوم حریم شکنی را یاد بگیرد.
اما وقتی پدر و مادر اجازه دخالت دیگران در تربیت فرزند و مهم‌تر از همه دخالت در حریم شخصی خود و فرزندشان را نمی‌دهند با اینکار احساس امنیت نیز در فرزندشان به وجود می‌آورند. زیرا والدین برای فرزندشان مرجع قدرت به حساب می‌آیند و اگر قرار باشد هرکسی در این بین در امر آموزش فرزندان دخالت کند و مرجع قدرت کودک شود شرایطی پیش می‌آید که کودک مجبور است در مقابل همه این افراد بله و چشم بگوید و هرگز نمی‌تواند شخصیت مستقل خود را شکل دهد.
کودکی که در این شرایط آموزش می‌بیند به تدریج شان انسانی خود را فراموش می‌کند. این فرزند در آینده وقتی وارد جامعه می‌شود و برای مثال با بدرفتاری رئیس خود رو به رو می‌شود نحوه برخورد درست را نمی‌داند زیرا در زمان کودکی این موقعیت را هرگز برایش فراهم نساختیم. در آن زمان هرکسی به خودش اجازه می‌داد که راجع به فرزندمان هر نظری دلش خواست بدهد.
به عقیده من حالت ایده‌آل آن این است که اگر پدر و مادر مرتکب خطایی در امر آموزش فرزند شدند و بنا باشد کسی در این مورد دخالت کند فقط دولت به نمایندگی جامعه این مسئولیت را بر عهده گیرد زیرا اگر کودک مورد بدرفتاری قرار بگیرد در آینده باعث آسیب به جامعه خواهد شد. بنابراین اثرات منفی دخالت دیگران در تربیت فرزند تنها مربوط به خود او نیست و پیامدهای بزرگ‌تری دارد.
 

 

• حساسیت خانواده‌ها برای رفتار بی نقص بچه‌ها چه پیامدی دارد؟

فرهنگ غلطی که در جامعه ما وجود دارد باور به «اشتباه نکن» است. والدین با باید و نباید و کنترل فرزند او را در یک محیطه ایزوله تحت آموزش قرار می‌دهند.در این شرایط وقتی فرزندشان به سن 18 سالگی رسید و وارد جامعه شد مهارت‌هایی مانند تصمیم گیری و مهارت انتخاب را ندارد زیرا همیشه با باید و نبایدهایی که خانواده‌اش برایش مشخص کرده است زندگی کرده و در نتیجه باز هم به دنبال کسی است که او را تحت کنترل داشته باشد. حالت برعکس آن هم ممکن است اتفاق بیفتد یعنی این شخص درآینده تبدیل به یک شخص مستبد شده و در زندگی زناشویی‌ به همسرش مدام باید و نباید خواهد گفت. متاسفانه در این حالت شاهد تکرار همان چرخه غلط هستیم.
یادمان باشد فرزند شما از همان لحظه‌ای که به دنیا آمد یک انسان است و دارای شان انسانی است و والدین حق ندارند شان انسانی فرزندشان را زیر پا بگذارند. وقتی شان انسانی فرزندمان را بپذیریم دیگر به خودمان اجازه نمی‌دهیم که با فرزندمان تحقیرآمیز صحبت کنیم.
بنابراین باید دو اصل را در نظر بگیریم. اول اینکه فرزند ما قرار نیست از همان ابتدا کامل باشد و مساله مهم دیگر این است که او به عنوان یک انسان شان انسانی دارد. وقتی به این 2 اصل اعتقاد داشته باشیم در هنگام انتقاد و سرزنش دیگران در مورد رفتار فرزندمان دیگر آنقدر ناراحت و عصبی نمی‌شویم و به اصطلاح عامیانه به ما بر نمی‌خورد. فرزند ما در حال طی کردن دوره رشد خود است و تمام این رفتارها طبیعی است.
حتی وقتی موضوع شان انسانی وسط می‌آید من ترجیح می‌دهم که به جای واژه «تربیت» از واژه «آموزش» استفاده کنم.

• بهترین راهکار برای جلوگیری از دخالت دیگران چیست؟

همانطور که بارها تاکید کرده‌ایم قبل از آموزش فرزندان این پدر و مادر هستند که باید آموزش‌های لازم را در این زمینه ببینند. به عبارتی تا شما یک فرد بزرگسال نباشید از عهده آموزش فرزندتان بر نمی‌آیید. یعنی اگر والدین هنوز کودکی هستند که دنبال تایید دیگران هستند نمی‌توانند به خوبی فرزندشان را تحت آموزش درست قرار دهند.
اما یادمان باشد ما قرار نیست به عزیزانمان توهین یا بدرفتاری کنیم بلکه قرار است به بهترین شکل ممکن به آنها بگوییم که حریم آموزشی شما و فرزندتان را رعایت کرده و به آن احترام بگذارند. اگر دخالت دیگران در تربیت فرزندمان همچنان ادامه داشت و تکرار شد در نهایت باید حریم خود را به روی دیگران ببندیم و مانع آسیب فرزندمان شویم. ما نمی‌توانیم تنها به خاطر اینکه دیگران از ما دلخور و آزرده نشوند اجازه دهیم در امر آموزشی فرزندانمان دخالت کنند.
اگر شخصی از اقوام نزدیک مانند دایی، خاله، عمه یا حتی مادربزرگ و پدربزرگ در امر آموزش فرزندمان اظهارنظر و یا دخالت کردند ابتدا از آنها به خاطر علاقه و اهمیتی که به فرزندتان می‌دهید تشکر کنید. سپس به او بگویید که روش آموزشی شما برای فرزندتان متفاوت و مختص خودتان است. تصور نکنید با اینکار به آن شخص توهین و یا بی احترامی کرده‌اید چون شما جمله زشتی به زبان نیاورده‌اید بنابراین حتی اگر این خواهش در مقابل فرزند هم صورت بگیرد هیچ ایرادی ندارد. حتی فرزندتان نیز با مشاهده این اتفاق یاد می‌گیرد که اگر کسی وارد حریم شخصی او شد نیازی به توهین نیست و قاطعانه می‌توان برخورد کرد. در این فضا کودک احساس امنیت می‌کند.

 

• آیا می‌توان برای حفظ احترام بزرگ‌تر در ظاهر از فرزندمان بخواهیم که حرف کسی را مثلا مادربزرگ یا پدربزرگ را تایید کند؟

خیر به هیچ وجه. گاهی اوقات مواردی پیش می‌آید که برای مثال مادر و پدر از فرزندشان می‌خواهند که در مقابل بزرگ‌تر به اجبار چیزی را تایید کند تنها به خاطر اینکه حرمت آن شخص زیر سوال نرود و حتی ممکن است فرزندشان را نیز برای این چشم اجباری تحت فشار قرار دهند. با اینکار شما به فرزندتان یاد می‌دهید که وقتی کسی شما را مورد آزار و یا تحت فشار قرار داد نمی‌توانی از حق خود دفاع کنی. در واقع با همین اتفاق در ظاهر ساده فرزند شما در آینده قدرت «نه»گفتن را هم نخواهد داشت و به دیگران اجازه می‌دهد که به راحتی حق و حقوق او را پایمال کنند.

بچه‌ها دائم در حال شگفت‌زده کردن ما با رفتارهای تازه هستند. اما این رفتارها را از کجا یاد می‌گیرند؟ چطور به این نتیجه می‌رسند که چگونه رفتار کنند؟ آیا ممکن است ویژگی‌ها و رفتارهایی که به طور ژنتیک منتقل نمی‌شوند را هم، از رفتار والدین خود بگیرند؟
بله، ممکن است.
مینا مادر هنرمندی است. او به نقاشی خیلی علاقه دارد و بیشتر وقت‌ها اوقات فراغتش را با نقاشی پر می‌کند. پسر کوچکش سپهر هم علاقه زیادی به کشیدن خطوط رنگی نشان می‌دهد. سپهر دوست دارد با وسایل نقاشی مادرش بازی کند و روی مقواهای بزرگ خطوط رنگی از خود به جا بگذارد. این یعنی او نقاشی را از مادرش به عنوان میراثی رفتاری گرفته؟

در واقع همین که اطراف سپهر همیشه پر از لوازم نقاشی است، حساسیت او به دیدن نقاشی، رنگ، قلم‌مو و دیگر ابزار نقاشی را بالا برده، چشمش به دیدن آثار هنری عادت کرده و علاوه بر همه این‌ها وقتی می بیند مادرش با علاقه مشغول نقاشی می‌شود، از او الگوبرداری می‌کند. این الگوبرداری، انتقال رفتار از والدین به فرزندان است.

حالا آیا این بدان معنا است که سپهر در آینده یک نقاش مشهور خواهد بود؟ اصلا! اگر شما هنر یا مهارتی دارید و فرزندتان به آن علاقه نشان می‌دهد، اما بعد از مدتی می‌بینید که دلش نمی‌خواهد پیکاسو یا مارادونای بعدی باشد، باید او را رها کنید تا به علاقه و استعداد خودش برسد.

الگوبرداری بچه ها از رفتار والدین انتخابی نیست!

الگوبرداری بچه‌ها از رفتار والدین به صورت انتخابی اتفاق نمی‌افتد، یعنی اینطور نیست که فقط جذب استعدادها و مهارت‌های شما شوند، بچه‌ها رفتارهایی که شما در خودتان دوست ندارید را هم می‌بینند و به همان روش الگوبرداری می‌کنند. بنابرین بیشتر رفتارهایی که در فرزندتان می‌بینید، جایی ریشه در رفتارهای یکی از والدین دارد.

نگین خیلی زود از کوره در می‌رود. صبر و طاقت شنیدن حرف‌های بقیه را ندارد و قبل از این که بداند دقیقا موضوع چیست، فرصت حرف را از طرف مقابل می‌گیرد و برآشفته می‌شود. پدر و مادر نگین اوائل از این رفتارش شاکی بودند اما خیلی زود پی بردند که این الگوی رفتاری، دقیقا رفتار نیما، پدر نگین در زمان‌های خستگی و کلافگی است.

چه کنیم که رفتار منفی والدین به بچه ها منتقل نشود؟

احتمالا می‌پرسید والدین چطور می‌توانند رفتاری که دوست ندارند، اما خودشان به فرزندشان منتقل کرده‌اند را حذف کنند؟

قبل از هر چیز این الگوهای رفتاری را در خودتان ببینید و بپذیرید. با انکار، ندیدن، نپذیرفتن گوشزدهای دیگران و رو برگرداندن، چیزی درست نخواهد شد.

گام بعدی این است که در مورد رفتارهای نامناسب خودتان با فرزندتان حرف بزنید، مثلا بگویید:
«دیروز عصر رفتاری از من دیدی که من خودم آن را دوست ندارم.»

در ادامه لازم است برایش الگوهای دیگری ایجاد کنید تا او بداند در هر موقعیتی رفتارهای متفاوتی می‌تواند داشته باشد و انتخاب با خود او است.
بهتر است در مورد موقعیت‌های واقعی زندگی خودتان حرف بزنید:
«دیروز که من و مامان در مورد خرید خونه حرف می‌زدیم من خسته بودم و زود عصبانی شدم و داد زدم. اما الان که به دیروز فکر می‌کنم، می‌بینم بهتر بود حرفش را تا آخر می‌شنیدم. او هم دلیل‌های منطقی و خوبی داشت. خوب بود صبر می‌کردم حرفش تمام می‌شد و بعد من هم حرفم را آرام می‌گفتم. یک راه دیگر هم داشتم، می‌شد به مامانت بگم که الان خسته‌ام و بهتره بعدا در این مورد حرف بزنیم. با این کار هیچکدوم ناراحت نمی‌شدیم و در وقت بهتری با هم آرام حرف می‌زدیم.»

رفتار فرزندتان، همانی نمی‌شود که شما می‌خواهید!

در نهایت، یادتان باشد که الگو گرفتن فرزندان از شما بدان معنا نیست که او تبدیل به همانی خواهد شد که شما می‌خواهید! او می‌بیند، یاد می‌گیرد، الگو برمی‌دارد، الگوها را کنار هم می‌چیند و در نهایت بر اساس شخصیت و علایق خودش انتخاب می‌کند، رفتار می‌کند و شکل می‌گیرد. شما قرار است در این راه راهنمای او برای انتخاب بهتر و شکوفایی بیشتر باشید.

کودکان پیش‌بستانی، نسبت به کوچک‌ترها، الگوی خواب مشابه‌تری به والدین دارند، با این حال، هنوز نکاتی هست که برای خواب آسوده خود و فرزندتان می‌توانید رعایت کنید. روش‌های زیر قوانینی برای خوابیدن راحت‌ترکودکان چهار تا شش سال و نیمه را به شما معرفی می‌كند.

تبلتش را بدزدید

اگر قرار بود خان‌های رستم هشت مرحله‌ای باشند، احتمالا خان هشتم گرفتن تبلت و لپ تاپ از دست بچه‌ها بود! به هر قیمتی كه شده است، یك ساعت قبل از خواب، بچه‌ها را از گوشی، تلویزیون، تبلت و هر چیزی كه از خودش نور مصنوعی ساطع می‌كند، دور كنید. این نور ترشح ملاتونین را، هورمونی كه باعث احساس خواب‌آلودگی‌ می‌شود، متوقف می‌كند و به مغز بچه‌ها پیغام بیدار باش می‌فرستد.

آهسته دور شوید

دراز كشیدن كنار بچه‌ها تا زمانی كه چشمشان بسته و خوابشان محكم شود، كاری است كه خیلی از والدین انجام می‌دهند. اما بهتر است با ورود بچه‌ها به سنین چهار تا شش سالگی این عادت ترك شود. نكته‌ی مهم این است كه یك دفعه‌ای این كار را انجام ندهید. اول كنار تختشان بنشینید تا خوابشان ببرد. بعد از چند شب، یك صندلی را دورتر از تختشان، مثلا گوشه‌ی اتاق بگذارید و روی آن بنشینید تا زمانی كه خوابشان ببرد. بعد از چند شب دیگر، صندلی را به كنار در منتقل كنید و در نهایت در اتاقشان را باز و آن‌ها را تنها بگذارید.

شب‌ادراری‌شان طبیعی است؟

خیلی از بچه‌ها شب‌ادراری دارند، چون كنترل مثانه برای بچه‌های مختلف در سنین متفاوتی اتفاق می‌افتد. به خاطر داشته باشید هر بار كه این اتفاق افتاد به هیچ‌وجه شلوغ‌كاری نكنید و باعث نشوید فرزندتان بترسد. از او بخواهید زمانی كه مشغول عوض كردن ملحفه‌اش هستید، لباس‌هایش را عوض كند. اگر این اتفاق باز هم افتاد از تشكچه‌ای با الیاف ضد آب برای او استفاده كنید.

داستان‌سرایی كنید

اصولا تخت‌خواب برای بعضی از بچه‌ها پیغام «لطفا وارد نشوید» را به همراه دارد، به عبارت دیگر شب كه می‌شود باید آن‌ها را كشان كشان به سمت تختشان برد! با این دسته از بچه‌ها بحث نكنید، تهدیدشان هم نكنید، در عوض كاری را انجام دهید كه چشمشان دنبال آن باشد و به عشق آن بخوابند. مثلا اگر فرزندتان عاشق «بن تن» است، چند دقیقه قبل از خاموش شدن چراغ را به تعریف یك داستان جالب از این شخصیت، كه خودتان ساخته‌اید، اختصاص دهید.

عكس‌برگردان‌ها معجزه می‌كنند

همیشه در آستین‌تان چند ترفند برای برگرداندن بچه‌های فراری از اتاق خودشان به تختشان را داشته باشید. اگر فرزند پنج، شش ساله‌تان هر شب رهسپار اتاق شما می‌شود بدون اینكه با قربان صدقه رفتن لوسش كنید یا او را بغل بگیرید خیلی آرام با او به اتاق بروید. تعدادی هم برچسب‌های فانتزی تهیه كنید، مثلا اگر دختر است عكس‌برگردان‌های انیمیشن «فروزن»، را تهیه كنید و قبل از خواب به او بدهید. با او شرط كنید كه اگر بی‌دلیل نیمه شب به اتاق شما بیاید، دفعه‌ی اول باید یكی از برچسب‌ها را بدهد و دفعه‌ی دوم دیگری را. اما اگر توی تختش بماند، می‌تواند فردا صبح برچسب تازه هدیه بگیرد. كارهایی شبیه این به بچه‌ها انگیزه‌ی بیشتری می‌دهد.
  

اجبار كردن را دور بیندازید

بعضی روزها بچه‌ها دوست دارند چرت بزنند و بعضی روزها هم نه. نكته‌ی مهم این است كه هیچ وقت او را مجبور به چرت زدن نكنید. در عوض زمانی را، مثلا بعد از ناهار، برای استراحت در نظر بگیرید، فضا را آرام و ساكت كنید و فرزندتان را داخل تختش بگذارید. با این كار حتی اگر قرار است او بازی كند این اتفاق داخل تختش می‌افتد. اگر هم خوابش برد كه چه بهتر، فقط بعد از یك ساعت بیدارش كنید تا برای شب، بد‌خواب نشود.

تعیین تكلیف كنید

پدر و مادرهای زیادی بعد از چهار و پنج سالگی، دیگر زمان مشخصی را برای خواب بچه‌ها تعیین نمی‌كنند چون فكر می‌كنند بچه‌ها به اندازه‌ی كافی بزرگ شده‌اند تكه زمان خوابشان را تنظیم كنند. با وجود اینكه بچه‌ها بزرگ به نظر می‌رسند اما به این معنی نیست كه به برنامه‌ی منظم و هدایت شما برای خوابیدن نیاز ندارند.

همان‌طور که موی بزرگسالان به مراقبت نیاز دارد، مراقبت از موی کودکان هم به رعایت نکات مهمی نیازمند است. در این مقاله با این نکات ضروری آشنا می‌شوید و می‌توانید از موهای زیبای فرزندتان بهتر مراقبت کنید. مراقبت از موی نازک و کم‌پشت، موی ضخیم و صاف و موی فر و ضخیم از نکاتی است که در این مقاله درباره‌شان خواهید خواند.

مراقبت از موی کودکان؛ اگر فرزندتان کم‌مو است

بعضی از بچه‌ها با موهای کم به دنیا می‌آیند. در مورد مراقبت از موی کودکان این دسته، نباید فکر کنید نداشتن مو یا کم‌پشت بودن آن باعث می‌شود نیازی به شامپو کردن سرشان نداشته باشند. اگر موهای این بچه‌ها دو بار در هفته شامپو نشود، سبیوم یا چربی کف سر تجمع کرده و باعث ایجاد نقاط زرد، لکه‌های قهوه‌ای و پوسته ریزی خواهد شد. همچنین شامپو کردن مانع از ایجاد فضای مناسب برای رشد شپش سر کودکان خواهد شد.
نکته: اگر دوست دارید علاوه بر مراقبت از موی کودکان، استایل فرزندتان را بدون مو هم زیبا کنید بهتر است سراغ کلاه بروید. استفاده از کلاه دخترانه و پسرانه به تشخیص جنسیت فرزندتان توسط غریبه‌ها کمک می‌کند و تا رویش موهای فرزندتان ظاهر زیباتری به او خواهد داد.

اگر موهای کودکتان نازک و پرمانند است

بعد از رعایت نکات مربوط به اولین آرایشگاه فرزندتان می‌توانید بعضی کارها را خودتان برای او انجام دهید. اگر موهای فرزندتان شبیه پر سبک است و تارهای نازکی دارد؛ با استفاده از شانه و قیچی، قسمتی از موها را که روی گوش‌ها یا چشم می‌رود، کوتاه کنید. این موها را هم حداقل هفته‌ای دو بار شامپو کنید.

مراقبت از موهای فر و ضخیم کودکان

مراقبت از موی کودکان دارای موهای ضخیم یا فر نیاز به دقت بیشتری دارد. از آنجایی که معمولا جنس موهای این بچه‌ها خشک است، بهتر است هفته‌ای یک بار موهایشان را با شامپو بشویید تا زیاد خشک نشود. سپس کمی نرم کننده روی دست‌هایتان پخش کنید، به موهای فرزندتان بزنید و آب بکشید. این کار مانع از خشکی بیش از اندازه موها خواهد شد. آرام شانه کردن موها را به بعد از استفاده از نرم کننده موکول کنید. یادتان باشد باید موهای بچه‌ها را از ریشه تا نوک ساقه و به آرامی شانه کنید، در غیر این صورت باعث گره خوردنشان خواهید شد.

مراقبت از موهای ضخیم اما صاف

شانه یا بُرسی که برای مراقبت از موی کودکان با موهای ضخیم و صاف استفاده می‌شود، باید بسیار نرم باشد. برای این موها بهتر است از نرم کننده استفاده نکنید چون معمولا باعث ایجاد الکتریسیته ساکن در موها می‌شود. شامپو کردن موهای صاف و پر را با استفاده از شامپوی بچه انجام دهید و اگر متوجه شدید موهای فرزندتان زیاد گره می‌خورد می‌توانید با توجه به سن او از اسپری ضد گره مو استفاده کنید.
 

بیشتر مادران هر روز به این فکر می‌کنند که غذای کودک را چطور آماده کنند و کدام مواد غذایی را به کار ببرند؟ گذشته از اینکه بهتر است به تهیه غذای سالم برای سلامت کودکان فکر کنید، خوب است که به غذای مناسب برای رشد کودکان هم توجه داشته باشید. در اینجا چند ماده غذایی را به شما معرفی می‌کنیم که در رشد کودک تأثیر دارند و خوب است که در برنامه غذایی هفتگی به شیوه‌های مختلف قرار داشته باشند.

شیر و حریره بادام، غذای مناسب برای رشد کودک

یکی از غذاهای مناسب برای رشد کودکان شیر است، به همین دلیل به همه مادران توصیه می‌شود طبق برنامه غذایی شیر را به مقدار کافی در اختیار کودک دهند. شیر حاوی کلسیم و فسفر است و مصرف این مواد معدنی و به رشد استخوان‌های کودک، دندان‌ها و ناخن کمک می‌کند. ویتامین‌های گروه ب، ویتامین د و ویتامین آ هم در شیر وجود دارد که مصرف همه این مواد برای سلامت کودکان توصیه می‌شود. اگر کودک شما شیر ساده را دوست ندارد سعی کنید غذاهای تهیه‌شده با شیر را بیشتر برایش آماده کنید. یکی از این غذاها حریره بادام و فرنی است. بیشتر کودکان این غذا‌ها را دوست دارند و از خوردن‌شان استقبال می‌کنند. برای تهیه حریره بادام کافیست مقداری آرد، شیر و پودر بادام داشته باشید تا غذایی خوشمزه و مقوی برای کودکان تهیه کنید.

تخم‌مرغ، غذای مناسب برای سلامت کودکان

یکی از غذاهای مقوی و مناسب برای سلامت کودکان تخم‌مرغ است. درواقع تخم‌مرغ یکی از بهترین غذاها برای رشد کودکان است و به همین دلیل توصیه می‌شود که حتماً در رژیم غذایی کودک جای گیرد. تخم‌مرغ پروتئین بالایی دارد و مصرف پروتئین برای رشد کودکان مفید است. تخم‌مرغ سرشار از ویتامین ب است و این ویتامین به رشد مغز کودک کمک می‌کند. علاوه بر این اسیدهای چرب امگا 3، ویتامین د، فولات، روی، آهن و سلنیوم هم در تخم‌مرغ پیدا می‌شوند. تخم‌مرغ را می‌توانید به شیوه‌های مختلف با غذاهای روزانه ترکیب کرده و به‌صورت غذایی مانند تخم‌مرغ پخته، املت، نیمرو، کوکو و … برای کودک آماده کنید. تخم‌مرغ پخته برای صبحانه کودک ایده آل است اما ممکن است بعضی از مادران با بی‌رغبتی کودکان نسبت به این غذا مواجه شوند.

ایده‌هایی برای تزئین تخم‌مرغ پخته

اگر کودک شما از جمله کودکان فراری از تخم‌مرغ هست باید کاری کنید که با این غذای رشد کودک آشتی کند. از این رو توصیه می‌شود که بعد از پخت آن را به شکل‌های مختلف تزئین کرده و بعد به‌صورت فانتزی سر میز بیاورید. اگر از همان ابتدا تخم‌مرغ را با این شیوه به کودک معرفی کنید تصویر ذهنی خوبی از این غذای سالم پیدا می‌کند.

سیب زمینی، غذای سالم برای رشد کودک

یکی دیگر از غذاهای مناسب برای رشد کودکان سیب زمینی است. سیب زمینی حاوی ویتامین‌های آ، ب، پتاسیم، فولات، فیبر، فسفر، منیزیوم و… است. بیشتر کودکان از آن استقبال می‌کنند و به غذاهای پخته‌شده با سیب زمینی روی خوش نشان می‌دهند. یکی از غذاهای سالمی که می‌توانید با سیب زمینی برای کودکان آماده کنید، پوره سیب زمینی است. کودکان از سنین زیر یک سال می‌توانند پوره سیب زمینی مصرف کنند. ساده‌ترین شکل پوره سیب زمینی، همان سیب زمینی له شده معمولی است اما برای کودکان بزرگ‌تر مقداری کره به پوره اضافه کرده آن را روی حرارت گرم کنید و سپس مقداری شیر یا خامه هم به پوره اضافه کنید تا بافت نرم و لطیف‌تری داشته باشد و در کنار مقداری نمک و گلپر جلوی کودک بگذارید. اگر می‌خواهید کودک شما این غذای مناسب برای رشد را با اشتها و انگیزه بیشتری بخورد سیب زمینی پخته یا پوره سیب زمینی را به شکل‌های فانتزی و کودکانه تزئین کرده و در بشقاب کودکانه سرو کنید. غذای سالم دیگر چیپس کبابی داخل فر است . می‌توانید سیب زمینی را به‌صورت لایه‌های نازک برش بزنید، آن را در فر کبابی کرده و با سبزیجات تزئین کنید.

ماهی، غذای سالم برای رشد کودکان

ماهی هم در گروه غذاهای سالم برای رشد کودکان قرار دارد. توصیه می‌شود که حداقل یک یا دو وعده ماهی در برنامه غذایی کودک وجود داشته باشید. ماهی سرشار از پروتئین، ویتامین و مواد معدنی برای رشد کودک است. علاوه بر این اسیدهای چرب امگا 3 هم در ماهی پیدا می‌شوند. این اسیدهای چرب نه‌تنها چرب نیستند و ضرری ندارند، بلکه رشد مغز را افزایش می‌دهد و برای سلامت مغز و اعصاب کودک مفید هستند. می‌توانید این غذای کودک را به‌صورت ساندویچ، سالاد یا به‌صورت فینگر فودهای ماهی تهیه‌کرده و باکمی خلاقیت به‌صورت جالبی تزئین کنید.

کودک شاد، دنیای شادتری می‌سازد و این روزها تمام مردم دنیا به جهان شادتری نیاز دارند. به مناسبت روز جهانی کودک، سراغ 5 راهکار طلایی رفته‌ایم که باعث شادی در کودکی و بزرگ‌سالی فرزند شما می‌شود. این راهکارها بر اساس نتایج تحقیقات علمی به دست آمده‌اند و معتبر هستند.

1. کودک شاد به شادی شما وابسته است

تحقیقات وسیعی انجام شده است که نشان می‌دهد خروجی رفتار کودکانی که مادران افسرده دارند، منفی از آب درآمده است. همچنین مراقبت از کودکان برای این والدین، کار سختی می‌شود و نقش پدر و مادری‌شان را به خوبی انجام نخواهند داد. جالب است بدانید تأثیر ناراحتی والدین در ناراحتی فرزندان ربط اندکی به ژنتیک دارد؛ بنابراین نمی‌توان ژن‌ها را سرزنش کرد. از طرف دیگر سایر تحقیقات نشان داده‌اند والدین شاد، کودک شاد پرورش خواهند داد؛ این قضیه هم ربطی به ژنتیک ندارد! بنابراین مسئله مهم این است که بیشتر از ژنتیک، رفتار والدین است که روی خلق‌وخوی بچه‌ها تأثیر می‌گذارد.
ازآنجایی‌که خنده مسری است؛ سعی کنید خودتان را شاد نگه دارید. با اقوام و دوستان خنده‌رو و شاد رفت‌وآمد کنید. جالب است بدانید وقتی کسی صدای خنده دیگران را می‌شنود، ناخودآگاه خنده‌اش می‌گیرد؛ البته اگر افسردگی یا مشکل حاد دیگری نداشته باشد؛ بنابراین از راهکارهای شادی آفرین برای شاد کردن خودتان و پرورش کودک شاد استفاده کنید.

2. نگذارید کودک تنها بمانند

برای پرورش یک کودک شاد بهتر است روش درست برقرار کردن ارتباط را به او یاد دهید. اینکه به فرزندتان یادآوری کنید که برای خودش دوست پیدا کند، کافی نیست؛ بلکه باید برایش مصداق بیاورید و دقیقاً بگویید چه کار کند. تحقیقات نشان داده است بیمارانی که به مدت دو سال و روزی 15 دقیقه به صورت تلفنی با سایر بیماران صحبت کرده بودند، استرس و افسردگی بسیار کمتری از خودشان نشان دادند. به خاطر داشته باشید بیش‌ازحد تنها ماندن، راه را برای فکر و خیال باز می‌کند؛ اما وقتی به فرزندتان یاد دهید برای خودش دوست پیدا کند، میزان این تنهایی و فکر و خیال را به مراتب کاهش خواهید داد.

3. نتیجه محور نباشید

محققان می‌گویند فرزندان والدینی که مرتبط به نتیجه فعالیت‌های فرزندشان توجه می‌کنند و روی دستاوردهایشان تأکید دارند، میزان بالاتری از افسردگی و اضطراب را تجربه می‌کنند. برای پرورش کودک شاد به جای تأکید مداوم روی نتیجه کار، پشتکارش را تشویق کنید و تلاش او را بستایید.
در یک تحقیق جالب، محققان متوجه شدند اگر والدین کودکی به جای تقدیر از تلاش او، از ویژگی‌های ذاتی وی، مثل هوش تعریف کنند، احتمال ریسک‌پذیر شدن فرزندشان را پایین می‌آورند. بچه‌هایی که در این آزمایش شرکت کرده بودند، در صورتی سراغ انتخاب پازل‌های سخت‌تر می‌رفتند که والدینشان به آن‌ها لقب باهوش نداده بودند؛ کودکی که خودش را باهوش بداند نمی‌خواهد با انتخاب پازل سخت‌تر ریسک کند و خودش را در معرض شکست قرار دهد.

4. خوش‌بینی را به کودک آموزش دهید

سعی کنید از همین کودکی به فرزندتان یاد دهید روی نیمه پر لیوان تمرکز کند. تحقیقات نشان داده‌اند بچه‌هایی که تا 10 سالگی یاد گرفته‌اند زیبایی‌های زندگی را ببینند، در دوران بلوغ، نسبت به مصرف مواد مخدر، افسردگی و اضطراب مصونیت بیشتری خواهند داشت.
کودک شاد و خوش‌بین در ورزش و تحصیل موفق‌تر است. در آینده سالم‌تر خواهد بود و ازدواج موفق‌تری هم خواهد داشت.

5. عادت خوب پرورش دهید

می‌گویند روزی مردی سوار بر اسب به تاخت می‌رفت. مرد دیگری از کنار جاده فریاد زد به این سرعت کجا می‌روی؟ مرد سواره جواب داد نمی‌دانم! از اسب بپرس! قضیه عادت‌های ما هم همین است. اگر بتوانید از همین حالا کودک شاد و مثبتی پرورش دهید، در آینده هم عادت‌هایش او را به همین سمت خواهند برد؛ بنابراین سعی کنید عادت‌های خوب را در فرزندتان پرورش دهید. این عادت‌ها در آینده علیه افسردگی و ناراحتی اقدام می‌کنند و به موقع به کمکش خواهند آمد. یکی از راه‌های پرورش عادت‌های مثبت در کودکان تشویق آن‌ها موقع انجام دادن کارهایی است که باعث شادی‌شان می‌شود. خوب است بفهمید فرزندتان از انجام چه کارهایی لذت می‌برد و سپس انجام آن کارها را به بخشی از برنامه روزمره‌اش تبدیل کنید.
 

همه پدر و مادرها دلشان می‌خواهد به هوش فرزندشان افتخار کنند. اگر شما هم دلتان می‌خواهد کودک تان در آینده بتواند در موقعیت‌های مختلف زندگی به موفقیت برسد باید تمام جنبه‌های هوش او را کاملاً فعال کند. یکی از بهترین راه‌های فعال سازی هوش در دوران کودکی استفاده از اسباب‌بازی‌ها و به‌ویژه اسباب بازی های فکری است. در اینجا چند اسباب بازی رایج را به شما معرفی می‌کنیم که با کمک آنها تمام ظرفیت‌های هوشی فرزندتان پویاتر عمل می‌کند و در زندگی فردی و اجتماعی آینده‌اش موفق‌تر می‌شود. پس سعی کنید به کمک چند اسباب بازی فکری مناسب هوش فرزندتان را تقویت کنید.

1. پازل، اسباب بازی فکری برای هوش کودک

بطور کلی پازل های مقوایی یک نوع معمای تصویری هستند که «هوش تصویری» را به طور مؤثری تقویت می‌کنند. به آنها جورچین هم می‌گویند. این روزها پازل های مختلف در ابعاد و اشکال گوناگون و برای تمام گروه‌های سنی در اسباب بازی فروشی ها دیده می‌شود. پازل هایی با قطعات زیاد برای کودکان بزرگ‌تر مناسب‌تر هستند. بعضی از جورچین‌ها قطعاتی از جنس فوم دارند که به علت نرمی، بی‌صدا و مقاوم بودن برای کودکان کم سن و سال کاملاً مناسب هستند. ضمن اینکه داخل جعبه بعضی از این پازل ها تعدادی نخ رنگی هم وجود دارد تا کودکان بتوانند قطعات را با نخ به هم متصل کنند. این بازی ها برای هماهنگی چشم و دست، تشخیص جاگذاری، طبقه‌بندی و تقویت مهارت دستی هم سرگرمی خوبی به شمار می‌روند. برای گروه‌های سنی کودک پازل های گوناگونی در کتابفروشی ها وجود دارد. حتی برای کودکان 1 و 2 ساله هم پازل هایی متناسب با سن شان پیدا می‌شود.

2. خمیر رنگی، اسباب بازی مناسب برای همه کودکان

جعبه‌های پر از خمیر رنگی برای بسیاری از کودکان سرگرمی جذابی هستند. البته گروهی از این خمیرها ابزارهایی دارند که به فرزند شما کمک می‌کند با استفاده از آنها خمیر را صاف کند یا اشکالی را بسازد و از سلول‌های مغزش بیشتر استفاده کند. به‌هرحال این اسباب بازی کودک به پروش هوش جسمی- حرکتی و البته تقویت خلاقیت کودکان در سنین پیش از دبستان کمک می‌کند و او یاد می‌گیرد که از انگشتانش برای انجام کارهای ظریف‌تر هم کمک بگیرید.
  

3. حلقه هوش، اسباب بازی فکری برای تقویت هوش

این بازی شامل یک محور عمودی و تعدادی حلقه است که کودک باید حلقه‌ها را بر اساس اندازه‌شان از بزرگ به کوچک روی هم قرار دهد. چنین وسیله‌ای به کودک شما کمک می‌کند که خیلی زود با منطق و اصول اولیه ریاضی آشنا شود، مفهوم بزرگ و کوچک را یاد بگیرد و در کنار آنها با رنگ‌های مختلف هم آشنایی پیدا کند. بازی با حلقه‌ها برای کودکان 2 تا 3 سه ساله سرگرمی خوبی است.

4. تخته جادویی، اسباب بازی فکری همه فن حریف

یکی ازاسباب بازی های جالبی که می‌تواند کودکان را به‌راحتی سرگرم کند، تخته جادویی است. کودکان کوچک‌تر می‌توانند با قلم مخصوص هر چیزی را که دوست دارد روی آن نقاشی کند و بعد با کشیدن یک دکمه، همه محتویات روی تخته پاک می‌شود. علاوه بر این در مورد کودکان بالای 7 سال، اگر از کودک بخواهید که حروف یا کلماتی را روی تخته بنویسد، به تقویت هوش زبان شناختی او کمک می‌کنید. حتی می‌توانید برای آموزش حروف الفبا، یادگیری واژگان جدید، تمرین دیکته و … از این وسیله بهره‌مند شوید.

5. تقویت هوش کودک با عروسک‌های نمایشی انگشتی

چند نمونه از این عروسک‌ها را بخرید و بعد همراه با کودک نمایش عروسکی ترتیب دهید. بهتر است ضمن بازی داستانی را تعریف کنید و دفعه بعد به کودک فرصت بدهید تا این قصه را بازگو کند. هر بار با قصه‌های تازه، واژه‌های جدیدی را به کودک بیاموزید و از او بخواهید آنها را در بازی های بعدی آنها را تکرار کند. با این بازی مهارت‌های گفتاری و همین‌طور هوش زبان شناختی او تقویت می‌شود. کودکان بالای 2 سال می‌توانند با این اسباب بازی، بازی کنند.
حتی می‌توانید خودتان برای ساخت عروسک انگشتی دست به کار شوید و با نمد و وسایل تزئینی کوچک اسباب بازی جالبی برای کودکان تهیه کنید.

یک سالگی نوزاد به چشم برهم زدنی می‌گذرد و معمولا آنقدر سر پدر و مادر شلوغ است که یادشان می‌رود بعضی کارها را انجام دهند و از انجام دادنشان حظ کنند. برای اینکه حسرت بعضی چیزها به دلتان نماند، قبل از یک ساله شدن فرزندتان کارهایی را که در این مقاله می‌خوانید، انجام دهید و لذت ببرید.

1. بوی خوش تا یک سالگی نوزاد

خیلی از مادرها آرزو می‌کنند کاش روشی وجود داشت که می‌توانستند بوی خوب نوزادشان را برای همیشه نگه دارند. به خاطر داشته باشید وسط شلوغی کارها و صدای گریه کردنش، او را بغل کنید و از بوی خوبش لذت ببرید؛ وگرنه خیلی زود با یک سالگی نوزاد خود رو به رو می‌شوید و کم کم بوی نوزادی‌اش را از دست خواهد داد.

2. بازی کردن در آب با نوزاد تا یک سالگی

یکی از لذت‌های بزرگ مادرها این است که به خصوص تا یک سالگی نوزاد با فرزندشان آب بازی کنند. چند اسباب بازی حمام تهیه کنید و به همراه فرزندتان به حمام بروید. کمی به او آب بپاشید، با اسباب‌بازی‌ها سر به سرش بگذارید و از شنیدن صدای خنده‌هایش لذت ببرید. این تجربه کمک می‌کند صمیمیت بین شما و فرزندتان بیشتر و قوی‌تر شود.

3. اهمیت شکلک درآوردن برای نوزاد

از زیباترین تجربه‌های تا یک سالگی نوزاد، شکلک درآوردن برای او و دیدن واکنش‌هایش است. او را بغل بگیرید، جلوی آینه بایستید و شکلک‌های خنده‌دار دربیاورید. تصویر بعدی احتمالا تعجب دختر یا پسر کوچولوی شماست که احساس می‌کند با یکی از عجیب‌ترین پدیده‎‌های دنیا مواجه شده است.

4. لباس‌های کوچولو برای نوزاد کوچولو

در لیست لباس سیسمونی نوزاد گاهی انواع شلوار جین، کت و شلوارهای کوچک و پیراهن‌های دخترانه خاص دیده می‌شود. با وجود اینکه این لباس‌ها خیلی بامزه هستند؛ اما لذت پوشاندن لباس‌های کوچولوی نوزادی را تا یک سالگی نوزاد از دست ندهید. به او سرهمی‌های نخی بامزه بپوشانید، پاپوش‌های نرم پایش کنید و از دیدن کوچولو بودنش حظ کنید.

5. جایی امن برای خوابیدن نوزاد تا یک سالگی

درست است که ممکن است تخت اختصاصی برایش تهیه کرده باشید؛ اما او را از آغوش مادرانه و پدرانه خودتان محروم نکنید. به خصوص تا یک سالگی نوزاد او را بغل کنید و سعی کنید در آغوش خودتان بخوابانید. بعد از مدتی دلتنگ دیدن به خواب رفتن او در نوزادی خواهید شد.

6. کتابی اختصاصی برای نوزاد

یک دفتر یا آلبوم چسبی بخرید و اتفاقات مهمی را که تا یک سالگی نوزاد و حتی بعد از آن می‌افتد، ثبت کنید. برای مثال از اولین غلت زدنش عکس بگیرید و به همراه جزئیات و تاریخ داخل آلبوم قرار دهید. تاریخ این اتفاقات معمولا در شلوغی و شب بیداری‌های نگهداری از نوزاد فراموش می‌شود؛ به همین دلیل ثبت آن ایده خوبی است.

7. ثبت لحظه ها تا یک سالگی نوزاد 

عکس گرفتن از بچه‌ها کاری است که معمولا مادرها و پدرها زیاد انجام می‌دهند، به ویژه تا یک سالگی نوزاد که تغییرات خیلی سریع اتفاق می‌افتد؛ با وجود این عکس گرفتن به تنهایی کافی نیست. یادتان باشد از فرزندتان گاه و بی گاه فیلم بگیرید. فیلم‌ها را داخل پوشه‌های منظم شده روی حافظه لپ تاپ یا کامپیوترتان قرار دهید تا دسترسی به آن‌ها آسان شود.

8. بازی کردن روی زمین تا یک سالگی

اگر دوست دارید دنیا را از زاویه فرزندتان ببینید، کنار او روی زمین بنشینید و با او بازی کنید، بخندید، کنجکاوی کنید و عشق بورزید. کم کردن ارتفاعتان دنیای شما و فرزندتان را به هم نزدیکتر از همیشه می‌کند و امکان بامزه‌تر شدن بازی‌هایتان را فراهم می‌کند.

9. وقتی هوا خوب است

یکی از کارهایی که خوب است همیشه و به ویژه تا تا یک سالگی نوزاد انجام دهید، این است که وقتی هوا خوب است او را به دل طبیعت ببرید. فرزندتان را در آغوش بگیرید و گل‌ها، پرنده‌ها، درختان و سایر اجزای طبیعت را به او نشان دهید. بگذارید از کودکی با این تصاویر آشنا باشد و لذت بردن از طبیعت را یاد بگیرد.
 

آموزش و تربیت کودک همیشه از دغدغه‌های پدر و مادرهاست. برخلاف گذشته این روزها کمتر پدر و مادری را پیدا می‌کنید که در مقابل رفتار نادرست فرزندش بگوید:« بچه است خب ایرادی ندارد». بلکه والدین امروز از همان بد تولد به دنبال بالابردن اطلاعات خود در زمینه آموزش فرزندشان هستند. اما اینکه دقیقا از چه سنی این آموزش را شروع کنیم سوالی بیشتر والدین است که خانم زهرا رمضان نیا دانشجوی دکترای روانشناسی به آن پاسخ داده است.

• از چه زمانی باید آموزش و تربیت کودک را شروع کرد؟

تربیت کودک از بدو تولد شروع می‌شود اما این آموزش به صورت سازماندهی شده و مدون نیست. از بدو تولد مادر و پدر به عنوان یک الگوی محیطی برای کودک به حساب می‌آِیند. در واقع والدین نزدیک‌ترین الگویی است که کودک در بدو تولد به آن دسترسی دارد. والدین باید به این نکته توجه کنند که فرزند آنها در نهایت چیزی خواهند شد که شما هستید نه آن چیزی که شما انتظار دارید. زیرا همانطور که گفتیم فرزندان والدین را به عنوان یک الگوی رفتاری مشاهده می‌کنند بنابراین هر سبک و سیاقی که قصد دارید در فرزندتان نهادینه کنید ابتدا باید در خود شما نمود پیدا کند. به عبارتی از بدو تولد کودک باید با رعایت اصولی که قصد آموزش آن را به فرزندتان دارید خودتان نیز الگویی تمام و کمال برایش باشید.
البته این طبیعی است که گاهی این تغییرات کلی در مورد سبک زندگی و شخصیت مادر و پدر ممکن نیست اما هر ویژگی که در روند تربیت و آموزش کودک اختلالاتی را ایجاد کند باید توسط والدین اصلاح شود. برای مثال مادری که دچار اضطراب است به صورت ناخودآگاه تاثیرات منفی بر روی فرزندش گذاشته و این الگوی رفتاری را به او انعکاس می‌دهد. کودک در چنین محیطی همیشه دچار نوعی اضطراب و نگرانی است.
یا مادر افسرده‌ای را در نظر بگیرید که همیشه خلق پایینی دارد و به همین خاطر نمی‌تواند انرژی لازم برای فرزندش صرف کند و با او وقت بگذراند.

 

• آیا باید مستقیما کودک را در معرض قوانین آموزشی گذاشت؟

تربیت کودک مخصوصا از بدو تولد همیشه مستقیم نیست و مفهوم آموزش مستقیم در دوره‌های بعدی او معنا پیدا می‌کند. اما تا سن 2 سالگی والدین تنها یک الگوی مستقیم محیطی برای فرزندشان مهیا می‌کنند و از همین طریق به صورت غیرمستقیم کودک را در معرض آموزش قرار می‌دهند. کودک از زمانی که شروع به صحبت کردن می‌کند به صورت مستقیم با پدر و مادر ارتباط برقرار می‌کند و می‌تواند مفهوم قوانین را درک کند. البته باید قوانین را به صورتی که قابل فهم برای کودک و در سطح رشد شناختی‌اش باشد برایش تشریح کنیم. یعنی قوانین را با عبارتی قابل فهم و به زبان کودک برایش توضیح دهید. برای مثال ممکن است کودک قبل از نهار شروع به لجبازی کند که شکلات می‌خواهد. در این شرایط کاملا قاطعانه به چشم‌های فرزدتان نگاه کنید و بگویید که قبل از نهار نمی‌تواند شکلات بخورد. در واقع شما صراحتا و قاطعانه نظرتان را اعلام کنید و سپس حواس او را به چیز دیگری پرت کنید.
البته پدر و مادر باید حواسشان به رفتارهای کمالگرایانه در زمینه آموزش فرزندان باشد. مادری که مدام از کلمه «بکن» و «نکن» استفاده می‌کند و فرزندش را با الگوهای خشن محدود می‌کند آسیب جدی به روح و روان کودک وارد می‌کند.

• در راستای تربیت کودک تا چه اندازه می‌شود از تنبیه استفاده کرد؟

در تربیت کودکان بهترین روش برای برخورد با آنها در مقابل رفتارهای منفی و نابهنجار آگاهی دادن است که باید در چند مرحله انجام شود. بچه ها در سن 2 الی 3 سالگی از محیط اطرافشان الگوبرداری می‌کنند و در این بین اگر رفتار نابهنجاری انجام می‌دهند در خیلی اوقات اصلا نمی دانند که آن رفتار زشت و نادرست است. در اولین برخورد با رفتار نادرست کودک باید باز هم قاطعانه به او واکنش نشان داد. اسم کودک را صدا بزنید و سپس برایش با دلیل توضیح دهید که رفتاری که از او سر زده اشتباه است. برای مثال به او بگویید که اگر به این رفتار ادامه دهد دیگران را از خود دور خواهد کرد. در واقع در حد فهم و درک کودک این موارد را برایش توضیح دهید.
در این مرحله به دلیل اینکه کودک پی به اشتباه بودن رفتارش برده برای جلب توجه مجددا رفتارش را تکرار میکند. زیرا کودکان در سن پایین تفاوتی بین توجه مثبت و منفی را متوجه نمی‌شوند. بعد از مرحله آگاهی دادن اگر آن رفتار نادرست مجددا در فرزندمان تکرار شد باید به آن بی‌توجهی کرد و حتی احساس ناخوشانید نسبت به آن رفتار کودک را در چهره‌مان نیز نشان ندهیم. با اینکار او مطمئن می‌شود که با این رفتار حتی توجه منفی هم شامل حالش نمی‌شود. اما در مرحله بعدی اگر این تکنیک هم تاثیری نداشت تنبیه و محرومیت برای کودک در نظر می‌گیریم.

• اگر قرار باشد از سنین خیلی پایین تربیت کودک را شروع کنیم چگونه از تنبیه استفاده کنیم؟

والدین باید با توجه به شدت رفتار، دفعات تکرار و محدوده سنی کودک تنبیه یا محدودیت در نظر بگیرند. برای مثال برای یک کودک 2 ساله باید تنبیهی متناسب با سن او در نظر گرفت مانند منع استفاده از اسباب‌بازی مورد علاقه‌اش. اسباب بازی را در جایی بگذارید که به آن دسترسی نداشته باشد اما برایش توضیح دهید که به دلیل رفتار نادرستی که از او سر زده او را تنبیه کرده‌اید. یا برای یک کودک 5 ساله محدودیت در رفتن به پارک می‌تواند تنبیه خوبی باشد. بنابراین در امر تربیت کودکان خصوصا تنبیه حتما باید متناسب با سن او رفتار کنیم.

• در تربیت کودک نقش پدر و مادر به چه اندازه‌ای است؟

پدر و مادر در مورد سبک‌های والدگری باید با یکدیگر توافق داشته باشند. من کلمه «تفاهم» را در این مورد به کار نمی‌برم زیرا تفاهم به معنای داشتن خط فکری یکسان است. دو نفر می‌توانند سالیان سال با یکدیگر زندگی کنند اما بر سر مسائل مختلفی به تفاهم نرسیده باشند. اما در مورد تربیت کودک پدر و مادر حتی اگر در مورد موضوعی تفاهم ندارند باید به توافق برسند که یک اصل را در پیش بگیرند. یکی از آسیب‌زننده ترین سبک رفتاری در ارتباط به کودک که موجب تثبیت رفتارهای نابهنجار در او می‌شود این است که فرزند شما در یک موردی خاص که مربوط به امورتربیت و آموزش اوست نظرات متفاوتی داشته باشند و به عبارتی به توافق نرسیده باشند. بچه‌ها این موقعیت‌ها را به عنوان فرصت تلقی می‌کنند و شما شاهد بیشتر شدن ناهنجاری در فرزندان می‌شوید. مادر و پدر می‌توانند با یکدیگر توافق کنند که برای مثال حوزه تغذیه کودک یا یکی از آنها و یا حوزه آموزش و تفریح با پدر یا مادر باشد. بعد از این توافق زن و شوهر باید با یکدیگر به توافق برسند که در این حوزه‌های مشخص شده دخالت نکنند و به نظر شخص مقابل احترام بگذارند.