برچسب: فرزندپروری

تاثیرات سرکوب احساسات فرزندان در رشد شخصیتی او

ایده هایی ساده و زیبا برای بستن مو با کش

چگونه به فرزندانمان خود مراقبتی رو آموزش بدهیم؟

دیرآمدن نوجوان به خانه یکی از شایع ترین مشکلات خانواده است. برای والدین یک نوجوان، تنظیم مقررات منع رفت و آمد از یک ساعت مشخصی در خانه می تواند واقعا مشکل ساز باشد. نوجوانان باید تابع قونینی باشند زیرا هنوز نیاز به نظم و نظارت دارند. آن ها در مرحله ای از زندگی هستند که در حال آزمون و خطا هستند و به همین خاطر مرزها را کنار می زنند. ممکن است نوجوان به مقررات معترض باشند اما والدین نباید کوتاه بیایند.
قوانین رفت و آمد به خانه
وقتی صحبت از رفت و آمد نوجوان به خانه و بیرون می شود نوجوانان معمولا خیلی راحت می توانند کنترل والدین را به دست بگیرند.  بهتر است در نظر داشته باشید که قانون باید اول برای خود شما به عنوان والد پذیرفته شده باشد باید از آن درک درستی داشته باشید تا بتوانید نوجوان خود را نیز قانع کنید که آن را رعایت کنید. به عنوان قدم اول بهتر است ابتدا نگاه درستی به قانون رفت وبرگشت نوجوان به خانه در ساعت مشخصی داشته باشید. این قانون بدان معنا است که نوجوان می تواند بیرون برود و تفریح کند اما باید کنار چنین امتیازی مسئولیت پذیری نیز وجود داشته باشد. آزادی فرزندان در خانواده همراه با مسئولیت است.
برای این که قوانین در خانه رعایت شود، نمی شود که او را در تمام دوران کودکی آزاد گذاشته و ناگهان شروع به اعمال قانون کنید. بنابراین بهتر است فرزند خود را زمانی که کوچکتر است به ساعات مشخصی خوابیدن و بیدار شدن آشنا کرده باشید. در دوران راهنمایی نوجوان شروع می کنند به دیرتر امدن به خانه و اقامت در خانه ی دوستانشان. اول این که اهمیت خواب کافی برای عملکرد تحصیلی شان و اهمیت ورزش را از سنین پایین به آن ها آموزش دهید.
این مقررات کوچکتر از سنین پایه به شما این امکان را می دهد که ببینید که فرزند شما تا چه حد مسئولیت پذیر است و چه میزان مسئولیتی را قادر است تاب بیاورد. آیا او زمان کافی برای رسیدن به خانه را دارد؟ آیا او در جایی که وعده داده بود وقتی او را تحویل گرفتید منتظر است؟ اگر چیزی غیرقابل پیش بینی پیش بیاید به شما زنگ می زند؟

1-قانون گذاری مقتدر یا مستبد؟
برخی از والدین ترجیح می‌دهند که منع آمد و شد مشخص شود با اندکی مسامحه بعضی ها کاملا مستبدانه عمل می کنند و اصلا اجازه ی ورود و خروج بیشتر از یک شب در هفته را هم نمی دهند. در حالی که برخی دیگر ترجیح می‌دهند تصمیمات منع رفت و آمد را بر اساس شرایط تغییر دهند مثلا یک شب ساعت 10:30 منطقی است. یک شب دیگر نیمه شب آمدن هم قابل قبول است. شاید در وهله ی اول این حالت به شما این دید را بدهد که چنین مدیریتی نصفه و نیمه است و خود بی نظمی به بار می آورد اما بدانید که مهارت انعطاف پذیری نوجوان را تشویق می کند تا در ازای امتیازات گسترده مسئولیت پذیری کودکان و نوجوانان نشان دهد.
این بدان معنا نیست که مقررات منع رفت و آمد مورد توافق قابل تفسیر است. یعنی وقتی گفته می شود ساعت 11 امشب ساعت 11 است نه 11:30. این یعنی فرزند نوجوان شما حق یک ربع تاخیر را هم ندارد وقتی گفته اید امشب ساعت یازده یعنی امشب ساعت یازده! بلکه شما قبل از موعد اجازه می دهید که منع رفت و آمد معمول در یک شب خاص تمدید شود، زیرا فرزند نوجوان شما ثابت کرده است که او به طور معمول به موقع به خانه می رسد.

2-قوانین رفت و آمد منعطف برای جلوگیری از دیرآمدن نوجوان به خانه
منع رفت و آمد منعطف، به ویژه در سال آخر دبیرستان به نوجوان اجازه می دهد تا برای زندگی دانشگاهی آماده شود. جایی که تصمیم او این است که چه زمانی به خانه برود. شما می‌خواهید نوجوانتان تصمیمات هوشمندانه‌ای بگیردنه اینکه به کسی وابسته باشد که به او بگوید چه کاری انجام دهد. یک نقطه شروع خوب این است که از نوجوان خود بپرسید به نظر او منع رفت و آمد منطقی باید چه باشد.
به یاد داشته باشید منع رفت و آمد ابزاری برای حفظ سلامت، بهره‌وری و ایمن نگه داشتن فرزندتان است. سطح راحتی شما، سطح راحتی نوجوان شما و ایمنی جامعه شما باید بخشی از بحث باشد. در نظر بگیرید که آیا دوستان نوجوان شما در این نزدیکی زندگی می کنند؟ آیا او کار آخر هفته دارد؟ اگر مقررات منع رفت و آمد کودکتان زودتر از دوستان نزدیکش باشد، حالت تدافعی خواهید داشت.
شناخت والدین دیگر و بحث در مورد قوانین مشترک در اینجا مفید است. مقررات منع آمد و شد زمانی بهترین نتیجه را می دهند که انتظارات و عواقب آن به وضوح پیش از موعد مشخص شده باشد.

راهکاهایی برای کنترل دیرآمدن نوجوان به خانه
وقتی نوجوان شما از آمدن به خانه امتناع می کند چه باید کرد؟ اگر نوجوان شما علی رغم آگاهی از قانون عدم تاخیر در ساعت مشخص به خانه، باز هم دیر کرد بهتر است از قبل به او گفته باشید که مشکلی ندارد بالاخره به خانه بازگردد چرا که اگر او از ترس مجازات شدید اصلا به خانه بازنگردد ممکن است در مسیر خطرهای بیشتری قرار بگیرد که این شما را از هدف اصلی یعنی تربیت صحیح و به دور از خطرات و حواشی دور می کند. اما در روز بعد تنبیه معقول و مناسبی برای این تاخیر قرار دهید. برخی از نکات مهم در رفتار صحیح با نوجوانان درباره مسائل رفتار و آمد در ادامه بیان خواهد شد.

1-استفاده از قانون محلی برای کنترل دیرآمدن نوجوان به خانه
قوانین محلی در مورد منع رفت و آمد را بررسی کنید. بسیاری از شهرها و شهرستان ها مقررات منع رفت و آمد اجباری برای افراد زیر سن قانونی در گروه های سنی مختلف دارند. از قوانین موجود در شهر خود برای حمایت از تصمیمات خود استفاده کنید. اگر خارج شدن نوجوان شما پس از مدتی مشخص خلاف قانون است، به او اطلاع دهید.
از طریق تقویت های کتبی و شفاهی، زمان های مورد توافق را به وضوح بیان کنید. آن را روی یخچال قرار دهید و با یک یادآوری شفاهی تقویت کنید (مثلاً “من مشتاقانه منتظر دیدار شما در حوالی ساعت 10:30 امشب هستم”). عواقب نقض مقررات منع رفت و آمد را با همسرتان در میان بگذارید. مهم است که هر اقدامی که در این زمینه انجام می دهید زمانی که هر دوی شما خونسرد هستید با هم تصمیم گیری شود.

2-قانون گذاری از کودکی برای جلوگیری از دیرآمدن نوجوان به خانه
برای برقراری مقررات منع رفت و آمد منتظر نمانید تا کودکان شما نوجوان شوند. منع آمد و شد را زمانی که فرزندان شما در سنین پیش از نوجوانی هستند برقرار کنید تا زمانی که به سن نوجوانی می رسند رعایت مقررات منع آمد و شد به یک عادت دیرینه تبدیل شده باشد. این راهکاری ساده  اما موثر در تربیت نوجوان است.
عواقب قانون شکنی را اجرا کنید. وقتی نوجوان شما دیر می کند به او این آزادی و فرصت بدهید تا نظر بدهد و توضیح دهد. شاید رویدادهای برنامه ریزی نشده ای وجود داشته باشد (به عنوان مثال، پنچر شدن لاستیک). سعی کنید با هم راه حلی برای مشکل پیدا کنید. اگر نوجوان شما همچنان قانون منع آمد و شد را زیر پا می گذارد اجازه دهید عواقب مورد توافق در جای خود و به وقت خود اعمال شود.
از آنجایی که شما و نوجوانتان قبلاً درباره این عواقب صحبت کرده اید و آن ها را با هم تنظیم کرده اید (مثلاً کلید ماشین را بردارید، امتیازات خانه را بردارید، و غیره)، مجبور نیستید در موقعیتی قرار بگیرید که نقش «آدم بد» را بازی کنید یا نظم و انضباط ایجاد کنید  چرا که کمی پیش تر به کمک نوجوان لیست عواقب، اختیارات، مدت زمان مجاز تاخیر و … را تنظیم کرده اید و او به همه چیز اشراف و اذعان کامل را دارد.
یک بازه ی پانزده دقیقه تا نیم ساعت حد مجاز برای تاخیر نوجوان تنظیم کنید. اگر قوانین را بیش از حد سختگیرانه اعمال کنید ممکن است نوجوان به جهت جوانی کردن و شیطنت های خاص خود تا آخرین لحظات بیرون بماند و در نهایت از ترس تاخیر با سرعت زیادی رانندگی کند که به خانه برسد و در این حالت ممکن است تصادفی روی دهد. یا حتی لجبازی در دوران نوجوانی بیشتر شود.

3-دوری از افراط و تفریط
در مورد میزان نظم و انضباط که برای نقض مقررات منع آمد و شد منصف باشید. از افراطی شدن در اقدامات انضباطی خود بپرهیزید، زیرا این کار فقط باعث سردرگمی نوجوانان شما و احتمالاً باعث رنجش می شود. از نوجوان خود بخواهید هنگام خروج از خانه ی دوستش یا هر مراسمی که در آن جا حضور دارد با شما تماس بگیرد تا شما بتوانید تخمین بزنید تقریبا چه میزان زمان می برد که او به خانه برگردد. اگر نوجوان شما مقررات منع آمد و شد از ساعت مشخصی را به دلایل رفتارهای پرخطر نظیر مشروبات الکلی یا مواد مخدر از دست داد عواقب آن بسیار جدی تر است. به سادگی این عواقب جدی تر را که شما از پیش تنظیم کرده بودید را اجرا کنید و در انجام آن ذره ای تردید نکنید.
اگر نوجوان شما از قبل می داند که شکستن مقررات منع آمد و شد در ساعات مشخص چه پیامدهایی را در پی خواهد داشت و هم چنان مقررات را زیر پا می گذارد ممکن است زمان آن رسیده باشد که یا عواقب را دوباره ارزیابی کنید یا از یک مشاور حرفه ای در این باره کمک بگیرید.

4-القای حس برنده بودن به نوجوان
هنگامی که در حال تنظیم قرارداد یا توافق نامه ی مقررات هستید بهتر است به او احساس برنده شدن را بدهید. لازم نیست شما همیشه برنده باشید. مثلا اجازه دهید در بیرون رفتن و خانه ی کدام دوست رفتن انتخاب با او باشد اما در مورد این که چه کسی به همراه خود ببرد یا چه ساعتی بازگردد و یا هر یک ساعت یک بار با شما تماس بگیرد و … انتخاب با شماست. قوانین شما باید به صورتی باشد که او را خصوصا اگر پسر می باشد در مقابل جمع هم سالان مورد حقارت قرار ندهد چرا که فشار هم سال در این سن و سال به حدی بالاست که به راحتی می تواند میان شما و او فاصله بیندازد.حس تحقیر در نوجوانان خیلی زود برانگیخته می شود.
بررسی هر از گاهی نوجوان به درد نمی خورد. اگر نوجوان شما بگوید که قرار است ساعت 5 بعد از ظهر در کافی شاپ با دوستانش باشد خودتان بهتر است نامحسوس سر بزنید و از این موضوع مطمئن شوید. اگر شب را قرار است در خانه ی یکی از دوستانش بماند بهتر است تماسی غیر منتظره و ناغافل با خانه ی دوست او داشته باشید تا اطمینان حاصل کنید که او آن جاست.

5-داشتن شماره دوستان هنگام دیرآمدن نوجوان به خانه
لیستی از شماره تلفن های همه ی دوستان نوجوان خود را داشته باشید. اگر نوجوان شما بگوید که به خانه ی علی می رود مطمئن شوید که دقیقا همان جایی است که او می گوید. سعی کنید با دوستان درجه ی یک او به صورت خانوادگی ارتباط داشته باشید تا بتوانید اطمینان خود را تا حد زیادی بالا ببرید. این کار به شما کمک می کند که بدانید اصلا والدین دوست فرزند شما به این دوستی آگاه هستند یا خیر، تا چه حد به تربیت فرزند خود علاقمند هستند و چقدر به رفتارهای پرخطر دوران نوجوانی آگاهی دارند و به آن حساس هستند.

این نکته را برای فرزند نوجوان خود کاملا شفاف کنید که در هر موقعیتی حتی اگر رفتار پرخطری از او سر زده بهترین کار حتی اگر ترسناک به نظرش برسد این است که روی کمک شما به عنوان امین خود حساب کند و شما را خبر کند حتی اگر قرار باشد درفرصت مناسب تنبیه خود را نیز بپذیرد اما در آن لحظه ی حساس و شاید خطرناک اول از هر چیز با شما تماس بگیرد و شما را برای کمک فراخوان دهد.
به نوجوان خود این را بگویید که چنین مقرراتی نشانه ی اعتماد شما به آن هاست نه برای کنترل آن ها. شما به آن ها اعتماد کرده اید و به کمک خودشان برایشان آزادی ترتیب داده اید آزادی هایی که برای عدم رسیدن آسیب به آن ها در لفافی از قوانین تنظیم شده است. پس اگر این قوانین را که لازمه ی گذر از دوران سخت نوجوانی است را زیر پا می گذارند درحقیقت این خود آن ها هستند که به آزادی خود احترام نمی گذارند.

6-هنگام دیرآمدن نوجوان به خانه زیاد سخت نگیرید
به یاد داشته باشید که به عنوان والد احتمالا بارها و بارها با نقض بندهای این قوانین نامه ی منع آمد و شد در ساعات مشخصی روبه رو خواهید شد و این پایان دنیا نیست! به این معنا هم نیست که نوجوان شما اساسا تمایلی ندارد به شما احترام بگذارد. کاملا طبیعی است که فرزندان خصوصا فرزندان این دوره از زمانه، تمایل داشته باشند که مرزها را آزمایش کنند تا ببینید آیا شما سر حرف های خود هستید؟ آیا عواقبی که گفتید را واقعا اجرا می کنید یا تنها یک فیگور پلیس مآبانه بوده که به او نشان داده اید و این که خودشان تا چه حد می توانند این قوانین و عواقب آن را پذیرا باشند.
قبل از بیرون رفتن در شب به نوجوان خود مقررات منع آمد و شد را یادآوری کنید به آن ها این فرصت را ندهید که بگویند در مورد جزئیات مقررات یا عواقب نقض آن چیزی نمی دانستند یا حواسشان نبوده. انقدر تکرار کنید که ملکه ی ذهن آن ها شده باشد. به عبارتی راه هر گونه بهانه گیری را بر آن ها ببندید. به یاد داشته باشید سبک های فرزندپروری سخت گیرانه گاهی تاثیر خود را از دست می دهند.

7-درک موقعیت های اضطراری در دیرآمدن نوجوان به خانه
مواقعی هم هستند که قوانین باید زیر پا گذاشته شوند و این مواقع فقط زمان هایی است که دلیل اضطراری در پس پرده وجود دارد. متاسفانه نوجوانان و مادران و پدران اغلب در موارد اضطراری و تشخیص میزان اضطرار با هم تفاوت دارند و توافق ندارند. فرض کنید فرزند شما قرار بوده ساعت نه شب در خانه باشد و در راه برگشت به خانه ماشین او خراب شده است یا ماشین دوستش خراب شده که او را می رسانده. آزادی و توانایی تصمیم گیری در مواقع اضطراری یکی از نیازهای اساسی نوجوان است.
شاید هم مشکلی پیش آمده و کار فرزندتان به اورژانس کشیده شده است. در این مواقع باید قوانین شما و عواقب آن تا حدی انعطاف پذیر باشد که بتوان گاهی در اجرای قوانین مسامحه کرد. دراین مواقع حتما قید کنید که برای مواقع اضطراری فارغ از نوع آن با شما حتما تماس بگیرد.
وقتی نوجوان شما از مقررات منع رفت و آمد در ساعات مشخص پیروی می کند و به موقع به خانه می آید به او بگویید چقدر خوشحال هستید که او امن است و در خطر قرار نگرفته است. ابراز کنید که چقدر به داشتن چنین نوجوان متفکر و قابل اعتمادی افتخار می کنید. بگذارید نوجوان شما بداند وقتی به موقع به خانه نمی آید شما به خاطر میزان مهری که به او دارید نگرانش می شوید و از آن ها تشکر کنید که استرس ناشی از انتظار را به شما تحمیل نمی کند. 

رفتار با کودک در مهمانی باید چگونه باشد؟ شاید تا به حال به این موضوع دقت کرده باشید که برخی از کودکان وجود دارند که بسیار در مهمانی ها شلوغ و پر سر و صدا هستند و همین عامل باعث می شود که بزرگتر ها رفتار های نسبتا نامطلوبی با این کودکان داشته باشند. اما آیا درست است که در مواجهه با شیطنت های کودکان در مهمانی ها، به تندی با ایشان رفتار کنیم؟ 

چرا کودکان در مهمانی ها شیطنت می کنند؟
اگر والدین در خانه رفتار های سختگیرانه ای داشته باشند و به فرزندشان اجازه حرکت و جنب و جوش کردن کودکی ندهند احتمالا کودکشان در حضور دیگران برای جلب توجه کردن متوسل به کار های مخربی می شوند. جیغ زدن ،خراب کاری، رفتارهایی که برای خود والدین هم عجیب هستند همه از کودکانی سر می زند که به خاطر سختگیری های والدین شان در خانه محدود شده اند و در حضور دیگران می خواهند همه محدودیت ها را از بین ببرند و رفتار والدین شان را تلافی کنند.

تکنیک های کنترل کودک در مهمانی
دلایل رفتار کودک عبارتند از کج خلقی کردن با فرزند، ارتباط خوبی نداشتن با صاحب خانه است که می توان دلیل استرس و عصبانیت کودک شود. برای کنترل کودک در مهمانی بستگی به تربیت والدین دارد. در روزهایی که کودک در خانه تنها مشغول بازی کردن است نمی تواند رفتار مخربی از خود نشان دهد به همین دلیل زمانی که مهمان می آید یا به مهمانی می رود به جمعی وارد می شود که در حضور آن ها مقررات را رعایت نمی کند چرا که می داند والدین در حضور دیگران آن برخورد همیشگی را نمی کنند برای او فضای لجبازی ایجاد می کند تا برای خود استقلالی نشان دهد که می تواند شلوغ کند.
چنین کودکانی برای جلب نگاه والدین این کار را می کنند و برایش مهم نیست که این نگاه همراه با خشم و عصبانیت والدین باشد یا مهربانی آن ها و این که برای نصیحت یا دعوا آن ها به سراغشان می روند لذت می برند. در رفتار با بچه حرف گوش نکن باید به یاد داشته باشید:

1-مقصر بودن والدین
اگر والدین در خانه رفتار‌های سختگیرانه‌ای داشته باشند و به کودک‌شان اجازه حرکت و کودکی کردن ندهند، احتمالا فرزندشان در حضور دیگران به راه‌های مخربی برای جلب توجه متوسل می‌شود. جیغ زدن، تخریب کردن، رفتارهایی که حتی برای خود والدین هم عجیب هستند، همه از کودکانی سر می‌زنند که به خاطر سخت‌گیری‌های والدین‌شان، در خانه محدود هستند و در حضور دیگران، می‌خواهند همه محدودیت‌ها را از بین ببرند و رفتار والدین‌شان را تلافی کنند.
معمولا والدین خیلی جدی، توجهی به نیاز فرزند‌شان به جلب توجه نشان نمی‌دهند و با محروم کردن آنها از توجه، باعث ایجاد واکنش‌هایی از طرف فرزند‌شان می‌شوند. بچه‌ها هم با دیدن بی‌توجهی دیگران نسبت به این نیاز، چنین رفتارهایی را بروز می‌دهند و عمدا کاری می‌کنند

2-پیدا کردن ریشه مشکل
با این مشکل بچه‌ها هم مثل هر مشکل دیگری باید برخورد کرد. «پیدا کردن ریشه مشکل» اولین کاری است که والدین باید انجام دهند. اول باید مشخص شود که چرا کودک این کار را انجام می‌دهد. والدین باید از خود بپرسند چرا بچه این کارها را می‌کند؟ آیا او را به زور آورده‌اند و فرزندشان با حضور در این جمع مضطرب می‌شود؟ شاید رابطه خوبی با  اهالی آن مهمانی ندارند! احتمالا قبل از مهمانی، با او دعوا و کج خلقی نشده است؟ در این صورت احتمالا او با نشان دادن این واکنش‌های عصبی، به دنبال تلافی است.
3-آزادی محدود
شاید در روزهایی که کودک با والدینش تنهاست، به دلیل اینکه می‌داند هر کسی مشغول کار خودش است، با خود بازی می‌کند و رفتار مخربی را نشان نمی‌دهد. اما زمانی که مهمان می‌آید یا او با خانواده‌اش به جمعی غریبه وارد می‌شود، در حضور دیگران مقررات را رعایت نمی‌کند، چرا که می‌داند والدین هم در حضور دیگران با او برخورد همیشگی را نمی‌کنند. او این شرایط را به عنوان فرصتی برای استقلال و نشان دادن اینکه من هم می‌توانم کاری بکنم، تلقی می‌کند.
فضای مهمانی، برای او فضای لجبازی است. معمولا این بچه‌ها یاد گرفته‌اند که پدر و مادر در حضور دیگران واکنش‌های همیشگی را نشان نمی دهند. چنین کودکی تنها به دنبال جلب نگاه والدین است. برای او مهم نیست که این نگاه همراه با خشم باشد یا مهربانی. او حتی به جلب توجه منفی هم راضی است و از این‌که آدم‌ها، حتی برای نصیحت یا دعوا کردن سراغش می‌آیند و با او حرف می‌زنند، لذت می‌برد.
خانواده‌ها باید برای رشد و پرورش فرزندان‌شان به دو متخصص مراجعه کنند. یکی پزشک کودک و دیگری روانشناس کودک. خوشبختانه امروزه همه بچه‌ها، پزشک کودک خود را دارند و اگر والدین با انتخاب یک مشاور، از فرزند‌شان مراقبت کنند، با مشاوره و دریافت توصیه‌های ساده، دیگر نگران تقویت رفتارهای اشتباه در فرزند‌شان نخواهند بود.
4-عزت نفس پایین
بعد از جویا شدن مشکل و برطرف کردن دلیل اصلی والدین باید برای اصلاح این عادت در کودک ریشه دوانده تلاش کنند. آن ها باید دایره ای از رفتار قاطعانه و مهربان را در نظر بگیرند و بر اساس آن عمل کنند. در این شرایط نه باید به کودک باج داد و نه سختگیری بیش از حد کرد که یکی از مهم ترین روش کنترل کودک در مهمانی می باشد. 
یادتان نرود که تحقیر کودک به خاطر اشتباهاتش به عزت نفس پایین کودک می انجامد و به شکلی اغراق شده این احساس در او در او ایجاد می شود که دیگر جایی در دل دیگران ندارد اگر بچه ها گمان کنند به عنوان (بچه بد) دیده می شوند انگیزه شان را برای (بچه خوب) بودن از دست می دهند.

5-رفتار با کودک در مهمانی |دوستی با کودک و عدم تنبیه
برای کنترل کودکان در مهمانی، والدین نباید آنقدر خشن باشند که بچه بترسد و مشکلش را بیان نکند. بچه هایی که از والدین خجالت می کشند قدرت ابراز وجود در مقابل آن ها را ندارند و بنابراین در موقعیتی که آدم های دیگری هستند رفتار دیگری را نشان می دهند اگر پدر و مادر ها در برقراری ارتباط با کودکشان موفق باشند به چنین مشکلاتی بر نخواهند خورد و همیشه شاهد رفتار های درست فرزندشان هستند.
بچه‌ها با دیدن توجه بزرگتر‌ها شرطی می‌شوند و رفتارشان را تکرار می‌کنند. پس اگر کودکی کار اشتباهی می‌کند، نباید بیشتر به آن توجه کرد، بلکه با کم‌توجهی باید به او ثابت کرد که این راه مناسبی برای جلب توجه نیست. تنبیه اولین گزینه‌ای است که این والدین ناکام برای تغییر رفتارهای فرزند‌شان به آن متوسل می‌شوند. اما این والدین نمی‌دانند که همین تنبیه بدنی جدی و برخورد سختگیرانه، یکی از دلایل تکرار این رفتارهای مخرب است و در واقع می‌تواند این رفتارها را در کودکان تقویت کند. ترس مضاعف به تقویت رفتار در بچه‌ها منجر می‌شود.

6-عدم دخالت دیگران در تربیت  و ندادن اخطار قبلی
گاهی والدین تمام تلاش‌شان را برای نشان دادن واکنش درست به اشتباهات بچه‌ها انجام می‌دهند، اما ناآگاهی اطرافیان و دخالت‌های‌شان، کنترل شرایط را برای‌شان دشوار می‌کند. اما نباید فراموش کرد که کنترل رفتار‌های دیگران، به تسلط والدین بستگی دارد. آنها می‌توانند با حرف یا رفتار به دیگران بگویند که حق مداخله در نظام تربیتی آنها را ندارند و همراه با احترام، برای‌شان توضیح دهند که فرزندشان به چه دلیلی این رفتار را نشان می‌دهد و بهترین واکنش به کارهای او چیست. 
گاهی حساسیت والدین به این رفتارها دامن می‌زند. آنها به خاطر نگرانی‌های خودشان، قبل از آنکه اتفاقی بیفتد بچه را از بعضی از کارها منع می‌کنند و می‌گویند مبادا فلان کار را انجام دهی. اما کودکی که از این طریق به حساسیت والدینش پی برده، مخصوصا آن کار را می‌کند. کودک بر اساس رفتار پدر و مادرش، باید فرض را بر این بگیرد که امکان بروز رفتارهای مخرب در مهمانی وجود ندارد. اما اگر والدین از قبل به او اخطار دهند و بگویند حق انجام چنین رفتاری را نداری، ذهن کودک به محض ورود به جمع، به سمت آن رفتار می‌رود.

7-رفتار با کودک در مهمانی |تنها نگذاشتن
گاهی بچه‌ها برای جلب توجه والدین نیازی را بیان می‌کنند. برای مثال بدون آنکه گرسنه باشند غذا می‌خواهند یا مرتب به دستشویی می‌روند. والدین باید بدانند که چرا فرزندشان سراغ چنین رفتاری می‌رود. شاید در جمع شلوغ بزرگتر‌ها، او به دنبال یک همبازی است. پس پدر یا مادر می‌توانند با فهمیدن این نیاز، با بچه بازی کنند.
آنها نباید انتظار داشته باشند که در این شرایط فرزند‌شان مثل یک بزرگسال برخورد کند و در جمعی که هیچ سرگرمی‌ای برایش وجود ندارد، ساعت‌ها آرام و بی‌صدا بنشیند. شاید بهتر باشد والدین با نمایش یک فیلم کارتونی یا آوردن اسباب‌بازی‌هایی که کودک با آنها سرگرم می‌شود، فضای مهمانی را برای او هم دلپذیر کنند، تا دیگر فرزندشان برای جلب توجه آنها، به این رفتارهای جایگزین دست نزند.

چگونه رفتار کودک شلوغ را به طور تضمینی مدیریت کنیم؟
بودن با یک کودک پرانرژی می‌تواند بسیار کسل‌کننده باشد، اما محدود کردن همین کودک ها پاسخ درستی به رفتار آن ها نمی باشد. به جای آن باید به‌ دنبال روش برخورد با کودک شلوغ باشید که روحیه‌ی او را به سمت کارهای دیگری هدایت کنید و هر چیزی را که باعث متمایل شدن بیشتر او به این رفتار می‌شود حذف کنید.

1-ثبت نام در یک کلاس
کودکی مهم ترین وقت برای پیوستن به لیگ فوتبال نونهالان یا شروع کردن ژیمناستیک، کاراته یا کلاس شنا است. هر کدام از این فعالیت‌ها این توانایی را دارد دلیلی بر بهتر شدن هماهنگی و بالا رفتن تمرکز فرزند شما شود. به آن ها اجازه دهید خودشان برنامه‌ای را که دوست دارند انتخاب کنند، اما اطمینان داشته باشید که این فعالیت‌ها بیش‌از حد ساختار پیدا کرده و نظام‌مند نیست. محققان پیشنهاد می‌کنند کلاس‌هایی که برای کودکان پیش‌دبستانی برگزار می‌شوند، باید دست کم ۳۰ دقیقه بازی آزاد داشته باشد و برنامه‌ی آموزشی آن نباید بیش از ۲۰ دقیقه طول بکشد.
 

2-بازی با کودک و پاداش به رفتار خوب
دفعه‌ی بعد که به سوی پارک رفتید اسکیت یا بادبادکی را که او توانایی داشته باشد به‌پرواز دربیاورد با خود ببرید. در خانه تظاهر کنید که با یک قلمو و سطل آب مشغول رنگ زدن دیوار خارجی خانه‌تان هستید یا با حبابی دنبال کودک‌تان کنید. زمانی که به‌ دلیل شرایط آب‌وهوایی مجبور هستید در خانه بمانید، بازی‌هایی انجام دهید که باعث تحرک داشتن کودک شود.
پزشک متخصص اطفال«محدودیت گذاشتن برای کودکان در این سن اهمیت بسیار زیادی دارد.» اگر کودک شما مایل باشد که با سرعت در یک سوپر مارکت بدود، معامله‌ای با او انجام بدهید. اگر او به شما در یافتن اقلام موجود در فهرست خرید کمک کرد، پس از خرید کردن او را به زمین بازی ببرید و مراقب این باشید که تمام وقت به قول‌تان عمل کنید.

3-رفتار با کودک در مهمانی | توجه به تغذیه کودک و خاموش کردن تلویزیون
شیرینی به‌ خودی خود این توانایی را ندارد باعث فعالیت خیلی زیاد شود، ولی مطالعات نشان می‌دهند که خوردن آب‌نبات و نوشیدنی‌های شیرین با معده‌ی خالی باعث بیشتر شدن فعالیت‌ کودکان می‌شود. همچنین مهم است که کافئین را که یک محرک در نوشابه‌ها، چای و شکلات می باشد، از تغذیه کودکان خود حذف کنید. کودک شما به‌طور طبیعی انرژی کافی دارد و نیازی به گرفتن انرژی از مواد شیمیایی نیست. 
اگر این فکر را می کنید که تماشای تلویزیون در روش برخورد با کودک شلوغ شما کمک می کند سخت در اشتباه هستید. کارتون‌ها و سیستم‌های بازی با تحرک زیاد این توانایی را دارد باعث تحریک بیش‌ازحد کودک شود و درنتیجه کودک شما حتی این توانایی را ندارد سر جای خودش بنشیند. انجمن متخصصان بیماری اطفال در آمریکا پیشنهاد می‌کند کودکان در طول روز تنها ۲ ساعت درمعرض تلویزیون، بازی‌های ویدیویی و کامپیوتر قرار بگیرند و ۳ ساعت قبل از خواب تماشای هر سه مورد ممنوع می باشد.

سخن آخر درمورد رفتار با کودک در مهمانی
کودکان به دلیل مورد توجه قرار گرفتن، سعی می کنند بتوانند در مکان های شلوغ دست به انجام شیطنت هایی بزنند که بتوانند به وسیله ی این شیطنت ها مورد توجه بقیه قرار بگیرند. به همین دلیل نیاز نیست که افراد بخواهند به تندی با این کودکان برخورد کنند، بلکه باید این توانمندی را کسب کنند که بتوانند بهترین و مطلوب ترین رفتار را با کودکان خویش داشته باشند. یکی از روش های کسب این توانمندی، مراجعه به روانشناسان متخصص در حوزه ی کودکان است تا با دریافت راهکار های مناسب بتوانند این عملکرد را کسب کنند که با کودک به روشی مطلوب برخورد کنند.

دلایل متعددی برای علت بلوغ زودرس مطرح‌شده است. افزایش آگاهی کودکان و دسترسی آسان آن‌ها به انبوه اطلاعات در اینترنت به‌عنوان یکی از عوامل تأثیرگذار در بلوغ زودرس مطرح می‌شود اما هنوز این موضوع به‌صورت علمی ثابت نشده است. دکتر سپیده شبان، روان‌درمانگر کودک و نوجوان چاقی و مشکلات هورمونی را موجب شروع بلوغ زودرس می‌داند. این روانشناس کودک و نوجوان در گفت‌وگو با خبرنگار بیا نی نی با اشاره به نقش والدین در خطرآفرینی بلوغ زودرس، به بررسی راه‌های شناسایی و نحوه برخورد آن‌ها با این مسئله می‌پردازد.

بلوغ زودرس چه زمانی اتفاق می‌افتد؟

بلوغ از زمانی شروع می‌شود که غده هیپوفیز، هورمون‌هایی را آزاد می‌کند که به بدن سیگنال می‌دهند تا تولید هورمون‌های جنسی استروژن و پروژسترون (در دختران) یا تستوسترون (در پسران) را افزایش دهد و باعث ایجاد ویژگی‌های جنسی ثانویه شود. دکتر شبان با اشاره به سن طبیعی بلوغ می‌گوید: «سن طبیعی بلوغ در دختران و پسران بین 12 تا 14 سالگی است که در این سن کم‌کم علائم بلوغ ظاهر می‌شود. بلوغ زودرس زمانی اتفاق می‌افتد که علائم قبل از سن 8 یا 9 سالگی شروع شود و کودک در سن 10-11 سالگی کاملاً به بلوغ برسد.»

این روانشناس کودک و نوجوان ادامه می‌دهد: «علائم بلوغ زودرس، هم در ظاهر و هم در رفتار اتفاق می‌افتد. علائم ظاهری عبارت از رشد غیرطبیعی استخوان و اندام‌های جنسی، رشد موهای زائد بدن و حالاتی از عدم تمرکز است و علائم رفتاری به‌صورت بی‌قراری، حساس شدن و برانگیخته شدن ظاهر می‌شود. مجموع این علائم (چه به‌صورت ظاهری و چه به‌صورت رفتاری) به والدین هشدار می‌دهد که کودک در معرض بلوغ زودرس قرار دارد.»

بلوغ ‌زودرس تصادفی نیست

شروع بلوغ معمولاً توسط هیپوتالاموس آغاز می‌شود. این ناحیه از مغز به غده هیپوفیز (غده‌ای به‌اندازه نخود در نزدیکی قاعده مغز) سیگنال می‌دهد تا هورمون‌هایی ترشح کند که تخمدان‌ها (در دختران) یا بیضه‌ها (در پسران) را تحریک می‌کند.

به‌طورمعمول، به‌خصوص در دختران، بلوغ زودرس به این دلیل است که مغز سیگنال‌ها را زودتر ازآنچه باید ارسال می‌کند؛ بنابراین، هیچ مشکل پزشکی یا محرک دیگری وجود ندارد؛ بااین‌وجود برخی معتقدند که بسیاری از عوامل اجتماعی که می‌توانند باعث مشکلات سلامت روان شوند، خود با شروع زودهنگام بلوغ مرتبط هستند؛ این عوامل عبارت‌اند از استرس، عدم حضور یکی از والدین در خانه، درگیری‌های خانوادگی زیاد و مشکلات اقتصادی. اگرچه دلایل این ارتباط مشخص نیست اما دانشمندان معتقدند که بلوغ، تصادفی اتفاق نمی‌افتد بلکه یک محیط ناپایدار می‌تواند به بدن سیگنال دهد که در سنین پایین‌تر بالغ شود.

فارغ از این مسائل، برخی سعی دارند برخی عوامل همچون رابطه صمیمی والدین با یکدیگر و طرز لباس پوشیدن آن‌ها در خانه، تک‌فرزندی، تماشای تلویزیون و استفاده مداوم از تلفن همراه را به بلوغ زودرس نسبت دهند؛ دکتر شبان در این خصوص معتقد است: «هیچ‌کدام از این عوامل باعث بلوغ زودرس نمی‌شوند اما زمانی که بچه‌ها دچار بلوغ زودرس می‌شوند، این عوامل و محیطی که کودک در آن قرار می‌گیرد بسیار در پذیرش بلوغ زودرس تأثیرگذار است.»

این روانشناس بابیان اینکه مشکلات هورمونی از عوامل اصلی ایجاد بلوغ زودرس است، می‌گوید: «دو نوع بلوغ زودرس وجود دارد؛ یک نوع بلوغ زودرس، به‌ندرت در اثر مشکلاتی در مغز، غدد یا تومور در بچه‌ها اتفاق می‌افتد و یک نوع دیگر از بلوغ زودرس که رایج است در اثر مشکلات هورمونی در بخش‌هایی مثل تخمدان، بیضه‌ها و غدد هیپوفیز رخ می‌دهد.»

راه‌های شناسایی بلوغ زودرس در کودکان

شبان در پاسخ به این سؤال که والدین از کجا می‌توانند متوجه شوند که فرزندشان به بلوغ جنسی زودرس رسیده است، می‌گوید: «چنانچه والدین علائمی همچون رشد سینه، رشد سریع قد، آکنه‌، قاعدگی و موهای زائد را در کودکشان مشاهده کردند، می‌توانند به پزشک متخصص غدد کودکان مراجعه کرده و با انجام آزمایش خون مطمئن شوند که بلوغ زودرس در فرزندشان اتفاق افتاده یا خیر.»

بلوغ زودرس در رشد جسمی تأثیرگذار است

شبان معتقد است که بلوغ زودرس جلوی رشد را می‌گیرد: «وقتی بلوغ به پایان می‌رسد، رشد قد متوقف می‌شود. کودکان مبتلا به بلوغ زودرس معمولاً به پتانسیل کامل قد بزرگسالان نمی‌رسند. درواقع، جهش رشد اولیه آن‌ها ممکن است در ابتدا آن‌ها را در مقایسه با همسالان خود قد بلند نشان دهد اما پس از رسیدن به بلوغ رشد آن‌ها خیلی زود متوقف می‌شود.»

این روانشناس بابیان اینکه بلوغ زودرس می‌تواند از نظر عاطفی و اجتماعی برای کودکان آسیب‌زا باشد، می‌گوید: «کودکانی که دچار بلوغ زودرس می‌شوند، گاهی به دلیل تفاوت ظاهری با گروه همسالان دچار مشکلاتی مثل افسردگی یا پایین آمدن اعتمادبه‌نفس می‌شوند. این کودکان گاهی از تفاوت با همسالان احساس خجالت می‌کنند و گاهی حتی دچار مشکلات عاطفی و برقراری ارتباط با دیگران می‌شوند اما در چنین شرایطی، مداخلات روان‌پزشکی می‌تواند کمک کند تا کودک با این مسئله کنار بیایید و تغییرات پیش‌آمده را بپذیرد.»

نقش والدین در خطرآفرینی بلوغ زودرس

برخی تصور می کنند که بلوغ زودرس می تواند منجر به  انحرافات جنسی و اخلاقی در کودکان شود و این مسئله باعث نگرانی مضاعف والدین نیز می شود؛ شبان دراین‌باره می‌گوید: «کودکان هنگامی‌که در سنین پایین به بلوغ می‌رسند، متوجه تغییرات بدن می‌شوند و طبیعتاً ترشح هورمون‌ها در بدن باعث می‌شود تا کنجکاوی و میل به دانستن در این بچه‌ها بیشتر شود.»

این روانشناس، بلوغ زودرس را زمانی خطرناک می‌داند که خانواده آگاهی لازم را در اختیار کودک قرار ندهد: «اگر اطلاعات درستی در اختیار کودک قرار داده نشود و محیط مناسبی برای کنار آمدن با این تغییرات وجود نداشته باشد، بلوغ زودرس ممکن است باعث بروز مشکلاتی شود؛ بنابراین، خانواده‌ها باید با آگاهی دادن و فراهم کردن شرایط مناسب برای نوجوانشان مانع از بروز انحرافات اخلاقی و جنسی در آن‌ها شوند.»

شبان با اشاره به اهمیت نظارت خانواده‌ها بر کودکان و نوجوانان می‌گوید: «والدین باید توجه داشته باشند که دادن تلفن همراه به کودک و نوجوان بدون هیچ‌گونه نظارتی، در کنار تمام ضررهایی که دارد، می‌تواند زمینه انحرافات جنسی و اخلاقی را در افرادی که دچار بلوغ زودرس شده‌اند نیز فراهم کند.»

والدین با آگاهی دادن، به کودک کمک کنند

این روانشناس آگاهی دادن و شرایط مناسب فراهم کردن برای کودکانی که دچار بلوغ زودرس شده‌اند را بهتر راه برای کمک به آن‌ها می‌داند: «والدین قبل از سن بلوغ یا در صورت مشاهده علائم در کودکشان باید توضیحات کاملی را در رابطه با تغییراتی که با بلوغ در بدن اتفاق می‌افتد، برای او توضیح دهند. این مسئله باید برای کودک جا انداخته شود که بزرگ شدن اندام جنسی یا تغییرات دیگر در بدن نشانه مشکل خاصی نیست.»

شبان در رابطه با نحوه توضیح بلوغ به کودک می‌گوید: «والدین هم‌جنس کودک، باید برای او توضیح دهد که بخشی از بدن که مربوط به تخمدان و پروستات است مثل قلب و مغز کارکردهایی دارد و از سن بلوغ فعالیت این بخش از بدن آغاز می‌شود. همچنین تغییرات ظاهری و رفتاری که با شروع سن بلوغ در بدن رخ می‌دهد، باید به کودک توضیح داده شود.»

این روانشناس با اشاره به تأثیر نحوه واکنش والدین بر میزان رفتار کودکان تأکید می‌کند: «والدین برای ترویج تصویر بدنی سالم و عزت‌نفس قوی در کودک سعی کنند از اظهارنظر در مورد ظاهر کودک خودداری کنند، برای موفقیت در درس و ورزش او را ستایش کنند و به علائق فرزندشان احترام بگذارند.»

راه‌های پیشگیری و درمان از بلوغ زودرس

شبان تناسب وزن را یکی از مهم‌ترین راه‌ها برای پیشگیری از بلوغ زودرس می‌داند و می‌گوید: «معمولاً یکی از مواردی که منجر به بلوغ زودرس می شود، وزن بالا در کودکان است که با ایجاد تناسب در وزن می‌توان از بلوغ زودرس در کودک پیشگیری کرد.»

این روانشناس به‌منظور درمان بلوغ زودرس، مراجعه به پزشک را ضروری می‌داند و می‌گوید: «اگر کودک هیچ بیماری زمینه‌ای برای ابتلا به بلوغ زودرس نداشته باشد، بلوغ زودرس با دارو قابل‌کنترل و درمان خواهد بود که با توجه به میزان و سرعت رشد بلوغ، پزشک نحوه تعیین دارو را تعیین خواهد کرد اما اگر بیماری زمینه‌ای در کودک وجود دارد، ابتدا باید آن بیماری درمان شود و سپس در کنار آن به مسئله درمان و کنترل بلوغ زودرس پرداخته شود.»

شبان در پایان تأکید می کند:«والدین به منظور رشد طبیعی استخوان‌ها و عضلات و جلوگیری از مشکلات خلقی، حتماً در صورت مشاهده علائم بلوغ زودرس در کودک به پزشک مراجعه کنند و با توجه به نوع بلوغ زودرس درمان لازم را انجام دهند. همچنین در کنار مراجعه به پزشک لازم است تا به‌منظور جلوگیری از عوارض عاطفی، روحی و روانی بلوغ زودرس، به روانشناس و روان‌پزشک متخصص نیز مراجعه شود.»